Verkiezingsprogramma's 2025 overtoezicht
De Partij voor de Dieren pleit voor veel strenger, onafhankelijk en transparant toezicht op dierenwelzijn, digitale privacy, integriteit van bestuur en mensenrechten. Zij willen toezicht uit handen halen van sectoren zelf, inzetten op permanente en onafhankelijke controle, en waarborgen dat toezicht gepaard gaat met handhaving en duidelijke regelgeving.
Strenger en Onafhankelijk Toezicht op Dierenwelzijn
De PvdD vindt het huidige toezicht op de vee-industrie en dierenwelzijn ernstig tekortschieten en wil dit radicaal hervormen. Toezicht moet onafhankelijk, permanent en streng zijn, met meer onaangekondigde controles en duidelijke, handhaafbare regels.
“Het toezicht op dierenwelzijn moet op de schop. De Partij voor de Dieren wil dat er veel meer onaangekondigde controles plaatsvinden, zowel in de veehouderij als op andere plaatsen waar dieren in aanraking komen met mensen.”
“Het toezicht op de vee-industrie faalt aan alle kanten. Een belangrijke reden hiervoor is het enorme aantal dieren in de veehouderij.”
“Stallen, slachterijen en verzamelcentra krijgen per direct permanent cameratoezicht. Dit komt bovenop controles door de dierenartsen van de NVWA ter plaatse.”
“De controle op alle schakels in de veehouderij wordt opgevoerd en komt in handen van de overheid in plaats van de sector zelf.”
“Het aantal dieren dat wordt geslacht, wordt afgestemd op het toezicht dat de NVWA kan waarmaken.”
Onafhankelijk Toezicht op Integriteit en Lobby
De partij wil een onafhankelijke autoriteit die toezicht houdt op de integriteit van lobbyisten en politici, om belangenverstrengeling en ongewenste invloed te voorkomen.
“Een onafhankelijke autoriteit houdt toezicht op de integriteit van lobbyisten en politici.”
Strenger Toezicht op Digitale Privacy en AI
PvdD wil structureel toezicht en handhaving op digitale privacy, algoritmes en AI-systemen, met uitbreiding van toezichthoudende instanties en verbod op privacy-schendende technologieën.
Onafhankelijk Toezicht op Politie en Demonstratierecht
De partij wil onafhankelijk toezicht op politie-inzet en het waarborgen van grondrechten bij demonstraties, om misbruik en schendingen te voorkomen.
“Er moeten wettelijke kaders komen waaraan het TOOI moet voldoen en er moet onafhankelijk toezicht komen zodat grondrechten van burgers gewaarborgd blijven.”
Toezicht op Europese Grensbewaking en Mensenrechten
PvdD pleit voor onafhankelijk toezicht op Europese grensbewaking en sancties voor lidstaten die mensenrechten schenden.
“De huidige grensbewaking kijkt weg bij schendingen van mensenrechten, faalt in hulpverlening en opereert zonder voldoende onafhankelijk toezicht.”
“We beschermen de rechten van iedereen die asiel zoekt door in Europees verband in te zetten op toezicht en het sanctioneren van lidstaten die deze rechten schenden...”
Toezicht op Belangenverstrengeling in Onderwijs
De partij wil dat ethische commissies toezicht houden op belangenverstrengeling bij onderwijzend personeel en onderzoekers.
“Er wordt door de ethische commissies van de onderwijsinstellingen toezicht gehouden op eventuele belangenverstrengeling van onderwijzend personeel en onderzoekers, met name bij commerciële nevenfuncties.”
BBB wil toezicht beperken tot kerntaken, efficiënter en goedkoper maken, en waar mogelijk overlaten aan marktpartijen. Toezichthouders zoals de NVWA moeten neutraal, uitvoerend en niet-beleidsvormend zijn, met minder regeldruk en meer vertrouwen in ondernemers. Daarnaast pleit BBB voor strenger toezicht op specifieke risico’s, zoals bij overlastgevende asielzoekers en de opmars van de wolf.
Toezicht door NVWA beperken tot kerntaken en uitvoering
BBB vindt dat de NVWA zich moet beperken tot uitvoerende taken, zonder eigen beleid te maken, en dat toezicht efficiënter en goedkoper moet. Waar mogelijk wordt toezicht vereenvoudigd en deels overgelaten aan marktpartijen, met meer vertrouwen in ondernemers en minder regeldruk.
“Toezichthouders zijn er om eerlijk, onafhankelijk en doelmatig beleid uit te voeren niet om beleid te maken. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) richt zich op haar kerntaken, met oog voor efficiëntie, realistische kosten en vertrouwen in ondernemers. Waar mogelijk wordt toezicht vereenvoudigd en deels aan marktpartijen overgelaten.”
“Toezicht zonder eigen beleid. De NVWA voert uit en maakt geen beleid.”
“Kosten omlaag, efficiëntie telt. Er worden jaarlijkse afrekenbare prestatieafspraken gemaakt over doelmatigheid en kostenbeheersing.”
“Taken naar de markt. Start van een pilot waarbij keuringen (zoals export) (deels) door marktpartijen worden gedaan.”
Toelating en toezicht op gewasbeschermingsmiddelen op basis van noodzaak en wetenschap
BBB wil dat toelating en toezicht op gewasbeschermingsmiddelen gebaseerd zijn op landbouwkundige noodzaak, wetenschappelijke beoordeling en gezond verstand, met het oordeel van het Ctgb als leidend.
Strenger toezicht op overlastgevende asielzoekers
BBB pleit voor streng toezicht op criminele en overlastgevende asielzoekers, met snelle overplaatsing naar streng gecontroleerde locaties en toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen.
“Criminele en overlastgevende asielzoekers en statushouders worden sneller overgeplaatst naar streng gecontroleerde handhaving en toezichtlocaties, waar vrijheidsbeperkende maatregelen gelden.”
Actief toezicht op wolvenpopulatie
BBB wil actief toezicht op de wolvenpopulatie, met snelle ingrepen bij risico’s en het gebruik van zenders om toezicht te houden op wolven.
Streng toezicht op Europese uitgaven
BBB eist streng toezicht op Europese uitgaven en budgetdiscipline, om verspilling en misbruik van EU-gelden te voorkomen.
“BBB wil dat Nederland minder geld naar de EU stuurt en eist streng toezicht op Europese uitgaven.”
NSC wil het toezicht in Nederland onafhankelijker, effectiever en dichter bij de praktijk maken, met een nadruk op fysieke controles en transparantie. Ze pleiten voor versterking van inspecties en toezichthouders, meer onafhankelijkheid van politieke invloed, en betere waarborgen voor toezicht in sectoren als onderwijs, zorg, jeugdzorg en marktwerking. Concrete voorstellen zijn onder meer meer fysieke inspecties, betere rapportagestructuren, en scherpere eisen aan toezicht op uitgaven en kwaliteit.
Onafhankelijkheid en versterking van inspecties en toezichthouders
NSC vindt dat toezichtorganen onafhankelijker moeten opereren, zonder politieke of departementale inmenging, en dat hun rapportages volledig onpartijdig moeten zijn. Dit moet leiden tot betrouwbaarder toezicht op naleving van wetten en regels, met meer expertise en verbinding met de burger.
“We versterken de onafhankelijkheid van de inspecties en toezichthouders bij het toezicht op de uitvoering van taken en naleving van wetten en regels. Rapportages van de inspecties mogen niet blootstaan aan politieke of departementale invloeden. De inspectie en toezichthouders moeten volledig onpartijdig zijn.”
“We zetten de wet op de rijksinspecties door en zorgen voor een betere waarborging van de onafhankelijkheid, conform de initiatiefnota ‘Voorstellen ter versterking van de onafhankelijkheid van rijksinspecties’.”
Fysiek en effectief toezicht in onderwijs en jeugdzorg
NSC wil dat toezicht niet alleen op papier plaatsvindt, maar vooral fysiek en gericht op de dagelijkse praktijk. In het onderwijs en de jeugdzorg moet de inspectie vaker op locatie controleren en voldoen aan duidelijke kwaliteitseisen.
“Het toezicht door de Inspectie van het Onderwijs moet primair gericht zijn op fysieke bezoeken aan scholen. Het streven daarbij moet zijn dat elke school ten minste eens in de vier jaar wordt bezocht.”
“Het toezicht door de Inspectie (IGJ) en het interbestuurlijk toezicht moeten effectiever gemaakt worden en voldoen aan duidelijke en heldere kwaliteitseisen.”
“Controles niet alleen op papier plaatsvinden, maar ook fysiek op locatie.”
Strenger toezicht op marktwerking en zorgcontractering
NSC wil dat toezichthouders als de ACM actiever optreden tegen marktfalen en dat in de zorg scherp wordt toegezien op voldoende regionale contractering en transparantie voor verzekerden.
“De toezichthouder (ACM) moet actiever en effectiever kunnen optreden. Ook overnames die nu onder de radar blijven, zoals grote bedrijven die kleine concurrenten opslokken, moeten beoordeeld kunnen worden.”
“De toezichthouder ziet er scherp op toe dat er in elke regio voldoende zorg gecontracteerd is en dat duidelijk is waar iemand terechtkan voor een second opinion.”
Transparantie en publieke verantwoording bij toezicht op algoritmen
NSC wil dat toezichtstructuren en publieke verantwoording worden versterkt bij het gebruik van algoritmen door overheidsinstanties, om ondoorzichtigheid en gebrek aan controle te voorkomen.
“Het Inlichtingenbureau omgevormd tot een publieke uitvoeringsorganisatie onder het Ministerie van Sociale Zaken, met duidelijke toezichtstructuren en publieke verantwoording over het gebruik van algoritmen en modellen.”
Toezicht en handhaving op milieu en gezondheid
NSC pleit voor streng toezicht en handhaving door omgevingsdiensten op milieunormen, met tussentijdse toetsing aan de nieuwste inzichten over gezondheids- en milieurisico’s.
“Toezicht en handhaving moeten door omgevingsdiensten worden aangescherpt.”
De SP wil het toezicht op bedrijven, markten en maatschappelijke sectoren aanzienlijk versterken, met meer bevoegdheden en middelen voor toezichthouders en inspectiediensten. De partij pleit voor strengere handhaving bij misstanden, meer respect en ruimte voor toezichthouders, en een actieve rol van de overheid om eerlijkheid en veiligheid te waarborgen. Dit moet leiden tot een eerlijker speelveld, betere bescherming van mensen en dieren, en het tegengaan van machtsconcentratie en misbruik.
Strenger toezicht en handhaving op bedrijven en markten
De SP vindt dat bedrijven die de regels overtreden hard moeten worden aangepakt, terwijl eerlijke bedrijven ruimte krijgen. Toezichthouders en inspectiediensten moeten worden versterkt, zowel qua middelen als bevoegdheden, om effectief op te treden tegen misstanden en marktmacht.
“Bedrijven die de regels aan hun laars lappen, pakken we hard aan. Bedrijven die eerlijk zaken doen, geven wij ruimte. We investeren in inspectiediensten zoals de ILT. Toezichthouder en handhaver worden weer gerespecteerde beroepen waar bedrijven naar moeten luisteren.”
“Er moet een eerlijk speelveld zijn, met ruimte voor innovatieve en nieuwe bedrijven... Daarom versterken we de Autoriteit Consument en Markt (ACM) en geven dit instituut meer bevoegdheden en plichten om op te treden. Ook worden andere toezichthouders versterkt om misstanden aan te pakken, zodat de goeden niet onder de kwaden lijden.”
“De arbeidsinspectie krijgt daarom meer mogelijkheden en middelen om discriminatie en misstanden aan te pakken.”
“De capaciteit en bevoegdheden van de NVWA worden uitgebreid om dierenwelzijnsregels effectief te handhaven, inclusief hogere boetes bij overtredingen.”
“Daarom wil de SP dat het toezicht hierop wordt verscherpt en de macht van deze platforms wordt beperkt.”
Versterken van toezicht op privacy en digitale markten
De SP wil de digitale toezichthouder versterken om de privacy van burgers beter te beschermen en misstanden rond data en digitale diensten aan te pakken.
“Wij versterken de Autoriteit Persoonsgegevens om misstanden aan te pakken, zodat beter kan worden opgetreden wanneer de privacy van mensen in het geding is.”
Toezicht en handhaving op arbeidsmarkt en arbeidsmigratie
De SP wil het toezicht op de arbeidsmarkt versterken om schijnconstructies, uitbuiting en discriminatie tegen te gaan. De capaciteit van de arbeidsinspectie wordt leidend bij het bepalen van het aantal arbeidsmigranten.
Strenger toezicht op dierenwelzijn
De SP wil dat de NVWA meer middelen en bevoegdheden krijgt om dierenwelzijn effectief te handhaven, met hogere boetes bij overtredingen.
“Strenger toezicht op dierenwelzijn. De capaciteit en bevoegdheden van de NVWA worden uitgebreid om dierenwelzijnsregels effectief te handhaven, inclusief hogere boetes bij overtredingen.”
De VVD pleit voor effectief, doelgericht toezicht op essentiële maatschappelijke terreinen zoals dierenwelzijn, onderwijs, kansspelen, weekendscholen en de verkoop van vapes. Ze willen toezicht inzetten om misstanden te voorkomen, veiligheid te waarborgen en regels te handhaven, met nadruk op duidelijke bevoegdheden voor toezichthouders en het tegengaan van bureaucratie. De partij kiest voor streng toezicht waar nodig, maar wil onnodige regeldruk en overbodig toezicht vermijden.
Effectief toezicht op dierenwelzijn en slachthuizen
De VVD wil dierenmishandeling aanpakken met heldere kaders en effectief toezicht, waaronder cameratoezicht in slachthuizen. Dit moet bijdragen aan beter dierenwelzijn en snellere handhaving bij overtredingen.
“Dierenmishandeling pakken we aan met heldere kaders en effectief toezicht. We willen direct uitleesbaar cameratoezicht in slachthuizen.”
Strenger toezicht op weekendscholen en informeel onderwijs
Om te voorkomen dat kinderen ondemocratische of discriminerende ideeën leren, wil de VVD de Wet toezicht informeel onderwijs snel invoeren en het toezicht op weekendscholen aanscherpen.
“Strenger toezicht op weekendscholen: De Wet toezicht informeel onderwijs, waarmee er streng kan worden ingegrepen bij informele onderwijsinstellingen die kinderen ondemocratische of discriminerende ideeën leren, wordt zo snel mogelijk behandeld.”
Toezicht door onderwijsinspectie op lesmethoden en burgerschap
De VVD wil dat de onderwijsinspectie strenger toeziet op het gebruik van wetenschappelijk onderbouwde lesmethoden en op het burgerschapsonderwijs, met herstelopdrachten bij onvoldoende scores.
“Effectieve lesmethoden met toezicht onderwijsinspectie: ... De onderwijsinspectie focust zich meer op het handhaven van de basisvaardigheden en ziet toe of de gebruikte lesmethoden wetenschappelijk onderbouwd en bewezen effectief zijn.”
“De inspectie gaat scherper toezicht houden op de burgerschapsopdracht. Als scholen op dit onderdeel een onvoldoende scoren krijgen ze een herstelopdracht.”
Uitbreiding toezicht op kansspelen en online gokken
De VVD wil gokverslaving en illegale gokpraktijken tegengaan door de Kansspelautoriteit meer bevoegdheden te geven voor toezicht en handhaving op online kansspelaanbieders.
“We geven de Kansspelautoriteit meer bevoegdheden om toezicht te houden op online kansspelaanbieders en handhavend op te treden.”
Uitbreiding toezicht op verkoop van vapes
Om illegale verkoop van vapes, vooral aan minderjarigen, te bestrijden, wil de VVD de NVWA meer bevoegdheden geven voor toezicht en doorzoekingen.
“We breiden de bevoegdheden van de NVWA uit om toezicht te houden op de verkoop van vapes. De NVWA krijgt de bevoegdheid om een doorzoeking te doen, als er sprake is van een vermoeden van illegale verkoop van vapes.”
Verscherpt toezicht in gevangenissen en bij risicovolle verdachten
De VVD wil verscherpt toezicht om smokkel en uitbraakrisico’s in gevangenissen te beperken, onder meer door strengere controle en videoconferentie als standaard bij risicovolle verdachten.
“We houden verscherpt toezicht en nemen maatregelen om een einde te maken aan het binnensmokkelen van telefoons, drugs en andere contrabande.”
“Het gebruik van videoconferentie bij zittingsdagen wordt de hoofdregel bij verdachten in de Extra Beveiligde Inrichting en de Afdelingen Intensief Toezicht.”
Meer toezicht op pluraliteit en veiligheid in media
De VVD wil dat de Autoriteit Consument & Markt meer toezicht houdt op pluraliteit, marktdominantie en online veiligheid van het media-aanbod.
“We geven de Autoriteit Consument & Markt meer toezicht op pluraliteit, marktdominantie en online veiligheid van het media-aanbod.”
BIJ1 pleit voor streng, onafhankelijk en democratisch toezicht op machtige instanties zoals politie, veiligheidsdiensten en overheid, met een nadruk op privacybescherming en publieke verantwoording. Ze willen toezicht versterken via onafhankelijke toezichthouders, privacywaakhonden en democratische controle, en stellen bindende maatregelen voor om misstanden en machtsmisbruik te voorkomen. Hun visie is dat toezicht niet alleen controleert, maar ook beschermt tegen discriminatie, repressie en schending van burgerrechten.
Streng en onafhankelijk toezicht op politie en veiligheidsdiensten
BIJ1 wil dat politie en veiligheidsdiensten onderworpen worden aan strenge, onafhankelijke en democratische controle, om machtsmisbruik, racisme en schending van burgerrechten te voorkomen. Ze pleiten voor het inperken van bevoegdheden, het publiek maken van data over politieoptreden, en het instellen van een onafhankelijke toezichthouder die kan vervolgen buiten het OM om.
“We intensiveren en verbeteren intussen de strenge, bindende, onafhankelijke democratische controle over deze diensten.”
“De beslissing om handhavers te vervolgen zal niet langer bij het Openbaar Ministerie liggen, maar bij een onafhankelijke toezichthouder op de politie.”
“Gedetailleerde data over politiecontacten met burgers en onderzoeken naar racisme en politiegeweld worden publiek gemaakt.”
Privacywaakhonden krijgen meer macht en toezicht wordt publiek
Om privacy te beschermen, wil BIJ1 dat privacywaakhonden streng toezicht houden op dataverzameling door overheid en justitie. Hun adviezen moeten openbaar en afdwingbaar zijn, met zwaardere sancties dan nu.
“Er komt altijd streng toezicht van privacywaakhonden. De adviezen van privacywaakhonden worden openbaar en afdwingbaar met sancties die verder gaan dan de huidige ineffectieve bestuurlijke boetes.”
Democratisch toezicht op onderwijsinstellingen
BIJ1 wil dat raden van toezicht van onderwijsinstellingen democratisch verkozen worden, zodat toezicht niet alleen van bovenaf, maar ook door medewerkers en studenten wordt uitgeoefend.
“Besturen en raden van toezicht van mbo’s, hogescholen en universiteiten worden democratisch verkozen.”
Toezicht op naleving toegankelijkheid openbaar vervoer
Voor toegankelijkheid in het openbaar vervoer wil BIJ1 scherp toezicht op naleving van regels, zodat mensen met een beperking niet worden buitengesloten.
“Er wordt scherp toegezien op naleving hiervan.”
Gemeentelijk toezicht op woningmarkt en huurdersbescherming
BIJ1 wil dat gemeenten toezicht houden op de woningmarkt, met bindende regels en democratisch verkozen huurcommissies om huurders te beschermen tegen misstanden.
GroenLinks-PvdA wil het toezicht op overheid, bedrijven en maatschappelijke sectoren versterken om misstanden, discriminatie en fraude te voorkomen. Ze pleiten voor meer bevoegdheden en middelen voor bestaande toezichthouders, onafhankelijke controle op algoritmen en systemen, en een efficiëntere inrichting van toezicht in publieke sectoren zoals media en onderwijs. Transparantie, onafhankelijkheid en bescherming van burgers staan centraal in hun visie op toezicht.
Meer bevoegdheden en middelen voor toezichthouders
GroenLinks-PvdA wil bestaande toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens en de Onderwijsinspectie, meer slagkracht geven om effectief toezicht te houden op naleving van regels, bescherming van privacy en het voorkomen van discriminatie en misbruik. Dit moet leiden tot betere bescherming van burgers en het waarborgen van gelijke rechten.
“Bestaande toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens, krijgen meer bevoegdheden, expertise en middelen om algoritmen en systemen te controleren op transparantie, uitlegbaarheid, proportionaliteit en discriminatie.”
“De Onderwijsinspectie krijg meer bevoegdheden om scholen te controleren en te corrigeren op de besteding van onderwijsgeld.”
Onafhankelijk toezicht op algoritmen en data
De partij erkent de risico’s van discriminerende en ondoorzichtige algoritmen en wil daarom het toezicht op het gebruik van data en technologie door de overheid verbeteren. Onafhankelijke toezichthouders moeten kunnen ingrijpen bij misbruik en burgers beschermen tegen willekeur.
“We verbeteren het toezicht op hoe de overheid data gebruikt en privacy beschermt.”
“We richten een nationale algoritmetoezichthouder op en faciliteren samenwerking met andere Europese toezichthouders.”
Efficiënter en onafhankelijk toezicht in publieke sectoren
GroenLinks-PvdA wil het toezicht in sectoren als media en nationale veiligheid stroomlijnen en onafhankelijker maken, onder andere door het aantal toezichthouders te halveren en duidelijke scheiding van rollen te creëren. Dit moet leiden tot meer transparantie, minder belangenverstrengeling en betere bescherming van publieke belangen.
“Per omroephuis is er één raad van bestuur en één raad van toezicht. Dat is een halvering van het huidige aantal directeur-bestuurders en toezichthouders.”
“Om de werking van die diensten in onderlinge samenhang vast te leggen komt er een Nationale veiligheidswet. Daarin staan de taken, bevoegdheden en het toezicht van alle organisaties die zich bezighouden met nationale veiligheid in samenhang met elkaar.”
Strenger toezicht op kansspelen en gokbedrijven
Om kwetsbare groepen te beschermen tegen gokverslaving en schulden, wil GroenLinks-PvdA het toezicht op gokbedrijven en kansspelen aanscherpen en de Kansspelautoriteit meer bevoegdheden geven.
“De Kansspelautoriteit krijgt meer bevoegdheden om malafide gokbedrijven aan te pakken, en we maken in Europees verband meer afspraken over een grensoverschrijdende aanpak.”
Cameratoezicht in slachthuizen voor dierenwelzijn
Om dierenwelzijn te verbeteren en misstanden in slachthuizen tegen te gaan, wordt verplicht cameratoezicht ingevoerd.
“In slachthuizen komt verplicht cameratoezicht en de maximale slachtsnelheid wordt verlaagd.”
Volt pleit voor versterkt, onafhankelijk en transparant toezicht in zowel de publieke als private sector, met bijzondere aandacht voor zorg, arbeidsmarkt, digitale platforms en overheidshandelen. De partij wil toezichthouders meer middelen geven, toezicht uitbreiden naar nieuwe domeinen (zoals algoritmes en lobby), en waarborgen dat toezicht daadwerkelijk leidt tot betere bescherming van burgers en rechtsstatelijkheid.
Transparanter en onafhankelijk toezicht in de zorg
Volt wil dat toezicht in de zorgsector wordt versterkt door meer transparantie en gelijke regels voor kleine en grote zorgorganisaties, zodat fraude en misstanden beter kunnen worden opgespoord.
“Als onderdeel van de fraudebestrijding dienen kleine particuliere zorgorganisaties, net als grote (gesubsidieerde) zorgorganisaties, hun jaarrekeningen (inclusief de salarissen van bestuurders en raden van toezicht) openbaar te maken.”
“Transparantie en data zijn belangrijk voor het toezicht op de zorg en het verbeteren van de kwaliteit van de zorg.”
Onafhankelijke toezichthouders voor digitale platforms en privacy
Volt wil dat onafhankelijke toezichthouders streng toezicht houden op online platforms, algoritmes en privacy, met duidelijke sancties en transparantie-eisen.
“Het keurmerk wordt beheerd door een onafhankelijke toezichthouder, zoals het NICAM in samenwerking met de Autoriteit Consument & Markt en de Autoriteit Persoonsgegevens, die toezicht houdt op naleving en sancties kan opleggen.”
“De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) krijgt structureel meer middelen om haar toezichtstaken onafhankelijk en effectief uit te voeren.”
Strenger toezicht op arbeidsmarkt en uitzendbureaus
Volt wil het toezicht op arbeidsomstandigheden en uitzendbureaus versterken om uitbuiting van arbeidsmigranten tegen te gaan.
“We verbeteren het toezicht en de handhaving door de arbeidsinspectie. Hiervoor maken we extra budget vrij.”
Onafhankelijk toezicht op lobby en belangenverstrengeling
Volt pleit voor een verplicht lobbyregister en een onafhankelijke toezichthouder die naleving controleert, om transparantie en integriteit in de politiek te waarborgen.
“Een onafhankelijke toezichthouder moet toezien op naleving van de regels.”
Europees toezicht op mensenrechten aan de grenzen
Volt wil breed, onafhankelijk toezicht op de naleving van mensenrechten aan de Europese buitengrenzen, met samenwerking tussen verschillende toezichthoudende instanties.
“Om breed toezicht van de EU te garanderen en pushbacks en mensenrechtenschendingen tegen te gaan, moeten het Europees Bureau voor de grondrechten van Frontex, nationale onafhankelijke toezichtmechanismen en klachtenbureaus samenwerken.”
Toezicht op online platforms en desinformatie
Volt wil actief toezicht op online platforms om verspreiding van desinformatie en privacyschendingen tegen te gaan.
“We houden toezicht op online platforms en investeren in Europese alternatieven die onze waarden respecteren.”
De SGP wil het toezicht in Nederland beperken tot wat strikt noodzakelijk is, met meer vertrouwen in burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Ze pleiten voor minder stapeling van regels door toezichthouders, risicogericht toezicht, en het tegengaan van generieke verplichtingen die tot hoge lasten leiden. Toezicht moet doelmatiger, eenvoudiger en meer gebaseerd zijn op zelfregulering en samenwerking.
Minder stapeling van regels en risicogericht toezicht
De SGP vindt dat toezichthouders en inspecties te veel aanvullende regels opleggen, wat leidt tot onnodige regeldruk en kosten. Ze willen dat toezicht meer gebaseerd wordt op vertrouwen, zelfregulering en risicogericht werken, zodat het toezicht doelmatiger en minder belastend wordt voor bedrijven en organisaties.
“Het stapelen van aanvullende beleidsregels door toezichthouders of uitvoeringsorganisaties op bestaande regels is onwenselijk en wordt actief tegengegaan.”
“Inspecties en autoriteiten gaan veel meer werken vanuit vertrouwen en zetten in op zelfregulering, risicogericht toezicht en publiek-private samenwerking.”
Geen algemeen toezicht op informeel onderwijs en maatschappelijke organisaties
De SGP verzet zich tegen algemeen toezicht op informele vormen van onderwijs en maatschappelijke organisaties, tenzij er sprake is van ernstige problemen zoals geweld of ondermijning. Ze vinden dat de overheid moet uitgaan van vertrouwen in deze sectoren.
“Er komt dus geen algemeen toezicht op vormen van informeel onderwijs in onder andere kerken, scouting en sportverenigingen. Ernstige problemen zoals het aanzetten tot geweld en ondermijning worden gericht bestreden.”
Toezicht in het onderwijs: minder regels, meer vertrouwen
De SGP wil geen nieuwe regels voor bestuur en toezicht in het onderwijs en pleit voor lichter toezicht, vooral voor kleine scholen en besturen. Ze vinden dat het inspectietoezicht meer moet aansluiten bij de eigen kwaliteitsontwikkeling van instellingen en minder lasten moet veroorzaken.
“Er komen geen nieuwe regels voor bestuur en toezicht, strategisch personeelsbeleid en veiligheid op school.”
“Het inspectietoezicht in het mbo wordt meer afgestemd op eigen vormen van kwaliteitsontwikkeling binnen de sector, zodat het toezicht meer passend is en tot minder lasten leidt.”
Toezicht op kinderen onder toezicht: betere zichtbaarheid
De SGP benadrukt het belang van duidelijk en frequent toezicht op kinderen die onder toezicht staan en niet naar school gaan, zodat deze kinderen goed in beeld blijven bij betrokken organisaties.
“Kinderen die onder toezicht staan en niet naar school gaan, moeten gegarandeerd duidelijk en frequent in beeld zijn bij de betrokken organisaties.”
De ChristenUnie pleit voor selectief en proportioneel overheidstoezicht: waar toezicht nodig is voor veiligheid, gelijke kansen of rechtsstatelijkheid, moet het effectief en doelgericht zijn, maar onnodige regeldruk en overregulering worden actief bestreden. Ze willen toezicht beperken in het informeel onderwijs en bij vrijwilligers, maar juist versterken bij milieubescherming en mensenrechten. De partij kiest voor een balans tussen vertrouwen in burgers en organisaties en gerichte handhaving waar het echt nodig is.
Geen overheidstoezicht op informeel onderwijs
De ChristenUnie vindt dat overheidstoezicht niet thuishoort bij informeel onderwijs, zoals dat van (sport)verenigingen en kerkgenootschappen, tenzij er sprake is van overtreding van de rechtsstaat. Dit standpunt is ingegeven door het streven naar minder bureaucratie en meer vertrouwen in maatschappelijke initiatieven.
“Overheidstoezicht hoort niet thuis in het informeel onderwijs, gegeven door bijvoorbeeld (sport)verenigingen en kerkgenootschappen. De overheid kan nu al ingrijpen wanneer de regels van de rechtsstaat overtreden worden. Overheidstoezicht op al het informeel onderwijs schiet zijn doel voorbij en staat niet in verhouding tot de mogelijke risico’s.”
Toezicht op vrijwillige ouderbijdrage in het onderwijs
De ChristenUnie wil dat de inspectie toeziet op het vrijwillige karakter van de ouderbijdrage in het onderwijs, om gelijke kansen te waarborgen en discriminatie te voorkomen.
“De ouderbijdrage blijft vrijwillig en de inspectie ziet erop toe dat scholen dit respecteren, niet discrimineren, en dat het vrijwillig karakter voor iedereen duidelijk is.”
Onafhankelijk toezicht op mensenrechten en Europese vredesmiddelen
De partij pleit voor onafhankelijk toezicht op mensenrechten in internationale contexten en wil dat Europese vredesmiddelen onder democratisch toezicht staan, om misbruik en schendingen te voorkomen.
“Nederland zet zich in voor onafhankelijk toezicht op mensenrechten in West-Papoea.”
“Daarnaast willen we dat Europese vredesmiddelen onder stevig democratisch toezicht staan en uitsluitend worden ingezet voor het bevorderen van vrede en gerechtigheid, en niet voor regimes die conflicten aanwakkeren, zoals in het oostelijk deel van Congo.”
Strenger toezicht en handhaving bij milieubescherming
De ChristenUnie vindt dat de overheid actiever moet toezien op en handhaven van milieuregels, omdat bedrijven zich niet vanzelf aan de regels houden en om de gezondheid van burgers te beschermen.
“De overheid moet de sociale grondrechten op het gebied van leefmilieu en volksgezondheid garanderen door zelf normen te stellen en deze te handhaven. Omgevingsdiensten en de GGD zijn onvoldoende in staat gebleken snel en adequaat te handelen. Zij moeten beter toegerust worden om schadelijke uitstoot te voorkomen, handhavend op te treden en vergunningen in te kunnen trekken. Bedrijven houden zich helaas niet vanzelf aan de regels, we gaan minder uit van zelfregulering.”
DENK pleit voor selectief en versterkt toezicht waar het mensenrechten, privacy en gelijke behandeling betreft, maar verzet zich tegen overheidscontrole op religieus onderwijs. De partij wil toezichthouders als de Autoriteit Persoonsgegevens en de Ombudsman meer macht en middelen geven, terwijl ze toezicht op informeel religieus onderwijs juist wil afschaffen. Hun visie draait om bescherming van burgers tegen machtsmisbruik en discriminatie, met uitzondering van religieuze instellingen waar vertrouwen voorop staat.
Versterking toezicht op privacy, discriminatie en rechtsbescherming
DENK wil het toezicht op privacy, gelijke behandeling en rechtsbescherming versterken door toezichthouders meer middelen en bevoegdheden te geven. Dit moet burgers beter beschermen tegen machtsmisbruik, discriminatie en ondoorzichtige algoritmes.
“Sterker toezicht door de Autoriteit Persoonsgegevens. De AP krijgt extra middelen, bredere bevoegdheden en diepgaande expertise op het gebied van kunstmatige intelligentie.”
“Toezichthouders die mensen beschermen worden versterkt. Hieronder vallen in ieder geval de Ombudsman en de Autoriteit Persoonsgegevens.”
“We geven de toezichthouder extra bevoegdheden om excessen tegen te gaan.”
Afschaffen toezicht op informeel religieus onderwijs
DENK is tegen overheidscontrole op religieus onderwijs en wil bestaande toezichtwetgeving op informeel onderwijs intrekken. De partij vindt dat religieuze instellingen met vertrouwen benaderd moeten worden en dat overheidsbemoeienis hier niet thuishoort.
“Geen controle op religieus onderwijs. De wet toezicht op informeel onderwijs wordt zo snel mogelijk ingetrokken.”
JA21 pleit voor strenger en effectiever toezicht op cruciale terreinen zoals pensioenen, islamitisch onderwijs, informele islamitische instellingen en dierenwelzijn. De partij ziet toezicht als noodzakelijk om misstanden te voorkomen, wetgeving te handhaven en het vertrouwen van burgers te herstellen, met nadruk op concrete controle en handhaving door bevoegde instanties.
Streng toezicht op pensioenen
JA21 wil dat de invoering en uitvoering van de nieuwe pensioenwetgeving onder streng toezicht staan om zekerheid en transparantie voor alle generaties te waarborgen. Dit toezicht moet voorkomen dat deelnemers benadeeld worden en garanderen dat compensatie snel en volledig terechtkomt.
“Streng toezicht bij invoering en de uitvoering van de nieuwe pensioenwetgeving.”
Verscherpt toezicht op islamitisch onderwijs en informele instellingen
De partij ziet risico’s in bepaalde vormen van islamitisch onderwijs en informele instellingen en pleit daarom voor verscherpt toezicht om radicalisering en ongewenste invloeden te voorkomen. Dit toezicht is bedoeld om de openbare orde te beschermen en te voorkomen dat er wordt aangezet tot geweld.
Extra toezicht op dierenwelzijn en veehouderij
JA21 wil het toezicht op veetransporten en slachthuizen versterken door de NVWA extra middelen te geven. Dit is bedoeld om dierenwelzijn te waarborgen en misstanden in de sector te voorkomen.
“Extra geld voor de NVWA voor het toezicht op onder andere veetransporten en slachthuizen.”
BVNL pleit voor selectief en functioneel toezicht, waarbij toezicht alleen wordt ingezet als het aantoonbaar bijdraagt aan veiligheid, transparantie of het behalen van doelen. Ze zijn kritisch op overbodig toezicht en bureaucratie, willen cameratoezicht toestaan waar het de veiligheid bevordert, en pleiten voor strengere controle op specifieke sectoren zoals natuurbeheer en pensioenfondsen.
Cameratoezicht alleen bij aantoonbaar veiligheidsbelang
BVNL staat cameratoezicht toe, maar alleen als het de veiligheid van burgers daadwerkelijk bevordert en met oog voor privacy. Het toezicht mag niet willekeurig zijn, maar moet functioneel en proportioneel worden ingezet.
“Cameratoezicht is geoorloofd waar dit de veiligheid van burgers bevordert. Vanzelfsprekend wordt bij de weging het belang van ieders privacy betrokken.”
Strenger toezicht op terreinbeherende organisaties (natuurbeheer)
BVNL wil dat terreinbeherende organisaties (TBO’s) strenger worden gecontroleerd op het behalen van hun beheerdoelen. Dit toezicht is bedoeld om verantwoordelijkheid af te dwingen en het afschuiven van schuld te voorkomen.
“Terrein Beherende Organisaties (TBO’s) moeten meer worden gecontroleerd op het behalen van beheerplannen en beboet worden wanneer zij beheerdoelen niet halen.”
Persoonlijke aansprakelijkheid voor toezichthouders pensioenfondsen
BVNL wil dat toezichthouders in de pensioensector persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor risicovolle beslissingen, om zo het toezicht te versterken en belangenverstrengeling te voorkomen.
“BVNL wil dat bestuurders en toezichthouders persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor risicovolle beslissingen.”
Het CDA wil het toezicht op zorg, bouw en overheidsorganisaties versterken door meer bevoegdheden en striktere eisen voor toezichthouders, snellere evaluatie van bestaande wetgeving en minder afstand tussen minister en toezichthoudende instanties. De partij ziet effectief toezicht als essentieel om kwaliteit, veiligheid en integriteit te waarborgen, en wil concrete maatregelen zoals meer bevoegdheden voor zorgtoezichthouders en een snelle evaluatie van bouwtoezicht. Transparantie, effectiviteit en het voorkomen van misbruik staan centraal in hun visie op toezicht.
Meer bevoegdheden voor zorgtoezichthouders
Het CDA wil dat toezichthouders in de zorg, zoals de NZa, IGJ en ACM, meer bevoegdheden krijgen om fraude en misstanden effectiever te bestrijden. Dit is nodig om de kwaliteit van zorg te waarborgen en criminele activiteiten in de sector tegen te gaan.
“Toezichthouders zoals de NZa, IGJ en ACM krijgen meer bevoegdheden, bijvoorbeeld om”
Snellere evaluatie van bouwtoezicht
Het CDA erkent dat het huidige toezicht in de bouw leidt tot bureaucratie en hoge kosten, vooral voor kleine projecten. Daarom pleit de partij voor een versnelde evaluatie van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen om het toezicht effectiever en minder belastend te maken.
“Dit terwijl burgers en bedrijven gebaat zijn bij goed toezicht. Daarom wordt de wet versneld geëvalueerd om te zien hoe deze moet worden aangepast.”
Minder afstand tussen minister en toezichthouders
Het CDA wil dat toezichthoudende organisaties die direct mensen raken, niet op afstand van de minister staan. Dit moet zorgen voor meer directe verantwoordelijkheid en betere sturing vanuit de overheid.
“We pakken organisatievormen met onder andere zelfstandige bestuursorganen (zbo’s), agentschappen, en toezichthouders aan. We willen dat regelingen waar de minister eindverantwoordelijk voor is en die rechtstreeks mensen raken, niet op afstand staan van de minister.”
D66 wil het toezicht op bedrijven en digitale platforms versterken, vooral waar het gaat om online veiligheid en het tegengaan van schadelijk gedrag. Ze stellen bedrijven aansprakelijk als zij niet voldoen aan hun verplichtingen en willen zo de bescherming van burgers, met name online, verbeteren.
Strenger toezicht op digitale platforms en bedrijven
D66 ziet dat grote techbedrijven en sociale mediaplatforms onvoldoende doen om schadelijke content, zoals nepbeelden en haatberichten, te verwijderen. Om burgers beter te beschermen, wil D66 het toezicht op deze bedrijven versterken en ze aansprakelijk stellen als ze in gebreke blijven. Dit moet bijdragen aan een veiligere online omgeving, vooral voor kwetsbare groepen.
“We versterken het toezicht hierop en stellen bedrijven aansprakelijk als zij in gebreke blijven.”
“Sociale mediaplatforms moeten meer doen om online haatberichten te verwijderen. Iedereen moet zich veilig kunnen uitspreken, ook online. We versterken het toezicht hierop en stellen bedrijven aansprakelijk als zij in gebreke blijven.”
50PLUS noemt "toezicht" slechts één keer expliciet in het verkiezingsprogramma, namelijk in de context van vuurwerk. Zij pleiten voor een algemeen vuurwerkverbod, waarbij professionele vuurwerkshows alleen onder toezicht van gemeenten mogen plaatsvinden. Verder ontbreken concrete of onderscheidende voorstellen over toezicht in andere domeinen.
Vuurwerkshows alleen onder gemeentelijk toezicht
50PLUS wil de veiligheid rondom vuurwerk vergroten door een algemeen vuurwerkverbod in te stellen en alleen professionele vuurwerkshows toe te staan, mits deze onder toezicht van gemeenten plaatsvinden. Dit standpunt adresseert het probleem van onveiligheid en overlast door particulier vuurwerkgebruik en legt de verantwoordelijkheid voor toezicht expliciet bij de lokale overheid.
“Een algemeen vuurwerkverbod en organisatie van professionele vuurwerkshows onder toezicht van gemeenten.”
FVD wil het toezicht op publieke instellingen versterken door onafhankelijke en democratische controle te waarborgen, met name bij de publieke omroep. Hun belangrijkste voorstel is het instellen van een onafhankelijke Raad van Toezicht voor de NPO, om partijdigheid tegen te gaan en het bestuur evenwichtiger te maken. De kern van hun visie is dat toezicht transparant, onafhankelijk en gericht op democratische legitimiteit moet zijn.
Onafhankelijke Raad van Toezicht voor de NPO
FVD pleit voor een onafhankelijke Raad van Toezicht bij de publieke omroep om te zorgen voor objectieve behandeling van klachten over partijdigheid en om het bestuur democratisch te controleren. Dit moet voorkomen dat de NPO wordt gedomineerd door eenzijdige belangen en draagt bij aan een pluriform medialandschap.
“We stellen een onafhankelijke Raad van Toezicht in, zodat het bestuur van de publieke omroep democratisch gecontroleerd en evenwichtiger wordt.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma