Verkiezingsprogramma's 2025 overprobleemwolf
JA21 beschouwt de wolf als een oninpasbaar en gevaarlijk dier in het Nederlandse cultuurlandschap en pleit voor actief beheer, inclusief de mogelijkheid tot afschot. De partij wil snelle duidelijkheid over de gewenste populatie, ruimhartige compensatie voor schade, en wettelijke randvoorwaarden zodat provincies uiterlijk in 2026 kunnen starten met actief wolvenbeheer. Hun kernvisie is dat de bescherming van mensen en hun dieren altijd voorop moet staan, boven het behoud van de wolf.
Wolf niet inpasbaar, actief beheer en afschot mogelijk maken
JA21 vindt de wolf ongeschikt voor het dichtbevolkte en versnipperde Nederlandse landschap en ziet toenemende aanvallen op mensen, huisdieren en vee als onacceptabel. De partij wil daarom actief beheer van de wolf, waarbij afschot tot de mogelijkheden moet behoren, en pleit voor snelle duidelijkheid over de gewenste populatie en ruimhartige compensatie voor schade.
“Het is een majestueus dier, maar op geen enkele manier inpasbaar in ons gecultiveerde landschap. Terwijl boeren en burgers met lede ogen moeten aanzien hoe hun dieren worden verscheurd, houden een aantal partijen hardnekkig vast aan de romantiek van de wilde wolf. Wij geloven niet dat het op de lange termijn houdbaar is om wolven in onze samenleving te integreren.”
“De aanvallen op mensen, huisdieren en vee nemen toe en de vele bezorgde e-mails van hobbyboeren en wandelaars onderstrepen het gegeven dat de onrust groeit.”
“Deze ruimtelijke realiteit maakt het onmogelijk om de wolf op een veilige en verantwoorde manier in te passen. Wij willen een punt zetten achter het wensdenken en bestuurlijke verstoppertje spelen. Beheer van de wolf is noodzakelijk voor ons land en daarom kiest JA21 klip-en-klaar voor de bescherming van mensen en hun dieren.”
“Dat Den Haag uiterlijk in 2026 de randvoorwaarden schept waarmee provincies voortvarend kunnen starten met actief wolvenbeheer. Afschot moet dan ook tot de mogelijkheden kunnen behoren.”
“Zo snel mogelijk duidelijkheid over wat voor Nederland geldt als een gunstige staat van instandhouding van de wolf.”
“Vergoedingen voor wolvenaanvallen en nevenschade moeten ruimhartig en laagdrempelig beschikbaar zijn, zodat boeren na een wolvenaanval snel en eerlijk gecompenseerd worden voor geleden schade.”
De Partij voor de Dieren ziet de wolf niet als een probleem, maar als een verrijking voor de Nederlandse natuur en biodiversiteit. De partij verwerpt het doden van wolven en pleit voor strikte bescherming, preventieve maatregelen voor veehouders en betere voorlichting aan burgers. Hun kernvisie is dat mens-dierconflicten niet met geweld, maar met preventie, creativiteit en respect voor dieren opgelost moeten worden.
Strikte bescherming van de wolf, geen afschot
De PvdD beschouwt de wolf als een waardevolle, strikt beschermde soort en wijst het doden van wolven af, ook bij overlast of conflicten. Ze verzetten zich tegen populatiebeheer en pleiten voor het intrinsieke recht van in vrijheid levende dieren om niet gedood te worden.
Preventie en ondersteuning veehouders, geen bestrijding
De partij wil veehouders ondersteunen met subsidies en voorlichting om hun dieren te beschermen tegen wolven, waarbij alleen effectieve maatregelen worden gesubsidieerd. Ze kiezen voor preventie en handhaving in plaats van bestrijding of afschot.
“Veehouders krijgen hulp bij en voorlichting over het beschermen van hun dieren, en subsidies voor beschermende maatregelen worden toegankelijker. Om deze subsidies te ontvangen moeten de maatregelen ook aantoonbaar de dieren beschermen. Hier wordt actief op gehandhaafd.”
Voorlichting en harmonieuze co-existentie
De PvdD vindt dat burgers beter geïnformeerd moeten worden over hoe zij veilig en verantwoord kunnen omgaan met de aanwezigheid van wolven, met het oog op een harmonieuze samenleving tussen mens en wolf.
“Burgers worden beter geïnformeerd over hoe zij veilig en verantwoord kunnen omgaan met de aanwezigheid van wolven in een gebied.”
Geen ‘probleemwolf’-benadering, maar ecologisch herstel
De partij verwerpt het idee van de ‘probleemwolf’ en pleit voor het voorkomen van conflicten door herstel van ecosystemen en natuurlijke balans, in plaats van het doden of verjagen van dieren.
BBB ziet de aanwezigheid van de wolf in Nederland als een bedreiging voor de veiligheid van mens en vee en pleit voor actief beheer, waarbij bescherming van boeren en inwoners voorop staat. De partij stelt concrete maatregelen voor zoals het zenderen van wolven, het instellen van wolf-luwe zones, het vergemakkelijken van afschot van probleemwolven, en het streven naar een nulstand buiten aangewezen leefgebieden. BBB wil daarnaast uitzonderingen op Europese regels om deze aanpak mogelijk te maken.
Actief ingrijpen en beheer bij probleemwolven
BBB vindt dat de bescherming van boeren, vee en inwoners zwaarder moet wegen dan het onbeperkt toelaten van wolven. De partij wil actief toezicht, snelle ingrepen bij risico’s, en het vergemakkelijken van het afschieten van probleemwolven. Dit beleid is bedoeld om schade en angst onder boeren en omwonenden te beperken.
“Zoveel mogelijk wolven (minimaal één per roedel) krijgen een zender. Bij ongewenst gedrag en aanvallen op vee grijpen we in. Afschot is geen taboe en gemeenten en provincies krijgen makkelijker een vergunning om probleemwolven af te schieten.”
“In risicogebieden mag sneller worden ingegrepen om mens en vee te beschermen.”
Nulstand buiten aangewezen leefgebieden
BBB streeft naar het weren van wolven buiten specifiek aangewezen leefgebieden en wil dat Nederland uitzonderingen kan maken op Europese regelgeving om dit te realiseren. Dit standpunt is ingegeven door de beperkte ruimte in Nederland en de wens om risico’s voor mens en vee te minimaliseren.
“We streven naar een nulstand buiten aangewezen leefgebieden voor wolven in Nederland.”
“Voor Nederland, een zeer dichtbevolkt land zijn de mogelijkheden voor wolven zeer beperkt. Hiervoor is maatwerk nodig en dient een uitzondering gemaakt te worden op de habitatrichtlijn zodat vee en inwoners beschermd zijn tegen aanvallen.”
Geen ruimte voor de wolf in risicoregio’s
Specifiek voor provincies als Drenthe stelt BBB dat er geen ruimte is voor de wolf, waarbij veiligheid van mens en dier altijd voorop moet staan. Dit benadrukt de regionale toepassing van hun landelijke visie.
“Er is geen ruimte voor de wolf, omdat de veiligheid van mens en dier altijd voorop moet staan. Daarom moeten maatregelen worden genomen om risico’s te minimaliseren en conflicten te voorkomen.”
De SGP vindt dat de wolf in grote delen van Nederland geen duurzame plek heeft en pleit daarom voor actief beheer, waaronder het verruimen van de mogelijkheden om in te grijpen bij probleemwolven. Boeren en schaapherders moeten ondersteund worden bij het nemen van wolfwerende maatregelen, en Europese regels die ingrijpen bemoeilijken moeten worden aangepast. De partij benadrukt dat bescherming van mens en vee voorop staat en dat de wolf angst voor mensen moet houden.
Actief beheer en bestrijding van probleemwolven
De SGP stelt dat in een dichtbevolkt land als Nederland de wolf actief beheerd moet worden, vooral waar de aanwezigheid van mensen en vee groot is. Ze willen dat bij gevaarlijke situaties sneller kan worden ingegrepen en dat de wolf uit de buurt van mensen en hun dieren blijft. Dit beleid is bedoeld om schade en gevaar voor mens en vee te beperken.
“In een groot deel van Nederland is gelet op de wildstand en de aanwezigheid van mensen en vee geen duurzame plaats voor vestiging van wolven. In deze gebieden is actief beheer van de wolf nodig.”
“De regeling voor aanwijzing van probleemsituaties en probleemwolven wordt verruimd, zodat bij gevaarlijke situaties eerder ingegrepen kan worden.”
“Cruciaal is dat de wolf uit de buurt van mensen en hun dieren blijft, dus angst voor mensen houdt en er niet aan went. Helaas gebeurt dat wel. We maken ons hier grote zorgen over. Dat betekent dat ruimte nodig is voor het actief verjagen en bejagen van wolven.”
Ondersteuning voor boeren en schaapherders
De SGP wil boeren en schaapherders ondersteunen bij het beschermen van hun vee tegen wolven. Dit is een praktische maatregel om schade door wolven te voorkomen en de veiligheid van vee te waarborgen.
“Boeren en schaapherders worden ondersteund bij het nemen van wolf werende maatregelen.”
Aanpassing Europese regelgeving
De SGP vindt dat Europese regels die het beheer van de wolf bemoeilijken, moeten worden aangepast. Ze zien deze regels als een belemmering voor effectieve bescherming van mens en vee.
“De SGP wil dat Nederland zich blijft inzetten voor het bijstellen van Europese regels die verduurzaming tegengaan.”
Forum voor Democratie (FVD) verwerpt de terugkeer van de wolf in Nederland en stelt dat bescherming van vee altijd prioriteit moet hebben boven het gedogen van roofdieren. FVD wil stoppen met rewildingprojecten en pleit ervoor dat probleemwolven mogen worden afgeschoten als zij overlast veroorzaken. Hun visie is pragmatisch: het Nederlandse cultuurlandschap is ongeschikt voor de wolf en boerenbelangen gaan voor.
Bescherming van vee boven wolf
FVD vindt dat de wolf niet past in het Nederlandse cultuurlandschap en ziet de schade aan veehouders als onacceptabel. De partij stelt dat bescherming van vee altijd voorrang moet krijgen en dat probleemwolven mogen worden afgeschoten. Dit standpunt is een reactie op wat FVD ziet als een ideologisch en onrealistisch natuurbeleid.
“De terugkeer van de wolf is daar een pijnlijk voorbeeld van: dit roofdier past niet in ons cultuurlandschap en veroorzaakt grote schade bij veehouders. Voor Forum voor Democratie staat vast dat de bescherming van vee en een leefbaar platteland altijd prioriteit moeten hebben boven het gedogen van roofdieren.”
“We geven bescherming van vee prioriteit boven het gedogen van de wolf. Indien een wolf overlast veroorzaakt, mag hij worden afgeschoten.”
Stoppen met rewildingprojecten
FVD verzet zich tegen rewilding en het idee van een mythische oernatuur, omdat dit volgens hen niet past bij het door mensen gevormde Nederlandse landschap. De wolf wordt expliciet genoemd als voorbeeld van de negatieve gevolgen van rewilding.
“We stoppen met rewildingprojecten die uitgaan van een mythisch oernatuurbeeld dat niet past bij het Nederlandse cultuurlandschap.”
Volt kiest voor duurzaam samenleven met de wolf en ziet ruimte voor deze soort in Nederland, mits natuurgebieden worden verbonden en preventieve maatregelen worden genomen. Ze willen monitoring via zenderen en stellen schadevergoeding afhankelijk van het nemen van beschermende maatregelen. De kern is: coexistentie met de wolf, met nadruk op preventie en monitoring.
Duurzaam samenleven met de wolf
Volt wil dat Nederland ruimte biedt aan de wolf door natuurgebieden te verbinden en inzet op monitoring en preventie. Ze zien de wolf als onderdeel van robuuste ecosystemen, maar vinden dat boeren preventieve maatregelen moeten nemen om schadevergoeding te krijgen. Het beleid is gericht op coexistentie, niet op bestrijding of uitroeiing.
“We verbinden natuurgebieden in Nederland en over grenzen heen, zodat er voldoende ruimte komt voor wilde diersoorten zoals de wolf.”
“Wolven in Nederland worden net als in andere landen gezenderd om hun gedrag beter te kunnen monitoren en voorspellen.”
“De overheid ondersteunt preventieve maatregelen op boerenbedrijven. Het nemen van gesubsidieerde veebeschermende maatregelen moet op termijn voorwaardelijk worden voor een schadevergoeding.”
50PLUS wil gevaarlijke dieren zoals de wolf weren uit Nederland, omdat zij deze als een risico zien in een dichtbevolkt land. Hun belangrijkste concrete voorstel is het actief weren van de wolf, zonder verdere uitwerking of nuance. De partij kiest hiermee voor een duidelijke, restrictieve benadering ten aanzien van de aanwezigheid van wolven.
Weren van gevaarlijke dieren zoals de wolf
50PLUS beschouwt de wolf als een gevaarlijk dier dat niet thuishoort in het dichtbevolkte Nederland. Zij stellen dat de veiligheid van mensen en leefbaarheid voorop moet staan en pleiten daarom voor het actief weren van de wolf uit het land. Dit standpunt is concreet, maar wordt niet verder uitgewerkt in het programma.
“Het weren van gevaarlijke dieren zoals de wolf uit ons dichtbevolkt land.”
BIJ1 kiest ervoor de wolf in Nederland strikt te beschermen en wijst het doden van wolven af, ook bij conflicten met veehouders. In plaats daarvan zet de partij in op voorlichting en subsidie voor preventieve maatregelen zoals wolfwerende hekken. Hun visie benadrukt dierenrechten en het zoeken naar vreedzame co-existentie tussen mens en wolf.
Zeer beschermde status wolf behouden, doden blijft strafbaar
BIJ1 ziet de wolf niet als een "probleemwolf" die bestreden moet worden, maar als een beschermde diersoort. Ze willen het doden van wolven strafbaar houden en veehouders ondersteunen met kennis en middelen om hun dieren te beschermen zonder geweld tegen wolven. Dit standpunt adresseert het maatschappelijke debat over schade door wolven aan vee en kiest expliciet voor niet-dodelijke oplossingen.
“We behouden de zeer beschermde status van de wolf, en het doden van wolven blijft strafbaar. Veehouders en boeren krijgen voorlichting over het beschermen van hun dieren zonder wolven te doden. Voor preventieve maatregelen zoals wolfwerende hekken komt subsidie waar dat nodig is.”
BVNL beschouwt de wolf als een bedreiging voor mens en dier en pleit voor het toestaan van afschot wanneer dat noodzakelijk is. Hun standpunt is concreet: de bescherming van mensen en vee staat voorop, en ingrijpen tegen de "probleemwolf" moet mogelijk zijn als de situatie daarom vraagt.
Afschot van de wolf toestaan bij bedreiging
BVNL ziet de wolf als een risico voor zowel mensen als dieren en vindt dat afschot moet worden toegestaan als dit nodig is om schade of gevaar te voorkomen. Dit standpunt is gebaseerd op het idee dat de veiligheid van mens en dier zwaarder weegt dan de bescherming van de wolf.
“De wolf is een bedreiging voor mens en dier en mag worden afgeschoten, als dat noodzakelijk is.”
Het CDA erkent de terugkeer van de wolf als een probleem voor de veiligheid van mens en dier en kiest nadrukkelijk voor actief beheer en beperking van de wolvenpopulatie. Hun belangrijkste voorstel is het beschermen van boeren en vee door middel van populatiebeheer, waarbij veiligheid voorop staat. De partij positioneert zich duidelijk aan de kant van mens en landbouwbelang, met concrete inzet op het beperken van de wolf in Nederland.
Actief beheer en beperking van de wolvenpopulatie
Het CDA ziet de terugkeer van de wolf als een bedreiging voor de veiligheid van mensen en hun vee, en wil daarom de populatie actief beheren en beperken. De partij kiest expliciet voor de bescherming van boeren en dieren boven het onbeperkt laten groeien van de wolvenpopulatie. Dit standpunt adresseert het probleem van schade aan vee en gevoelens van onveiligheid in landelijke gebieden.
“De wolf is terug in ons land. Wij kiezen voor veiligheid van mens en dier en voor de bescherming van boeren en vee. We zetten in op actief beheer en beperking van de populatie.”
De ChristenUnie erkent de terugkeer van de wolf als een uitdaging en pleit voor actief populatiebeheer. Ze stellen een zorgvuldig vastgesteld quotum voor en sluiten gecontroleerd afschot niet uit als het niet anders kan, vooral bij gevaar voor mensen.
Actief beheer van de wolvenpopulatie, inclusief gecontroleerd afschot
De ChristenUnie ziet de groeiende wolvenpopulatie als een probleem voor natuur, landbouw en veiligheid. Ze willen de populatie actief beheren met een quotum en, indien noodzakelijk, gecontroleerd afschot, vooral als wolven mensen aanvallen.
“We gaan de populatie wolven actief beheren, met een zorgvuldig vastgesteld quotum en, als het niet anders kan, gecontroleerd afschot. Wolven die mensen aanvallen worden afgeschoten.”
D66 erkent dat de terugkeer van de wolf in Nederland tot problemen leidt in sommige regio’s, maar kiest principieel voor diervriendelijke en realistische oplossingen. Lokale bestuurders krijgen ondersteuning en middelen om met de ‘probleemwolf’ om te gaan, waarbij het welzijn van zowel mens als dier centraal staat.
Diervriendelijke oplossingen voor problemen met de wolf
D66 ziet de terugkeer van de wolf als een uitdaging die niet vanzelf gaat, vooral vanwege incidenten in bepaalde regio’s. De partij wil lokale bestuurders voldoende ondersteunen en middelen geven om met deze situaties om te gaan, met nadruk op diervriendelijke oplossingen en respect voor wilde dieren.
“We leren samenleven met soorten die terugkeren, zoals de wolf. Dat gaat niet altijd vanzelf: zeker de wolf zorgt in verschillende regio’s voor vervelende gebeurtenissen. Lokale bestuurders krijgen genoeg ondersteuning en middelen om hiermee om te gaan. We kiezen waar mogelijk voor diervriendelijke oplossingen.”
NSC erkent dat de terugkeer van de wolf in Nederland tot problemen kan leiden, vooral in een dichtbevolkt land. Zij pleiten ervoor om het verjagen en actief beheren van de wolvenpopulatie toe te staan, waarbij de verantwoordelijkheid bij de provincies ligt. Het doel is om de veiligheid van mens en dier te waarborgen en te voorkomen dat wolven hun schuwheid verliezen.
Verjagen en actief beheren van wolven toestaan
NSC vindt dat waar wolven een bedreiging vormen voor mens en dier, het mogelijk moet zijn om deze dieren te verjagen en de populatie actief te beheren. De partij ziet dit als noodzakelijk in een dichtbevolkt land om de veiligheid te waarborgen en te voorkomen dat wolven aan mensen wennen. De verantwoordelijkheid voor deze afweging wordt bij de provincies gelegd.
“Waar wolven een bedreiging vormen voor mens en dier, moet het worden toegestaan om ze te verjagen en de populatie actief te beheren. De verantwoordelijkheid voor deze afweging ligt bij provincies. Om te voorkomen dat wolven aan mensen wennen en zo hun schuwheid verliezen, moet het mogelijk zijn om wolven te verjagen.”
De PVV ziet de aanwezigheid van probleemwolven als een bedreiging en wil deze actief bestrijden. Hun belangrijkste voorstel is het verjagen van probleemwolven en, bij ernstige incidenten, het zonder pardon afschieten van deze dieren. De partij kiest hiermee voor een harde, directe aanpak om overlast en gevaar door wolven te minimaliseren.
Probleemwolven verjagen en afschieten
De PVV beschouwt probleemwolven als een direct risico voor mens en dier en pleit voor een strenge aanpak. Wolven die overlast veroorzaken moeten worden verjaagd, en als er ernstige incidenten plaatsvinden, moet er onverbiddelijk tot afschot worden overgegaan. Dit standpunt is bedoeld om de veiligheid van mensen en hun dieren te waarborgen en verdere problemen te voorkomen.
“Probleemwolven verjagen; bij ernstige incidenten volgt onverbiddelijk afschot”
De VVD erkent de overlast en veiligheidsrisico’s die de wolf kan veroorzaken en pleit voor zowel preventieve als actieve beheersmaatregelen in gebieden waar de wolf een probleem vormt. Hun beleid richt zich op het beschermen van mens en dier, waarbij ruimte wordt geboden voor ingrijpen als de veiligheid in het geding is.
Preventieve en actieve beheersmaatregelen bij probleemwolven
De VVD wil in gebieden waar de wolf overlast veroorzaakt en de veiligheid van mens en dier bedreigt, niet alleen preventieve maar ook actieve beheersmaatregelen inzetten. Dit standpunt komt voort uit de wens om de balans tussen natuur en veiligheid te bewaken en escalatie van conflicten te voorkomen.
“In gebieden waar de wolf overlast veroorzaakt en de veiligheid van mens en dier bedreigt, zetten we ons in voor preventieve en actieve beheersmaatregelen.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma