Verkiezingsprogramma's 2025 oververschillen tussen VVD en volt
BVNL positioneert zich als een klassiek liberale, economisch rechtse en cultureel conservatieve partij die sterk de nadruk legt op individuele vrijheid, een kleine overheid en nationale soevereiniteit. In het debat over verschillen tussen VVD en Volt benadrukt BVNL vooral haar afwijzing van supranationale macht (zoals de EU), haar pleidooi voor een kleinere overheid en haar verzet tegen collectivistische en woke-ideologieën. De partij onderscheidt zich met concrete voorstellen zoals een vlaktaks, een asielstop, bindende referenda en het terugdringen van overheidsuitgaven.
Kleine overheid en minder bureaucratie
BVNL stelt een veel kleinere overheid voor dan zowel VVD als Volt, met een sterke nadruk op het terugdringen van bureaucratie en overheidsuitgaven. Dit onderscheidt zich van Volt (dat juist meer Europese samenwerking en overheidsregie wil) en VVD (die minder ver gaat in het verkleinen van de overheid).
“BVNL stelt zich ten doel om binnen twee regeerperiodes de rijksoverheidsuitgaven met ten minste 35% te verminderen, primair door het schrappen van subsidies, adviesorganen, overheidsreclame, klimaatbeleid, internationale hulp en niet-kerntaken.”
“Dit doen we door een groot deel van de macht weg te halen bij de Staat en weer terug te leggen bij de mensen.”
Nationale soevereiniteit en afwijzing supranationale macht
BVNL is uitgesproken tegen het overhevelen van macht naar de EU en andere internationale organisaties, in tegenstelling tot Volt (pro-EU, voor meer Europese integratie) en VVD (meer pragmatisch, maar niet zo radicaal soevereinistisch als BVNL).
“We moeten stoppen met het overhevelen van zeggenschap naar ongekozen supranationale organen zoals de WHO, de EU, de VN en de NAVO.”
“De EU moet worden omgevormd tot een confederatie van samenwerkende landen, zoals de Europese Economische Gemeenschap (EEG) oorspronkelijk bedoeld was.”
“Daar waar het Nederlands belang haaks staat op Brusselse regelgeving zullen wij Brussel informeren dat Nederland zijn eigen soevereine koers vaart.”
Vlaktaks en afschaffing toeslagen
BVNL pleit voor een vlaktaks en het afschaffen van het toeslagenstelsel, wat hen onderscheidt van zowel VVD (die het belastingstelsel wil vereenvoudigen maar geen vlaktaks voorstelt) als Volt (die progressieve belasting en herverdeling voorstaat).
“BVNL wil een vlaktaks invoeren van 25% op arbeidsinkomen, winst uit onderneming en winst uit vermogen, met een belastingvrije voet van €20.000,-. Tegelijkertijd worden alle andere belastingen en toeslagen afgeschaft.”
“Het toeslagenstelsel afschaffen waardoor de Belastingdienst weer gewoon een organisatie wordt die belastingen int en geen uitkeringsorganisatie meer is.”
Asielstop en immigratiebeperking
BVNL is voor een asielstop en het drastisch beperken van immigratie, wat hen duidelijk onderscheidt van Volt (pro-immigratie, pro-EU) en VVD (strenger dan Volt, maar geen asielstop).
Bindend referendum en directe democratie
BVNL wil directe democratie via bindende referenda, wat hen onderscheidt van VVD (terughoudend) en Volt (voor meer burgerparticipatie, maar minder radicaal).
Afwijzing woke-isme en cultureel conservatisme
BVNL positioneert zich als cultureel conservatief en keert zich expliciet tegen woke-ideologieën, in tegenstelling tot Volt (progressief) en VVD (meer gematigd).
“Daarnaast waait er een gure collectivistische wind door Nederland en neemt het woke-isme steeds extremere vormen aan, waardoor Nederlandse tradities en normen en waarden worden bedreigd.”
“Nederland is geen lege huls. Onze taal, onze normen, onze geschiedenis en onze waarden zijn het fundament van wie wij zijn. Wie Nederland binnenkomt, past zich aan – niet andersom.”
JA21 positioneert zich als een uitgesproken alternatief voor zowel VVD als Volt, met nadruk op nationale soevereiniteit, strenge migratiebeperking, minder EU-invloed en een kleinere overheid. Waar VVD vaak pragmatisch-liberaal is en Volt sterk pro-Europees en progressief, kiest JA21 voor referenda, beperking van migratie, behoud van fossiele energie en afwijzing van Brusselse regelgeving. Hun kernvoorstellen zijn gericht op meer burgerzeggenschap, minder Europese inmenging en het beschermen van Nederlandse identiteit en autonomie.
Meer nationale zeggenschap, minder EU-invloed
JA21 onderscheidt zich van Volt (en in mindere mate VVD) door expliciet te pleiten voor minder macht voor de EU en meer directe invloed van Nederlandse burgers via referenda. Dit contrasteert met Volt’s pro-EU-standpunt en VVD’s gematigde EU-houding.
“JA21 wil dus meer referenda, minder EU, meer economische vrijheid en meer invloed op ons grensbeleid.”
“Energiesoevereiniteit; nationale zeggenschap over de energiemix. Niet Brussel, maar Nederland bepaalt zelf hoe we energie opwekken.”
“Geen invoering van een digitale euro en geen digitale Europese identiteit.”
Strenge beperking migratie en afdwingen integratie
JA21 kiest voor een harde lijn op migratie en integratie, in tegenstelling tot Volt (progressief, inclusief) en VVD (strenger dan Volt, maar minder uitgesproken dan JA21). JA21 wil migratie sterk beperken, integratie afdwingen en de Nederlandse identiteit beschermen.
“Migratie moet sterk beperkt worden, en migranten die Nederland wel opneemt moeten integreren. JA21 wil dus scherpe grenzen stellen aan migratie, hiermee ruimte creëren op de woningmarkt, de Nederlandse cultuur beschermen, en wil integratie afdwingen.”
“Het aantal delicten uitbreiden waarvoor personen met een dubbele nationaliteit kunnen worden gededenaturaliseerd en uitgezet: niet meer alleen voor terroristische misdrijven, maar ook voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven.”
Behoud fossiele energie en focus op kernenergie
JA21 verzet zich tegen het versneld afbouwen van fossiele energie en de “vergroeningsdwang” van Volt en (in mindere mate) VVD. Ze kiezen voor behoud van kolen- en gascentrales, afwijzing van nationale klimaatheffingen, en grootschalige inzet op kernenergie.
“Onze betrouwbare fossiele infrastructuur behouden: kolen- en aardgascentrales niet sluiten.”
“Ten minste 20 Gigawatt aan nieuwe kerncentrales realiseren in de komende 25 jaar.”
“Bovenop Europese regels introduceren we geen nationale klimaatheffingen of andere klimaatregelgeving.”
Meer burgerzeggenschap via referenda
JA21 wil burgers directer betrekken bij grote maatschappelijke keuzes, in tegenstelling tot Volt (die vooral inzet op Europese democratisering) en VVD (die terughoudend is met referenda).
“Meer zeggenschap van burgers over hun eigen leefomgeving door te focussen op decentralisatie en referenda over onder meer het migratiebeleid, de bevolkingsgroei en de natuur in Nederland te organiseren.”
“De Minister voor Overheidsefficiëntie en Autonomie dient ... zorg te dragen voor de snelst mogelijke invoering van het correctief bindend referendum.”
Afwijzing van identiteits- en diversiteitsbeleid
JA21 keert zich expliciet tegen diversiteits- en inclusietrainingen, herstelbetalingen en beleid gericht op institutioneel racisme, wat hen onderscheidt van Volt (progressief) en VVD (gematigd).
De PVV positioneert zich scherp tegenover zowel VVD als Volt door te kiezen voor maximale nationale soevereiniteit, een harde lijn tegen Europese integratie, en het afwijzen van klimaat- en migratiebeleid zoals Volt dat voorstaat. Waar VVD vaak pragmatisch en behoudend is en Volt juist progressief en pro-Europees, zet de PVV zich af met concrete voorstellen voor minder EU-invloed, het stoppen van klimaatmaatregelen, en het volledig sluiten van de grenzen. De kern van hun visie is: Nederland op 1, geen Brusselse bemoeienis, en geen progressieve agenda.
Volledige afwijzing van Europese integratie
De PVV onderscheidt zich van zowel VVD (gematigd kritisch, maar pro-EU) als Volt (radicaal pro-EU) door te pleiten voor het terughalen van bevoegdheden uit Brussel en het blokkeren van verdere EU-integratie. Dit is een fundamenteel verschil met Volt, dat juist meer Europese samenwerking wil, en VVD, dat EU-lidmaatschap als essentieel ziet.
“Wij willen sterke bilaterale en economische banden met andere landen; samenwerken is prima. Waar wij fel tegen zijn, is een geopolitieke Europese Unie, een Europese superstaat.”
“Niet nóg meer miljarden en bevoegdheden overhevelen naar Brussel, maar juist terughalen. Vetorechten behouden, in ere herstellen én inzetten voor een opt-out op asiel en immigratie!”
“Geen EU-uitbreiding; alle toetredingsonderhandelingen verbreken”
Stoppen met klimaatmaatregelen en energietransitie
In tegenstelling tot Volt (voorloper in klimaatbeleid) en VVD (voorzichtige steun aan klimaatmaatregelen), wil de PVV alle verplichte klimaatmaatregelen stoppen en kiest voor betaalbare energie boven duurzaamheid. Dit is een scherp onderscheidend standpunt.
Totale asielstop en sluiten van grenzen
Waar Volt pleit voor open grenzen en inclusiviteit, en VVD inzet op strenger maar gereguleerd migratiebeleid, kiest de PVV voor een volledige asielstop en het sluiten van azc’s. Dit is een van de meest uitgesproken verschillen.
Stoppen met ontwikkelingshulp en EU-betalingen
De PVV wil alle ontwikkelingshulp en miljardenbetalingen aan de EU stoppen, terwijl Volt juist inzet op internationale solidariteit en VVD deze uitgaven wil beperken maar niet afschaffen. Dit is een duidelijk onderscheidend financieel en ideologisch verschil.
Afwijzen van woke- en genderbeleid
De PVV verzet zich expliciet tegen genderdiversiteit en woke-onderwijs, waar Volt juist progressief is en VVD gematigd. Dit culturele verschil is zeer uitgesproken.
DENK benoemt expliciet de verschillen tussen VVD en Volt als een belangrijk thema in het politieke landschap, maar hun programma bevat geen directe, concrete analyse van deze verschillen. In plaats daarvan positioneert DENK zichzelf als alternatief voor het huidige politieke spectrum, waarbij ze zich afzetten tegen beleid van partijen als VVD (rechts, marktgericht) en Volt (progressief, pro-EU), en pleiten voor meer sociale rechtvaardigheid, inclusiviteit en nationale soevereiniteit. DENK richt zich vooral op het bestrijden van ongelijkheid, het beschermen van minderheden en het behouden van nationale zeggenschap binnen Europese samenwerking.
Nationale soevereiniteit versus Europese integratie
DENK benadrukt het belang van nationale zeggenschap en is kritisch over te veel macht voor de EU, wat hen onderscheidt van Volt (sterk pro-EU en voor meer Europese integratie) en VVD (meer pragmatisch, maar minder kritisch dan DENK). Dit standpunt adresseert het spanningsveld tussen nationale autonomie en Europese samenwerking.
“Wij hechten aan het borgen van inspraak van ons nationale parlement bij EU regelgeving en hechten aan het behouden van onze soevereine zeggenschap over hoe ons land wordt bestuurd.”
“Wij zijn voor een hervorming van de EU waarbij het democratische gehalte van de EU wordt vergroot...”
“Wij zijn een voorstander van Europese defensiesamenwerking, maar geen voorstander van een Europees leger. Wij moeten altijd zelf blijven bepalen of onze militairen worden ingezet.”
Sociaal-economische gelijkheid en bestaanszekerheid
DENK kiest voor een uitgesproken sociaal beleid, met nadruk op armoedebestrijding, hogere minimumlonen en belastingverlaging voor lage en middeninkomens. Dit contrasteert met de VVD (marktgericht, minder herverdeling) en Volt (progressief, maar minder uitgesproken op radicale herverdeling).
“Wij willen een eerlijk loon voor alle Nederlanders. Daarom zijn wij voor een verhoging van het minimumloon naar 18 euro per uur.”
“Wij staan voor extra investeringen in armoedebestrijding en in toegankelijkere armoederegelingen. Er komt een fulltime Minister voor Armoedebestrijding.”
“Wij verlagen de belasting voor lage- en middeninkomens. Mensen met een heel hoog inkomen of vermogen kunnen een extra bijdrage leveren.”
Bescherming van religieuze en culturele diversiteit
DENK onderscheidt zich door het expliciet beschermen van religieuze minderheden en het verdedigen van bijzonder onderwijs, wat hen positioneert tegenover Volt (voor meer gelijkheid en minder religieuze uitzonderingen) en VVD (meer neutraal of kritisch over religieuze privileges).
“Volledig behoud van bijzonder en religieus onderwijs. DENK verdedigt zonder voorbehoud het recht op religieus en bijzonder onderwijs. Artikel 23 van de Grondwet blijft onaangetast.”
“Stilteruimtes op scholen en het recht op religieus verlof voor leerlingen én medewerkers.”
“Wettelijk verbod Koranverbranding en schennis van heilige boeken. Het vernietigen, verbranden of verscheuren van de Bijbel, Thora, Koran, Veda’s of welke heilige geschriften dan ook, wordt strafbaar gesteld.”
Kritiek op extreemrechts en uitsluiting
DENK positioneert zichzelf als uitgesproken tegen extreemrechts en discriminatie, en noemt VVD als partij die het huidige (extreemrechtse) kabinet mogelijk heeft gemaakt. Dit onderscheidt hen van zowel VVD als Volt, die minder expliciet deze lijn trekken.
“De politieke partijen die deze regering mogelijk hebben gemaakt hebben een gevaarlijke weg geopend van de normalisatie van het fascistische gedachtegoed van Wilders.”
“DENK is dé verzekeringspolis voor de bescherming van jouw rechten. De bestrijding van discriminatie en de strijd tegen extreemrechts is waarom wij zijn opgericht.”
Volt onderscheidt zich van de VVD door sterk in te zetten op democratische vernieuwing, Europese samenwerking en sociale gelijkheid. Volt pleit voor meer burgerparticipatie, een federaal Europa, verhoging van het minimumloon, en een inclusieve overheid, waar de VVD doorgaans kiest voor behoudende, nationale en marktgerichte oplossingen. De kern van Volt’s visie is een transparante, inclusieve en toekomstgerichte samenleving met meer macht voor burgers en minder voor gevestigde belangen.
Verbod op politieke dubbelfuncties
Volt wil het stapelen van politieke functies verbieden om belangenverstrengeling en overbelasting te voorkomen, terwijl de VVD dit niet als speerpunt heeft. Volt ziet dit als essentieel voor een gezonde democratie.
“Er komt een verbod op dubbelfuncties in de politiek. Op dit moment is het mogelijk om tegelijkertijd gemeenteraadslid, Provinciale Statenlid én Tweede Kamerlid te zijn. Volt vindt dat dit verboden moet worden.”
Geen bindend correctief referendum
Volt is tegen het bindend correctief referendum, in tegenstelling tot de VVD die hier in het verleden soms voor openstond. Volt vindt dat dit de verantwoordelijkheid van volksvertegenwoordigers ondermijnt en de samenleving verdeelt.
“Volt is tegen een bindend correctief referendum, waarmee nieuwe wetten achteraf kunnen worden teruggedraaid. Wij vinden dat je zorgvuldig ingevoerde wetgeving niet kunt vervangen door een ja/nee-vraag.”
Europese federale samenwerking en afschaffen vetorecht
Volt pleit voor een federaal Europa en het afschaffen van het vetorecht in de EU, terwijl de VVD vasthoudt aan nationale soevereiniteit en het vetorecht wil behouden. Volt ziet Europese integratie als noodzakelijk voor democratie en slagkracht.
“Volt strijdt in Nederland voor een sterk, democratisch, federaal Europa. We roepen het kabinet op om met andere lidstaten een Europese grondwet te schrijven om de fundamenten te leggen van een nieuw Europa.”
“De EU moet vooruit kunnen, ook als één lidstaat dwarsligt. Volt gaat het vetorecht (ook wel: het unanimiteitsvereiste) afschaffen.”
Minimumloon verhogen naar 19 euro
Volt wil het minimumloon geleidelijk verhogen naar 19 euro, onafhankelijk van de politieke kleur van het kabinet. De VVD is traditioneel terughoudend met forse verhogingen van het minimumloon.
“Om het minimumloon niet afhankelijk te maken van de politieke kleur van het kabinet, verhogen we het minimumloon geleidelijk naar 19 euro.”
Meer burgerparticipatie en burgerberaden
Volt wil structureel burgerberaden invoeren en inwoners vroegtijdig betrekken bij wetgeving, waar de VVD hier veel minder op inzet. Volt ziet dit als een manier om legitimiteit en draagvlak te vergroten.
“Het permanente burgerberaad ziet daarop toe.”
“Volt vindt het belangrijk dat inwoners al vroeg in het wetgevingsproces kunnen meepraten met de overheid en zo hun inbreng en steun kunnen geven aan nieuwe wetten.”
Uitbreiding zendtijd voor politieke partijen
Volt wil zendtijd voor politieke partijen uitbreiden naar partijen met een zetel in het Europees Parlement en naar regionale/lokale partijen, terwijl de VVD hier geen prioriteit aan geeft.
“Volt wil een uitbreiding van de zendtijd voor politieke partijen. Nu hebben alleen partijen met een zetel in het parlement recht op landelijke zendtijd. Volt wil dit recht ook geven aan Nederlandse partijen met een zetel in het Europees Parlement.”
Openbaar maken van ambtelijke adviezen
Volt wil dat ambtelijke adviezen openbaar worden gemaakt om transparantie te vergroten, een punt waar de VVD doorgaans terughoudender in is.
“Ook pleit Volt voor het openbaar maken van ambtelijke adviezen. Zo wordt zichtbaar wanneer de regering hiervan afwijkt.”
Boetes op basis van draagkracht
Volt wil dat verkeers- en overheidsboetes worden uitgegeven op basis van draagkracht, terwijl de VVD vasthoudt aan vaste boetebedragen.
“Verkeers- en overheidsboetes moeten worden uitgegeven op basis van draagkracht. Op die manier is de hoogte van de boete passend voor ieder individu.”
FVD positioneert zich als fundamenteel afwijkend van zowel VVD als Volt, met een uitgesproken afwijzing van klimaatbeleid, Europese integratie en progressieve belastingmaatregelen. De partij pleit voor volledige afschaffing van klimaatregels, een kleinere overheid, een vlaktaks en bindende referenda, waarmee zij zich scherp onderscheidt van de meer gematigde en pro-Europese koers van VVD en Volt. FVD benadrukt nationale soevereiniteit, individuele vrijheid en economische deregulering als kernpunten.
Klimaatregels volledig schrappen en fossiele energie stimuleren
FVD verwerpt het klimaatbeleid van zowel VVD als Volt en kiest radicaal voor fossiele energie, het schrappen van alle klimaatregels en het beëindigen van het aardgasverbod. Dit contrasteert sterk met Volt (voorloper in klimaatmaatregelen) en VVD (voorzichtige verduurzaming).
Nationaliseren van de energiesector
FVD wil de energiesector nationaliseren, terwijl VVD en Volt juist marktwerking of Europese samenwerking voorstaan.
“We nationaliseren de energiesector, zodat winsten in Nederland blijven, blackouts kunnen worden voorkomen en kosten voor de gebruiker omlaag kunnen.”
Radicale belastingverlaging en vlaktaks
FVD kiest voor een vlaktaks, lagere lasten en een kleinere overheid, in tegenstelling tot Volt (progressieve belasting) en VVD (behoud van schijven en minder radicale verlaging).
“We voeren een vlaktaks in op het inkomen in Box-1, zodat meer verdienen niet wordt afgestraft en altijd volstrekt transparant is hoeveel inkomstenbelasting moet worden betaald.”
“De Rijksoverheidsuitgaven moeten verplicht ieder jaar 3% krimpen, zodat de overheid niet groter maar kleiner wordt.”
Bindende referenda en gekozen bestuurders
FVD wil bindende referenda en direct gekozen bestuurders, waar VVD en Volt vasthouden aan representatieve democratie zonder Zwitsers model.
Terugdraaien Europese integratie en soevereiniteit herstellen
FVD verzet zich tegen verdere Europese integratie en wil nationale soevereiniteit herstellen, terwijl Volt juist voor méér EU-integratie is en VVD een gematigde pro-EU koers volgt.
“We schrappen de directe werking van internationale verdragen en stoppen toetsing aan vage begrippen zoals ‘algemeen belang’.”
Geen verplichtingen rond verduurzaming woningen
FVD wil geen verplichtingen rond warmtepompen of het verbieden van cv-ketels, in tegenstelling tot Volt (verplichte verduurzaming) en VVD (geleidelijke stimulering).
“We laten gasgestookte cv-ketels toe en maken de warmtepomp niet verplicht, zodat mensen zelf kunnen kiezen hoe ze hun huis verwarmen.”
De VVD onderscheidt zich van Volt door een sterke focus op het belonen van werkenden, het beperken van herverdeling en nivellering, en het verkleinen van de overheid. De partij kiest voor lastenverlichting voor de middenklasse, minder uitgaven aan sociale zekerheid en zorg, en een pragmatische, niet-federalistische houding ten opzichte van Europese samenwerking. De kern van hun visie is dat economische groei, individuele verantwoordelijkheid en nationale soevereiniteit centraal moeten staan, in tegenstelling tot Volt’s meer progressieve, egalitaire en federalistische benadering.
Werkenden op één, minder nivellering
De VVD stelt werkenden centraal en wil af van verdere nivellering en herverdeling, terwijl Volt juist inzet op meer gelijkheid en herverdeling. De VVD wil dat werkenden altijd meer profiteren dan niet-werkenden en verlaagt de lasten voor de middenklasse.
“De VVD perkt de Haagse herverdelingsmachine in. We stoppen met steeds maar weer verder nivelleren, verlagen de lasten voor middeninkomens en zetten de werkende Nederlander weer op één.”
“We leggen in een Koopkrachtwet vast dat werkenden er ieder jaar in koopkracht méér op vooruit moeten gaan dan niet-werkenden.”
Minder overheid, lagere uitgaven in plaats van hogere belastingen
De VVD kiest voor een kleinere overheid, minder uitgaven aan sociale zekerheid en zorg, en wil de rekening niet bij werkenden of ondernemers leggen. Volt pleit doorgaans voor een grotere rol van de overheid en hogere investeringen in publieke voorzieningen.
“We kiezen voor minder uitgeven in plaats van hogere belastingen. Zo leggen we de rekening niet bij hardwerkende Nederlanders of ondernemers neer, maar bij de overheid zelf.”
“Dat betekent wel dat we keuzes zullen moeten maken in de zorg en de sociale zekerheid, zoals een kleiner basispakket, meer eigen bijdragen, een efficiënter zorgstelsel en een veel meer activerende sociale zekerheid.”
Pragmatische, niet-federalistische EU-houding
De VVD verzet zich tegen verdere overdracht van nationale bevoegdheden aan de EU en een federale unie, terwijl Volt juist voorstander is van meer Europese integratie en federalisme.
Minder ontwikkelingssamenwerking, meer defensie
De VVD verschuift middelen van ontwikkelingssamenwerking naar defensie, in tegenstelling tot Volt dat doorgaans meer inzet op internationale solidariteit.
“De VVD gaat mee met de huidige geopolitieke realiteit door te investeren in defensie en minder uit te geven aan ontwikkelingssamenwerking.”
Lagere lasten voor ondernemers en behoud hypotheekrenteaftrek
De VVD wil lasten voor ondernemers verlagen en de hypotheekrenteaftrek behouden, terwijl Volt juist kritisch is op fiscale voordelen voor vermogenden en inzet op vergroening van het belastingstelsel.
BIJ1 positioneert zich radicaal anders dan zowel VVD als Volt door te kiezen voor volledige nationalisatie van publieke diensten, inkomensafhankelijke tarieven, en een sterke democratisering van bestuur en economie. Waar VVD marktwerking en individuele verantwoordelijkheid benadrukt en Volt inzet op Europese samenwerking en modernisering, pleit BIJ1 voor collectief eigendom, inkomensherverdeling en bindende burgerinspraak. De kern van hun visie is het doorbreken van marktlogica ten gunste van sociale rechtvaardigheid en directe democratie.
Volledige nationalisatie van OV en zorg
BIJ1 wil alle marktwerking uit het openbaar vervoer en de zorg halen, in tegenstelling tot VVD (die marktwerking verdedigt) en Volt (die inzet op verbetering, maar niet op volledige nationalisatie). Dit adresseren ze als een fundamenteel verschil in visie op publieke diensten.
“De NS fuseert met alle andere personenvervoerders op het spoor en ProRail samen tot één overheidsdienst die verantwoordelijk is voor het hele Nederlandse spoornetwerk. Hetzelfde doen we met alle bus-, tram- en metrovervoerders.”
“De zorg komt volledig in handen van de overheid, van ziekenhuis tot verzekeraar. Winst en markt-bureaucratie in de zorg worden zo verleden tijd.”
Inkomensafhankelijke tarieven en herverdeling
BIJ1 kiest voor inkomensafhankelijke tarieven voor bijvoorbeeld parkeren, verkeersboetes en belastingen, wat veel verder gaat dan Volt (die inzet op eerlijkheid, maar niet op zulke radicale herverdeling) en haaks staat op het VVD-standpunt (gelijke tarieven, minder herverdeling).
“Tarieven voor autogebruik, zoals een parkeervergunning, verkeersboetes en belasting worden afhankelijk van iemands inkomen en vermogen. Hogere inkomens betalen flink hogere tarieven dan nu.”
Bindende burgerinspraak en democratisering
BIJ1 wil burgers en werknemers bindende zeggenschap geven over beleid en bedrijfsvoering, in tegenstelling tot VVD (die representatieve democratie en aandeelhouders centraal stelt) en Volt (die burgerparticipatie wil vergroten, maar niet bindend maakt).
“Burgers bepalen met landelijke gespreksrondes en inspraaksessies altijd actief mee met nieuwe wetten en regels van de overheid. Vooral bij grote politieke vraagstukken krijgt deze raadpleging een centrale, bindende rol.”
“Alle grote bedrijven worden verplicht om werknemers-raden aan te stellen met gekozen vertegenwoordigers van het personeel. Die raden hebben advies- en vetorecht over belangrijke beslissingen als ontslagen, investeringen en reorganisaties.”
Gratis en universele publieke voorzieningen
BIJ1 pleit voor gratis OV, gratis kinderopvang en gratis onderwijs, wat veel verder gaat dan Volt (die inzet op betaalbaarheid en toegankelijkheid) en VVD (die individuele verantwoordelijkheid en marktwerking benadrukt).
D66 benoemt in haar programma dat er grote verschillen bestaan tussen partijen als VVD en Volt, vooral op het gebied van gelijke kansen, sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid en de rol van de overheid. D66 positioneert zich als progressiever dan de VVD (meer nadruk op sociale gelijkheid en duurzaamheid) en als pragmatischer en institutioneler dan Volt (meer gericht op haalbare, stapsgewijze hervormingen binnen bestaande structuren). De partij benadrukt concrete maatregelen voor gelijke kansen, sociale bescherming en een sterke, transparante overheid.
Gelijke kansen en inclusiviteit centraal
D66 onderscheidt zich van VVD door een sterke focus op gelijke kansen en het bestrijden van uitsluiting, en van Volt door een meer pragmatische, institutionele benadering. Waar VVD meer inzet op individuele verantwoordelijkheid en Volt op radicale vernieuwing, kiest D66 voor structurele maatregelen binnen het bestaande systeem om ongelijkheid te verkleinen.
“D66 wil alle vormen van uitsluiting, racisme en discriminatie doorbreken: of het nu gaat om afkomst of geloof (jodenhaat of moslimhaat), huidskleur (zoals anti-zwart of anti-Aziatisch racisme), leeftijd, opleidingsniveau, armoede, beperking, neurodiversiteit (zoals ADHD of autisme), seksuele oriëntatie of genderidentiteit (queerhaat) of omdat iemand een vrouw is.”
Sociale zekerheid en basisinkomen-achtige hervormingen
D66 kiest voor een stapsgewijze hervorming van het toeslagenstelsel richting een individueel basisbedrag, waarmee ze zich onderscheidt van de VVD (die vasthoudt aan het huidige systeem) en Volt (dat pleit voor een Europees basisinkomen). D66 kiest voor een nationale, uitvoerbare variant.
Sterke, transparante en participatieve overheid
D66 zet zich af tegen de VVD door meer nadruk te leggen op transparantie, participatie en het tegengaan van belangenverstrengeling, en tegen Volt door te kiezen voor versterking van bestaande instituties in plaats van radicale vernieuwing.
“Transparantie is essentieel om te weten hoe we worden vertegenwoordigd en of participatie werkt. Corruptie of belangenverstrengeling zijn ook in Nederland een risico. Openheid moet daarom de norm.”
Klimaatbeleid: sociaal en rechtvaardig
D66 onderscheidt zich van VVD door een socialere verdeling van de kosten van de energietransitie en van Volt door te kiezen voor haalbare, nationale stappen in plaats van uitsluitend Europese oplossingen.
“Daarom zorgt D66 voor een eerlijke verdeling van de kosten en de opbrengsten van de energietransitie. Zo maken we de omslag naar schone energie socialer en rechtvaardiger.”
Europese samenwerking: ambitieus maar realistisch
D66 kiest voor een leidende rol in Europa, met meer investeringen en gezamenlijke regels, maar blijft binnen realistische, haalbare kaders. Dit onderscheidt de partij van de VVD (meer terughoudend) en Volt (radicaler, pan-Europees).
De SP positioneert zich als uitgesproken sociaal en stelt dat partijen als VVD en Volt te veel het midden opzoeken of zelfs asociaal beleid voeren, waarbij de VVD wordt gezien als individualistisch en Volt als onvoldoende sociaal. De SP pleit voor grote, structurele veranderingen gericht op solidariteit, het tegengaan van tweedeling en het eerlijk verdelen van welvaart, in tegenstelling tot de meer marktgerichte of gematigde koers van VVD en Volt. Hun kernvoorstellen zijn onder meer het fors verhogen van sociale uitgaven, het bestrijden van ongelijkheid en het afwijzen van militarisering.
VVD en Volt kiezen voor individualisme en het midden
De SP stelt dat VVD en Volt kiezen voor een beleid van "ieder voor zich" en het recht van de sterksten, terwijl de SP juist pleit voor solidariteit en grote sociale veranderingen. Dit verschil wordt expliciet benoemd als een fundamentele tegenstelling in politieke visie.
“De keuzes voor de komende verkiezingen zijn simpel. Wordt het weer ieder voorzich en het recht van de sterksten met VVD en PVV? ... Óf maken we Nederland sociaal?”
“Onze alternatieven vragen niet om een onsje meer of minder sociaal. De problemen in ons land zijn dermate groot, dat dit om grote veranderingen vraagt. Dat vraagt om een politiek die de sociaalste keuzes maakt en niet naar het midden schuift voor de macht.”
Afwijzing van militarisering versus steun Volt/VVD aan NAVO-norm
De SP verzet zich fel tegen de militarisering en de NAVO-norm van 5% BBP aan defensie, waar Volt en VVD zich volgens de SP aan hebben gecommitteerd. Dit wordt gezien als een directe bedreiging voor sociale voorzieningen.
“Partijleiders van Timmermans tot en met Wilders hebben zich gecommitteerd aan de Trumpnorm van vijf procent. Het gaat hierbij om het astronomische bedrag van 35 miljard euro per jaar extra. Dit leidt nu al en zal nog meer leiden tot bezuinigingen op onze zorg, onderwijs en sociale zekerheid.”
Eerlijke verdeling van welvaart versus marktdenken
De SP benadrukt het belang van het eerlijk verdelen van welvaart en het bestrijden van ongelijkheid, in tegenstelling tot het marktdenken dat zij VVD (en impliciet Volt) verwijten. De SP wil hogere belastingen voor de rijksten en lagere lasten voor werkenden.
“Wij kiezen voor de belangen van de werkende klasse: de grote meerderheid van Nederland die hun inkomen verdient uit arbeid, uitkering of pensioen. Wij kiezen voor een einde aan armoede, want iedereen zou in welvaart moeten leven.”
“Wij verhogen de belasting voor het inkomen uit kapitaal naar het niveau van de inkomstenbelasting, voeren we een miljonairsbelasting in voor vermogens boven 5 miljoen euro en stoppen we met subsidies voor miljardairs.”
Sociale voorzieningen versterken versus afbraakbeleid
De SP verwijt VVD (en Volt als middenpartij) het afbreken van sociale voorzieningen, terwijl de SP juist inzet op het versterken van zorg, onderwijs en sociale zekerheid.
“Als het gaat om problemen van gewone mensen oplossen, dan hebben de rechtse ruziemakers PVV, VVD, NSC en BBB de afgelopen jaren niets voor elkaar gekregen. Beloften zoals het afschaffen van het eigen risico, het verlagen van de huren...”
“Dit leidt nu al en zal nog meer leiden tot bezuinigingen op onze zorg, onderwijs en sociale zekerheid.”
Het ChristenUnie-programma bevat geen expliciete analyse van de verschillen tussen VVD en Volt, maar benadrukt vooral haar eigen visie op thema’s als sociale rechtvaardigheid, vereenvoudiging van het belastingstelsel en investeringen in openbaar vervoer. De partij kiest voor structurele hervormingen gericht op eenvoud, rechtvaardigheid en brede toegankelijkheid, waarmee zij zich onderscheidt van partijen die meer marktgericht (VVD) of uitgesproken Europees (Volt) zijn. Concrete voorstellen zijn onder meer het vervangen van toeslagen door een verzilverbare belastingkorting en forse investeringen in OV en regionale voorzieningen.
Vervangen van toeslagen door verzilverbare belastingkorting
De ChristenUnie wil het complexe toeslagenstelsel vervangen door een eenvoudiger, rechtvaardiger systeem met een verzilverbare belastingkorting voor iedereen. Dit onderscheidt zich van VVD (die doorgaans inzet op lagere belastingen en minder herverdeling) en Volt (die inzet op Europese harmonisatie, maar minder concreet is over nationale toeslagen). Het voorstel adresseert het probleem van onzekerheid en terugvorderingen bij toeslagen.
“We vervangen de toeslagen door slimmere alternatieven. De huurtoeslag wordt omgezet in huursubsidie... De andere toeslagen vervangen we door een verzilverbare belastingkorting.”
“In plaats van toeslagen krijgt iedere Nederlander maandelijks een korting op de te betalen inkomstenbelasting. Als de korting hoger is dan het belastingbedrag, wordt het verschil uitgekeerd.”
Investeren in openbaar vervoer en regionale bereikbaarheid
De ChristenUnie kiest voor forse investeringen in openbaar vervoer, met speciale aandacht voor regionale bereikbaarheid en het terugdraaien van bezuinigingen. Dit staat in contrast met de VVD, die vaker inzet op autoverkeer en minder op OV, en Volt, dat vooral Europees OV-beleid benadrukt. Het voorstel is bedoeld om de leefbaarheid in alle regio’s te waarborgen.
“We draaien de bezuiniging op het openbaar vervoer terug en stellen in navolging van de Bikker-gelden 300 miljoen euro per jaar beschikbaar voor versterking van het aanbod van busvervoer en goedkopere kaartjes.”
“Er komt een landelijk netwerk van frequente snelle busverbindingen tussen middelgrote steden.”
Geen belasting over eerste €30.000 inkomen
De ChristenUnie stelt voor dat niemand belasting betaalt over de eerste €30.000 aan inkomen, waarmee ze zich positioneert als sociaal en rechtvaardig alternatief. Dit is een duidelijk verschil met VVD (meer gericht op lastenverlichting voor hogere inkomens) en Volt (minder uitgesproken over nationale belastingvrije voet).
“Onder aan de streep niemand belasting betaalt over de eerste 30.000 euro aan inkomen.”
Jaarlijkse vereenvoudiging van regels en stelsel
De ChristenUnie wil jaarlijks concrete stappen zetten om het regelwoud en de sociale zekerheid te vereenvoudigen, in tegenstelling tot partijen die vooral grote stelselherzieningen of Europese harmonisatie nastreven. Dit is bedoeld om de administratieve druk te verlagen en het systeem begrijpelijker te maken.
“We introduceren een jaarlijkse vereenvoudigingsdag en verplichten we de regering om elk jaar een pakket met kleinere vereenvoudigingen van het regelwoud, de fiscaliteit en de sociale zekerheid uit te werken en door te voeren.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma