Verkiezingsprogramma's 2025 overversobering wia
BVNL pleit voor een forse versobering van het sociale zekerheidsstelsel, waaronder regelingen voor arbeidsongeschiktheid zoals de WIA. De partij wil uitkeringen loskoppelen van het minimumloon, de loondoorbetaling bij ziekte drastisch verkorten, en de toegang tot langdurige uitkeringen beperken, met als doel werken aantrekkelijker te maken dan een uitkering en afhankelijkheid te verminderen.
Uitkeringen loskoppelen van minimumloon en beperken
BVNL wil uitkeringen, met uitzondering van de AOW, loskoppelen van het minimumloon en de toegang tot langdurige uitkeringen beperken. Dit moet de prikkel om te werken vergroten en het sociale vangnet versoberen voor mensen die (deels) arbeidsongeschikt zijn.
“Bijstandsuitkeringen en andere uitkeringen loskoppelen van het minimumloon, met uitzondering van de AOW.”
“Doorbetalen bij ziekteverzuim van een werknemer terugbrengen van 2 jaar naar maximaal 6 maanden. Na 6 maanden is iemand weer aan het werk of valt hij of zij terug naar de bijstand.”
“De Wet Poortwachter wordt afgeschaft.”
Strengere toegang en activering bij arbeidsongeschiktheid
BVNL wil de automatische toekenning van uitkeringen aan jongeren met een handicap na hun opleiding beëindigen en inzet op arbeidsmarktgerichte programma’s. Hiermee wordt de toegang tot arbeidsongeschiktheidsregelingen verder beperkt en activering centraal gesteld.
“De praktijk van het automatisch toekennen van uitkeringen aan jongeren met een handicap na hun opleiding dient te worden beëindigd. In plaats daarvan komen er arbeidsmarktgerichte programma’s die de individuele sterke punten benadrukken om zelfredzaamheid te bevorderen en afhankelijkheid te voorkomen.”
Sociaal vangnet blijft bestaan voor wie echt niet kan werken
Hoewel BVNL sterk inzet op versobering en activering, blijft er volgens het programma een vangnet voor mensen die echt niet (volledig) kunnen werken.
“Er zal te allen tijde een adequaat sociaal vangnet blijven bestaan voor mensen die niet (volledig) kunnen werken. Regelingen zoals de ziektewetuitkering en andere regelingen blijven bestaan.”
BIJ1 is fel tegen elke vorm van versobering van de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) en pleit juist voor een menselijker, rechtvaardiger en minder controlerende benadering van arbeidsongeschiktheid. Ze willen medische keuringen door het UWV afschaffen, meer regie bij de persoon zelf leggen, en uitkeringen regelluw en zonder sancties maken. Het programma benadrukt vertrouwen, ondersteuning en het recht op zelfbeschikking voor mensen met een arbeidsbeperking.
Afschaffen UWV-keuringen en meer regie bij de persoon
BIJ1 wil dat mensen zelf, samen met onafhankelijke artsen, bepalen of ze arbeidsongeschikt zijn, in plaats van verplichte medische keuringen door het UWV. Dit moet het systeem menselijker maken en de stress en willekeur van het huidige beleid tegengaan.
“Daarom doet het UWV geen medische keuringen meer bij arbeidsongeschiktheid, maar gaat dit in samenspraak met de persoon zelf en door onafhankelijke artsen.”
Uitkeringen regelluw, zonder sancties of tegenprestaties
De partij wil uitkeringen toegankelijker en minder bureaucratisch maken, met minder nadruk op controle, sancties en verplichtingen. Dit is een reactie op het huidige systeem dat volgens BIJ1 te veel uitgaat van wantrouwen en leidt tot angst en stress bij mensen met een uitkering.
Focus op kwaliteit van leven en persoonlijke ontwikkeling, niet alleen betaald werk
BIJ1 vindt dat het beleid rondom arbeidsongeschiktheid en uitkeringen te eenzijdig gericht is op re-integratie naar betaald werk. Ze willen dat persoonlijke ontwikkeling, toekomstperspectief en kwaliteit van leven centraal komen te staan.
“Deze wet herzien we direct, waarbij de nadruk komt te liggen op persoonlijke ontwikkeling, toekomstperspectief en kwaliteit van leven.”
Het CDA wil de WIA (arbeidsongeschiktheidswet) ingrijpend vereenvoudigen, maar is expliciet tegen het aantasten van de rechten van bestaande uitkeringen. De partij stelt voor om duurzame en niet-duurzame arbeidsongeschikten samen te voegen tot één uitkering en wil het stelsel eerlijker, eenvoudiger en uitvoerbaarder maken, in overleg met sociale partners. Versobering in de zin van lagere uitkeringen of strengere toegang wordt niet voorgesteld; de nadruk ligt op vereenvoudiging en behoud van rechten.
Vereenvoudigen van de WIA zonder rechten bestaande uitkeringen aan te tasten
Het CDA erkent dat het huidige WIA-stelsel complex is en wil dit vereenvoudigen, onder andere door het samenvoegen van uitkeringen en het aanpassen van de vaststellingssystematiek. Tegelijkertijd benadrukt de partij dat de rechten van mensen met bestaande uitkeringen niet worden aangetast, waarmee expliciet afstand wordt genomen van een versobering in de zin van verslechtering van rechten.
“We tasten de rechten van bestaande uitkeringen niet aan. Dit werken we uit samen met de sociale partners.”
“Voor een toekomstbestendig arbeidsongeschiktheidsstelsel maken we één uitkering voor duurzame en niet-duurzame arbeidsongeschikten; we tasten de rechten van bestaande uitkeringen niet aan.”
“Ondertussen werken we aan het vergaand vereenvoudigen van de WIA, onder meer bij de vaststelling van maatmanloon en dagloon en de keuringssystematiek.”
Focus op passend werk, preventie en re-integratie
Het CDA wil het arbeidsongeschiktheidsstelsel herzien met meer nadruk op passend werk, snellere interventie en duurzame re-integratie, in plaats van versobering van uitkeringen. Het doel is om mensen sneller en beter te begeleiden naar werk waar mogelijk, niet om uitkeringen te verlagen.
“We herzien het stelsel voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering met de nadruk op passend werk, snellere interventie, preventie en duurzame re-activatie, op basis van het advies van de Octas, in relatie tot de Ziektewet.”
JA21 benoemt geen expliciete versobering van de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) in haar verkiezingsprogramma. Wel pleit de partij voor een activerend sociaal vangnet en hervormingen in het ziekte- en arbeidsongeschiktheidsstelsel, gericht op het stimuleren van werkhervatting en het verminderen van langdurige afhankelijkheid van uitkeringen. Concrete voorstellen over het direct versoberen van de WIA ontbreken.
Activerend sociaal vangnet en minder afhankelijkheid
JA21 wil het sociale vangnet zo inrichten dat mensen worden gestimuleerd om weer aan het werk te gaan, in plaats van langdurig afhankelijk te blijven van een uitkering. Dit raakt aan de WIA, maar zonder expliciet te spreken over versobering of bezuinigingen op deze regeling. De nadruk ligt op herstel van zelfstandigheid en het altijd laten lonen van werk.
Hervorming ziekte- en arbeidsongeschiktheidsstelsel
JA21 pleit voor een hervorming van het ziekte- en arbeidsongeschiktheidsstelsel, met als doel het systeem werkbaarder te maken voor werkgevers en snellere re-integratie te bevorderen. Hoewel de WIA niet expliciet wordt genoemd, kan dit implicaties hebben voor de toegang tot en duur van arbeidsongeschiktheidsregelingen.
De ChristenUnie is kritisch op de huidige complexiteit en ervaren onrechtvaardigheid van de WIA en pleit voor vereenvoudiging en meer maatwerk, vooral voor mensen die nu buiten de boot vallen. Zij willen de verschillende regelingen binnen de WIA uniformeren, een maatwerkregeling voor terminaal zieken invoeren en zoeken een oplossing voor mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn. Versobering van de WIA wordt niet voorgesteld; juist verbetering en verzachting van knelpunten staan centraal.
Uniformeren en menselijker maken van de WIA
De ChristenUnie vindt het huidige WIA-stelsel te ingewikkeld en soms onrechtvaardig, en wil dit vereenvoudigen en menselijker maken. Ze willen de verschillende regelingen binnen de WIA uniformeren en maatwerk bieden aan specifieke groepen, zoals terminaal zieken en mensen die nu buiten de WIA vallen.
“Het stelsel voor verzekering van arbeidsongeschiktheid is nodeloos ingewikkeld en soms regelrecht onrechtvaardig. We uniformeren de verschillende regelingen in de WIA en introduceren een maatwerkregeling voor mensen die terminaal ziek zijn.”
“Ook zoeken we een oplossing voor mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn. Zij krijgen nu geen WIA-uitkering en eindigen vaak ziek in de bijstand. Dit vraagt om een oplossing in de WIA of een verlicht bijstandsregime.”
Geen versobering, maar verbetering van de WIA
De ChristenUnie spreekt zich niet uit voor versobering van de WIA, maar juist voor het oplossen van knelpunten en het voorkomen van financiële benadeling van burgers door het UWV.
“Er zijn veel problemen bij het UWV, met name bij de uitvoering van de WIA. Er moet volledige duidelijkheid komen. Het UWV zal de situatie op passende wijze moeten oplossen waarbij burgers financieel niet benadeeld worden.”
GroenLinks-PvdA is expliciet tegen verdere versobering van de WIA en wil juist het arbeidsongeschiktheidsstelsel rechtvaardiger maken. Ze pleiten voor het verlagen van de WIA-drempel en het aanpakken van onrechtvaardigheden, zodat meer mensen toegang krijgen tot een fatsoenlijke arbeidsongeschiktheidsuitkering. Hun visie is dat mensen die ziek worden niet in financiële onzekerheid mogen belanden.
Tegen verdere versobering van de WIA
GroenLinks-PvdA verzet zich tegen het omvormen van de WIA tot een soberder voorziening en wil juist de bescherming van werknemersverzekeringen behouden. Ze benadrukken dat de WIA geen bezuinigingsinstrument mag worden en dat de regie bij werknemers en werkgevers moet blijven.
“We voorkomen dat dit type verzekeringen veranderen in voorzieningen zodat er niet vervolgens op kan worden bezuinigd.”
WIA-drempel verlagen en stelsel rechtvaardiger maken
De partij wil de toegang tot de WIA verruimen door de drempel te verlagen en onrechtvaardigheden in het arbeidsongeschiktheidsstelsel aan te pakken. Dit moet voorkomen dat mensen met een arbeidsbeperking buiten de boot vallen en in financiële onzekerheid terechtkomen.
NSC wil het arbeidsongeschiktheidsstelsel grondig hervormen, waarbij de WIA-drempel wordt verlaagd naar 25% en de bestaande WGA-vervolguitkering wordt afgeschaft. De partij kiest niet voor een generieke versobering van de WIA-uitkering, maar voor een stelselwijziging die volgens hen eerlijker, begrijpelijker en uitvoerbaarder is, met oog voor internationale verplichtingen en herstel voor gedupeerden.
WIA-drempel verlagen naar 25%
NSC stelt voor de WIA-drempel te verlagen van 35% naar 25% arbeidsongeschiktheid, om te voldoen aan internationale verplichtingen (ILO-verdrag). Dit betekent dat meer mensen in aanmerking komen voor een WIA-uitkering, wat formeel geen versobering is, maar een verruiming van de toegang.
“Daarnaast verlagen we de WIA-drempel naar 25% om te voldoen aan internationale verplichtingen (ILO-verdrag).”
Afschaffen WGA-vervolguitkering en vervangen door werkimpulsen
De partij wil de WGA-vervolguitkering afschaffen en vervangen door stimulerende werkimpulsen voor werkgevers en werknemers. Dit is een concrete versobering van het bestaande uitkeringsregime voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten, met als doel de bestaansonzekerheid te verminderen en re-integratie te bevorderen.
“De bestaansonzekere WGA-vervolguitkering wordt afgeschaft en vervangen door werkimpulsen die zowel voor werkgevers als werknemers stimulerend zijn.”
Hersteloperaties voor WIA-gedupeerden, geen terugvordering bij te veel ontvangen uitkering
NSC erkent fouten in de uitvoering van de WIA en wil deze herstellen, waarbij mensen die te veel WIA-uitkering ontvingen dit niet hoeven terug te betalen. Dit is geen versobering, maar een verzachting voor gedupeerden.
“Mensen die door een fout van de overheid te veel WIA-uitkering hebben ontvangen, hoeven dit niet terug te betalen.”
D66 erkent dat de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) momenteel onvoldoende functioneert en pleit voor fundamentele hervorming, maar doet geen expliciet voorstel tot versobering van de WIA. Het programma benoemt vooral de noodzaak tot duidelijkere regels, minder instroom en meer maatwerk voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten, zonder concrete versoberingsmaatregelen te noemen. D66 richt zich op het verbeteren van kansen op werk en het vereenvoudigen van het systeem, niet op het beperken van rechten of uitkeringen.
Fundamentele hervorming van de WIA
D66 vindt dat de huidige WIA onvoldoende werkt vanwege groeiende instroom, onduidelijke regels en het feit dat mensen niet altijd krijgen waar ze recht op hebben. De partij pleit voor een fundamentele hervorming, maar noemt geen expliciete versobering of beperking van rechten; de focus ligt op duidelijkheid, maatwerk en het stimuleren van (beschut) werk voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten.
“De Wia (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) werkt op dit moment onvoldoende. De instroom groeit, de regels zijn onduidelijk en mensen krijgen niet altijd waar ze recht op hebben. Fundamentele hervorming is nodig.”
“We maken de stap naar werk vanuit een uitkering makkelijker, bijvoorbeeld via vrijwillers- of deeltijdwerk. In dat kader willen wij ook dat er meer passend werk is of beschut werk is voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten en anderen met afstand tot de arbeidsmarkt, belangrijk daarbij is maatwerk.”
De Partij voor de Dieren (PvdD) keert zich tegen de versobering van het vangnet voor mensen met een arbeidsbeperking en wil het WIA-stelsel juist socialer en toegankelijker maken. Ze pleiten voor het terugdraaien van eerdere versoberingen, het gelijk behandelen van mensen ongeacht hun inkomen, en het verlagen van de drempel voor WIA-toegang. De partij wil zo een eerlijker en inclusiever sociaal vangnet realiseren.
Terugdraaien en socialer maken van WIA
De PvdD vindt het huidige WIA-stelsel onrechtvaardig omdat mensen met een hoger inkomen vaker en langer recht hebben op een uitkering dan mensen met een lager inkomen. Ze willen het vangnet voor langdurig arbeidsongeschikten herzien, de toegang tot de WIA verruimen en eerdere versoberingen terugdraaien. Dit moet leiden tot een eerlijker systeem waarin iedereen gelijkwaardig wordt behandeld.
“We herzien het vangnet voor mensen die langdurig arbeidsongeschikt zijn (WIA). Op dit moment hebben mensen met een hoog inkomen vaker en langer recht op een uitkering dan mensen met een lager inkomen. Dat is onrechtvaardig. Een sociaal vangnet moet iedereen gelijkwaardig behandelen. Het recht op WIA wordt toegankelijker: vanaf 15% arbeidsongeschiktheid.”
Terugdraaien versobering Wajong (verwant, maar niet WIA)
Hoewel niet direct over de WIA, noemt de PvdD expliciet het terugdraaien van de versobering van de Wajong, wat hun algemene houding tegen versobering van sociale vangnetten onderstreept.
“De versobering van het vangnet voor jongeren met een beperking (de Wajong) draaien we terug.”
De SP is fel tegen de versobering van de WIA en wil deze juist verbeteren. Zij pleiten voor ruimere toegang tot de WIA, hogere uitkeringen en het erkennen van moeilijk objectiveerbare aandoeningen, zodat mensen met een arbeidsbeperking niet in armoede hoeven te leven en niet worden uitgesloten van sociale zekerheid.
WIA-uitkering verbeteren en toegang verruimen
De SP wil de WIA toegankelijker maken door de drempel te verlagen naar 15% arbeidsongeschiktheid, moeilijk objectiveerbare aandoeningen te erkennen en het schattingsbesluit aan te passen zodat lagere inkomens niet worden benadeeld. Hiermee keren zij zich expliciet tegen de versobering van de WIA en willen zij juist meer mensen beschermen tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid.
“De arbeidsongeschiktheidsverzekering (WIA) maken we beter. Vanaf 15 procent arbeidsongeschiktheid krijg je recht op een WIA-uitkering, moeilijk objectiveerbare aandoeningen worden erkend en het schattingsbesluit passen we aan zodat lagere inkomens niet langer gediscrimineerd worden.”
WIA-uitkering meestijgen met minimumloon
De SP wil dat de WIA-uitkering meestijgt met het minimumloon, zodat uitkeringsgerechtigden niet in armoede hoeven te leven en profiteren van algemene welvaartsstijgingen. Dit is een direct antwoord op eerdere versoberingen waarbij uitkeringen achterbleven bij de loonontwikkeling.
“Uitkeringen die gekoppeld zijn aan het minimumloon, zoals WIA, Wajong, bijstand en AOW stijgen mee met de verhoging van het minimumloon.”
Volt spreekt zich in het verkiezingsprogramma niet expliciet uit over een "versobering" van de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). In plaats daarvan pleit Volt juist voor het uitbreiden van sociale zekerheidsrechten, waaronder de WIA, naar zelfstandigen zodat zij dezelfde bescherming krijgen als werknemers. Er zijn geen voorstellen gevonden die wijzen op versobering of beperking van de WIA; Volt kiest voor gelijke en mogelijk ruimere toegang tot deze regeling.
Zelfstandigen krijgen gelijke rechten in WIA
Volt wil dat zelfstandigen dezelfde sociale zekerheidsrechten krijgen als werknemers, waaronder toegang tot de WIA. Hiermee beoogt Volt de bescherming van werkenden te vergroten en het vangnet uit te breiden, niet te versoberen. Dit standpunt adresseert het probleem van ongelijke bescherming tussen werknemers en zelfstandigen en pleit voor solidariteit en gelijke behandeling.
“Er komt één sociaal stelsel voor werkenden: zelfstandigen krijgen net als werknemers rechten binnen de WW, WAO en WIA. Dat betekent dat zij dezelfde bescherming krijgen als werknemers die in loondienst zijn, en dat zij hiervoor premies betalen.”
“Elke zzp’er kan gebruikmaken van de sociale voorzieningen en betaalt hiervoor, net als werknemers in loondienst, belastingen. Door dit verplicht te stellen kunnen schijnconstructies vermeden worden.”
BBB is tegen een versobering van de WIA en wil het vangnet van de WIA behouden zoals het nu is. Ze pleiten expliciet voor het in stand houden van de WIA als sociaal vangnet en doen geen voorstellen tot versobering of beperking van deze regeling.
WIA als vangnet behouden
BBB vindt dat de WIA als vangnet moet blijven bestaan en spreekt zich niet uit voor versobering. Ze benadrukken het belang van een sociaal vangnet voor mensen die het nodig hebben en willen de bestaande structuur behouden.
“Het vangnet behouden: WW, Ziektewet en WIA blijven als vangnet overeind.”
FVD noemt "versobering WIA" niet expliciet in haar verkiezingsprogramma en doet geen concrete voorstellen tot versobering van de WIA-regeling. Wel pleit FVD voor het beperken van loondoorbetaling bij ziekte tot één jaar, wat indirect kan raken aan arbeidsongeschiktheidsregelingen zoals de WIA. Verdere inhoudelijke standpunten over versobering van de WIA ontbreken.
Loondoorbetaling bij ziekte beperken tot één jaar
FVD wil de periode van verplichte loondoorbetaling bij ziekte voor werkgevers inkorten tot één jaar. Dit voorstel raakt aan de arbeidsongeschiktheidsketen, waar de WIA op volgt, maar noemt geen directe versobering van de WIA zelf. De partij beoogt hiermee werkgevers te ontlasten en vaste contracten aantrekkelijker te maken.
“Doorbetalen bij ziekte wordt ingeperkt tot één jaar zodat werkgevers hun personeel weer een vaste baan durven aan te bieden.”
De VVD pleit voor het loslaten van de automatische koppeling tussen het minimumloon en uitkeringen, waaronder de WIA, waardoor deze uitkeringen voortaan alleen met de inflatie meestijgen in plaats van met de lonen. Hiermee wil de VVD het verschil tussen werken en een uitkering vergroten en zo het werken aantrekkelijker maken. Concrete voorstellen voor verdere versobering van de WIA zijn niet opgenomen; de focus ligt op het beperken van de jaarlijkse stijging van arbeidsongeschiktheidsregelingen.
Uitkeringen, inclusief WIA, stijgen alleen met inflatie
De VVD wil de automatische koppeling tussen het minimumloon en uitkeringen, behalve de AOW en regelingen voor arbeidsongeschikten, loslaten. Dit betekent dat de WIA-uitkering niet langer meestijgt met de cao-lonen, maar alleen met de inflatie. Het doel is om het verschil tussen werken en een uitkering te vergroten, zodat werken meer loont.
“Voortaan stijgen de uitkeringen, behalve de AOW en regelingen voor arbeidsongeschikten, mee met de inflatie in plaats van met de lonen.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma