De PVV verwerpt het idee van een pluriforme samenleving en pleit voor het behoud en herstel van een homogene Nederlandse cultuur en identiteit. De partij ziet multiculturalisme en de aanwezigheid van niet-westerse immigranten als bedreigingen voor sociale cohesie, veiligheid en traditionele waarden, en stelt daarom vergaande maatregelen voor om immigratie te beperken, islamitische uitingen te weren en culturele assimilatie te bevorderen.
De PVV beschouwt de pluriforme samenleving en het multiculturalisme als schadelijk voor de Nederlandse cultuur, veiligheid en vrijheid. De partij stelt dat deze ontwikkelingen leiden tot vervreemding, sociale spanningen en het verdwijnen van nationale tradities. Daarom wil de PVV terug naar een samenleving waarin Nederlandse normen, waarden en tradities centraal staan.
“Wie naar de publieke omroep kijkt, ziet een ander “Nederland”: multiculturalisme wordt gepresenteerd als verrijking, voor het slavernijverleden zouden we ons moeten schamen, trots op ons land is er al helemaal niet meer bij...”
“De PVV is opgericht om Nederland te beschermen tegen de islamisering. De islam is zonder uitzondering de grootste existentiële bedreiging voor onze vrijheid.”
“In veel van onze wijken lijkt het straatbeeld inmiddels meer op Mekka, Kabul of Bagdad dan op een Nederlandse stad. Hoofddoekjes domineren. Mensen die onderling alleen Arabisch, Turks of Somalisch spreken. Arabische teksten op winkelruiten en gevels. Gebedsoproepen klinken uit steeds meer moskeeën.”
“Als we hiermee doorgaan, raken we ons land definitief kwijt. Dan is het niet meer Rotterdam, maar Mekka aan de Maas. De PVV is de enige partij die de instroom van (niet-westerse) vreemdelingen wil stoppen.”
De PVV wil zichtbare uitingen van culturele en religieuze diversiteit in de publieke ruimte en (semi-)publieke sector verbieden of sterk beperken. Dit betreft onder meer het verbod op hoofddoekjes, Arabische teksten, islamitische gebedsoproepen en het gebruik van niet-westerse talen door de overheid.
“Verbod op Arabische en andere niet-westerse teksten in onze (winkel)straten”
“Verbod op het dragen van islamitische hoofddoekjes in alle overheidsgebouwen inclusief de Staten-Generaal”
“Verbod op het afleggen van de eed op Allah voor overheidspersoneel en militairen”
“We voeren een algeheel boerkaverbod in”
“Verbod op de islamitische gebedsoproep”
“Geen overheidsinformatie in het Arabisch of andere niet-westerse talen”
De PVV wil immigratie uit niet-westerse landen en met name islamitische landen volledig stoppen, en stelt strenge eisen aan integratie en verblijfsrechten. De partij koppelt sociale voorzieningen en burgerschap expliciet aan assimilatie en het spreken van de Nederlandse taal.
“Totale asielstop: alle asielzoekers worden aan de grens geweigerd”
“Immigratie uit islamitische landen stoppen”
“Geen bijstand voor wie geen Nederlands spreekt”
“Bevorderen remigratie”
“Naturalisatie pas na 15 jaar legaal verblijf”
“Verbod dubbele nationaliteit: schrappen uitzonderingsgronden”
De PVV wil nationale tradities, symbolen en feestdagen beschermen en versterken, en verzet zich tegen wat zij ziet als een cultuur van schaamte en het afbreken van nationale trots.
“Wij willen weer collectief trots zijn op ons land en op wie we zijn – in plaats van excuses maken voor het verleden van onze voorouders. Geen misplaatste schaamtecultuur, maar het koesteren van onze tradities, de standbeelden van onze nationale helden en onze feesten als Kerstmis, Sinterklaas mét Zwarte Piet en Pasen.”
BVNL verwerpt het idee van een pluriforme samenleving waarin verschillende culturen gelijkwaardig naast elkaar bestaan, en pleit in plaats daarvan voor het behoud en de versterking van de Nederlandse cultuur, normen en waarden. De partij wil dat immigranten zich volledig aanpassen aan de Nederlandse samenleving en verzet zich tegen cultuurrelativisme, identiteitsdenken en het afbreken van nationale trots. Concreet stelt BVNL voor om immigratie sterk te beperken, de Nederlandse identiteit centraal te stellen in onderwijs en beleid, en culturele en religieuze uitingen in de publieke ruimte te beperken.
BVNL ziet de Nederlandse cultuur, normen en waarden als het fundament van de samenleving en verwerpt het idee dat andere culturen gelijkwaardig zijn binnen Nederland. De partij wil dat immigranten zich volledig aanpassen en dat de Nederlandse identiteit leidend is in onderwijs en publieke ruimte. Dit standpunt is een directe afwijzing van het concept van een pluriforme samenleving.
“Wie Nederland binnenkomt, past zich aan – niet andersom. Wij tolereren geen afbraak van wat generaties voor ons hebben opgebouwd. Weg met de schaamte voor onze identiteit. BVNL wil een Nederland dat weer trots is op zichzelf.”
“Om de afbraak van Nederland te stoppen moeten we onmiddellijk stoppen met het toelaten van asielzoekers en kansarme migranten en niet accepteren dat onze eigen cultuur verdwijnt ten faveure van culturen en moralen die niet de onze zijn en die onze manier leven en onze waarden bedreigen.”
“De Nederlandse identiteit, cultuur, burgerschap en daarbij horende kernwaarden moeten worden doorgegeven in het onderwijs.”
“Immigranten die al in Nederland zijn passen zich aan. Dat betekent dat zij de Nederlandse taal spreken, onze wetten en regels respecteren en onze waarden onderschrijven.”
“Wij verzetten ons tegen cultuurrelativisme, identiteitsdenken en het afbreken van nationale trots.”
BVNL wil religieuze en culturele uitingen in de publieke ruimte beperken om de seculiere en Nederlandse identiteit te waarborgen. Dit betreft onder meer het verbieden van religieuze symbolen in overheidsgebouwen en het schrappen van overheidssteun aan religieuze activiteiten.
“Geen religieuze diensten en geen azan in de publieke ruimte.”
“De staat is seculier. Dat betekent dat, zoals in Frankrijk, in overheidsgebouwen geen hoofddoeken of anderszins zijn toegestaan.”
“Overheidsdiensten organiseren geen iftars.”
“De politie is neutraal in haar uitingen, daarom kunnen agenten bijvoorbeeld geen hoofddoek, tulband of keppel dragen.”
BVNL koppelt het behoud van de Nederlandse cultuur direct aan het beperken van immigratie en asielinstroom. De partij ziet immigratie als een bedreiging voor de Nederlandse identiteit en wil daarom de instroom van asielzoekers en kansarme migranten volledig stoppen.
“In 2024 kwamen er 44.055 asielzoekers naar Nederland... Dit is onhoudbaar... Opvang van vluchtelingen zou altijd plaats moeten vinden in de eigen regio.”
BVNL verzet zich tegen beleid dat gericht is op diversiteit, inclusie en het erkennen van verschillende identiteiten. De partij wil dat de overheid uitsluitend kiest voor kwaliteit, ongeacht achtergrond, en alle vormen van woke- en diversiteitsbeleid beëindigen.
“Er komt een einde aan al het woke- en diversiteitsbeleid. De overheid kiest voor kwaliteit ongeacht huidskleur, achtergrond of geaardheid of politieke affiliatie.”
“Woke-isme en ideologische indoctrinatie moet verdwijnen uit het hoger onderwijs, waar waarheidsvinding, kritisch nadenken, discussie en vrijheid van meningsuiting hoog in het vaandel moeten staan.”
BBB ziet de pluriforme samenleving kritisch en benadrukt het belang van gedeelde Nederlandse cultuur, normen en waarden. De partij wijst massamigratie en diversiteitsbeleid af, stelt eisen aan inburgering en participatie, en pleit voor het behoud van herkenbare Nederlandse tradities en leefbaarheid. BBB wil dat iedereen zich aanpast aan de Nederlandse samenleving en verzet zich tegen parallelle samenlevingen en beleid dat mensen in hokjes plaatst.
BBB vindt dat de Nederlandse cultuur, tradities en westerse waarden het fundament van de samenleving vormen. Iedereen die in Nederland woont, moet zich hieraan conformeren en actief bijdragen aan de samenleving. De partij ziet botsende waarden en het ontstaan van parallelle samenlevingen als een bedreiging voor de sociale cohesie.
“Daarom staat BBB pal voor onze Nederlandse cultuur en westerse waarden. Waarden zoals vrijheid, gelijkwaardigheid, verantwoordelijkheid en respect voor elkaar. Van Koningsdag tot Dodenherdenking, van dialect tot volkslied: onze tradities zijn geen achterhaalde folklore, maar bouwstenen van een gedeelde cultuur.”
“Wie in Nederland wil wonen, hoort mee te doen. Inburgeren, de taal leren, werk zoeken en bijdragen aan de samenleving. Dat is geen keus, maar een voorwaarde. Wie hier wil blijven, moet hier willen zijn en zich ook zo gedragen. Onze normen en waarden zijn niet onderhandelbaar.”
“En met name in de steden zorgt falende integratie voor vergaande problematiek en ontstaan parallelle samenlevingen. Dit is oncontroleerbaar en onhoudbaar.”
BBB verwerpt diversiteitsbeleid dat mensen in groepen of hokjes plaatst. De partij stelt dat ieder mens uniek is en dat beleid niet moet draaien om labels of groepsidentiteit, maar om individuele erkenning en inzet.
“Daar hoort geen miljoenen verslindend diversiteitsbeleid bij dat mensen etiketten opplakt en in hokjes plaatst.”
“Kinderen moet geleerd worden dat zij meer zijn dan ‘het label dat de maatschappij hen opplakt’. Iedereen heeft talenten en draagt bij aan deze maatschappij.”
BBB koppelt de druk op de samenleving, het verlies aan herkenbaarheid en het ontstaan van onveiligheid direct aan massamigratie en onvoldoende integratie. De partij wil migratie beperken en stelt harde eisen aan nieuwkomers om de Nederlandse samenleving en leefbaarheid te beschermen.
“Door massaimmigratie is de samenstelling van buurten ingrijpend veranderd. Mensen herkennen hun eigen omgeving soms niet meer. Kinderen groeien op in een straat waar nauwelijks nog Nederlands wordt gesproken. Ouderen durven niet meer alleen over straat.”
“De grootschalige immigratie naar Nederland is al ruim vijftig jaar onderwerp van debat... En met name in de steden zorgt falende integratie voor vergaande problematiek en ontstaan parallelle samenlevingen.”
“Migratie beheersbaar maken. Groei is geen natuurverschijnsel en er zijn harde grenzen.”
BBB benadrukt dat afkomst of status niet bepalend is, maar inzet en verantwoordelijkheid. Iedereen telt mee, mits men bijdraagt aan de samenleving en de gedeelde waarden respecteert.
D66 ziet de pluriforme samenleving als een kernwaarde en streeft naar een inclusieve maatschappij waarin niemand wordt buitengesloten en iedereen zichzelf kan zijn, ongeacht afkomst, geloof, seksuele oriëntatie of achtergrond. Ze willen discriminatie actief bestrijden, gelijke behandeling wettelijk versterken en investeren in diverse, leefbare buurten waar mensen met verschillende achtergronden samenleven. Concreet stelt D66 voor om een brede antidiscriminatiewet in te voeren, etnisch profileren te verbieden en te zorgen voor gemengde woonwijken en gelijke kansen voor iedereen.
D66 wil dat iedereen in de samenleving zichzelf kan zijn en gelijke kansen krijgt, ongeacht achtergrond, kleur, seksuele oriëntatie of beperking. Ze zien het tegengaan van discriminatie en het bevorderen van inclusie als essentieel voor een pluriforme samenleving. Daarom pleiten ze voor een brede antidiscriminatiewet en het verbod op etnisch profileren.
“Emancipatie en inclusie zijn geen bijzaak; ze zijn het uitgangspunt voor alles wat we doen. Want wie we ook zijn, hoe we er ook uitzien, van wie we ook houden, wat we ook geloven: iedereen moet zichzelf kunnen zijn en dromen na kunnen jagen.”
“We hebben daarbij in het bijzonder oog voor situaties waarin mensen om meerdere redenen tegelijk worden buitengesloten (intersectionaliteit), bijvoorbeeld omdat ze én van kleur én queer zijn. Want niemand is vrij totdat we allemaal vrij zijn.”
“D66 wil daarom een nieuwe, brede Antidiscriminatiewet waar álle vormen van discriminatie onder vallen.”
“De politie en de marechaussee mogen niet meer etnisch profileren.”
D66 ziet het samenleven van mensen met verschillende achtergronden als verrijkend en wil dit bevorderen door te investeren in gemengde, leefbare buurten. Ze stellen dat diverse buurten sociale buurten zijn en willen dat woningcorporaties en gemeenten samenwerken aan gemeenschappen waar iedereen zich thuis kan voelen.
“Diverse buurten zijn sociale buurten. Gemeenten en woningcorporaties werken samen aan zulke leefbare gemeenschappen.”
“Iedereen moet in een fijne buurt kunnen wonen, welke leeftijd of achtergrond je ook hebt, en of je nou alleenstaand bent of een gezin hebt.”
“We bouwen deze nieuwe steden gemengd. Er komen goedkope koopwoningen, middenhuur woningen, sociale huurwoningen, woningen voor ouderen en voor jongeren.”
D66 benadrukt dat in een pluriforme samenleving iedereen invloed moet kunnen uitoefenen en gelijke rechten moet hebben, ongeacht afkomst of achtergrond. Ze willen dat niemand wordt buitengesloten van democratische processen en dat grondrechten altijd beschermd zijn.
“We bouwen een samenleving waarin niemand wordt buitengesloten en iedereen invloed kan uitoefenen – in de wijk, gemeente, provincie en het hele Koninkrijk.”
“Grondrechten beschermen mensen om vrij en gelijkwaardig te kunnen leven. D66 verdedigt het recht om je uit te spreken, ook als je alleen staat. Het recht om te demonstreren, juist als dat schuurt. En het recht op gelijke behandeling – voor iedereen.”
BIJ1 ziet de pluriforme samenleving als een feitelijke realiteit en een verrijking, waarbij diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid centraal staan. Ze pleiten voor het actief bestrijden van uitsluiting, het dekoloniseren van onderwijs en cultuur, en het bevorderen van sociale cohesie door ontmoeting en gelijke uitkomsten voor iedereen. Concreet stelt BIJ1 voor om discriminatie structureel aan te pakken, onderwijs en cultuur te laten weerspiegelen wat de samenleving is, en sociale cohesie te stimuleren door ontmoeting en wederzijdse aanpassing.
BIJ1 benadrukt dat sociale cohesie in een pluriforme samenleving ontstaat door verbinding en ontmoeting tussen mensen met verschillende achtergronden, niet door uitsluiting of het eisen van aanpassing van slechts één groep. Ze verwerpen het denken in termen van ‘wij’ en ‘zij’ en willen dat iedereen verantwoordelijkheid neemt voor samenleven.
“De aanpassing mag niet enkel van ‘de ander’ worden verwacht; sociale cohesie is geen eenrichtingsverkeer en ontstaat niet door uitsluiting, maar door verbinding – door de bereidheid van mensen met een verschillende achtergrond om elkaar te ontmoeten en samen te bouwen aan een rechtvaardige toekomst.”
“Samenleven met diverse mensen is een kunst waarin we ons willen verrijken. Wij verzetten ons tegen het denken in termen van ‘wij’ en ‘zij’.”
BIJ1 vindt dat onderwijs, kunst, cultuur en media de diversiteit van de samenleving moeten weerspiegelen en actief moeten bijdragen aan inclusie. Ze willen het onderwijs dekoloniseren, discriminatie bestrijden en zorgen dat alle verhalen en perspectieven zichtbaar zijn.
“We zetten ons in voor inclusieve en betaalbare onderwijs-, kunst-, cultuur- en mediasectoren die onze diverse samenleving weerspiegelen en ruimte bieden aan alle perspectieven.”
“We zetten ons actief in voor het dekoloniseren van het onderwijs door structureel meer aandacht te besteden aan de koloniale geschiedenis. We rekenen af met de focus op Europa en lesmateriaal dat racisme in de hand werkt.”
“Alle culturele instellingen en media moeten een goede afspiegeling zijn van de samenleving om tot een gelijkwaardige sector te komen. BIJ1 wil dat inclusie de norm is en niet alleen een mooie alinea in een subsidieaanvraag.”
BIJ1 streeft niet alleen naar gelijke kansen, maar naar gelijke uitkomsten voor iedereen, ongeacht achtergrond. Ze willen dat scholen actief verantwoordelijkheid nemen voor een veilige en inclusieve omgeving en discriminatie in alle lagen van het onderwijs bestrijden.
“Wij zetten niet in op gelijke kansen - wij eisen de kans op een gelijke uitkomst op voor iedereen. Wat je achtergrond ook is.”
“Scholen moeten actief verantwoordelijkheid nemen en een veilige en inclusieve omgeving creëren voor al hun leerlingen.”
“We gaan discriminatie zoals onderadviseren, stagediscriminatie en het onnodig problematiseren van gedrag van kinderen van kleur tegen.”
De ChristenUnie ziet de pluriforme samenleving als een waardevol gegeven en benadrukt het belang van ruimte voor verschil, bescherming van minderheden en het bevorderen van samenleven in verscheidenheid. Ze pleit voor concrete maatregelen zoals het tegengaan van racisme en discriminatie, het stimuleren van gemengde wijken en het waarborgen van een pluriform media-aanbod. De partij koppelt deze visie aan christelijke waarden en klassieke grondrechten, met nadruk op wederzijds respect en participatie.
De ChristenUnie vindt dat de kracht van de samenleving afhangt van de ruimte die meerderheden geven aan minderheden en wil samenleven in verscheidenheid actief bevorderen. Dit betekent ook het tegengaan van racisme en discriminatie en het beschermen van klassieke grondrechten voor iedereen.
“Wij geloven dat je de kracht van een samenleving kunt afmeten aan de ruimte die meerderheden geven aan minderheden.”
“Daarom staat de ChristenUnie voor een overheid die initiatieven stimuleert die het samenleven in verscheidenheid bevorderen en scherpen we wet- en regelgeving om racisme en discriminatie tegen te gaan verder aan.”
“De vrijheid van godsdienst, vereniging, onderwijs en meningsuiting zijn belangrijke pijlers van de manier waarop we samenleven. Die mogen niet worden aangetast. Deze vrijheden gelden voor iedereen, juist ook voor minderheden.”
De partij wil fysieke en sociale segregatie tegengaan door te investeren in gemengde wijken waar mensen met verschillende achtergronden samenleven. Dit moet bijdragen aan onderlinge betrokkenheid en het voorkomen van uitsluiting.
“We zorgen voor gemengde wijken, waar mensen met verschillende achtergronden en inkomens samenleven. Gemeenten krijgen de opdracht om dit niet alleen op papier, maar juist op wijkniveau in te vullen.”
“We investeren in betaalbare woningen voor jong en oud, bouwen aan gemengde wijken en dorpen waar mensen elkaar kennen en omzien naar elkaar.”
De ChristenUnie vindt een pluriform media-aanbod essentieel voor een open samenleving en wil dat de publieke omroep ruimte biedt aan verschillende levensbeschouwingen en perspectieven.
Integratie van nieuwkomers moet plaatsvinden met respect voor de Nederlandse samenleving, inclusief taal, grondrechten en christelijke wortels, maar ook met openheid en gastvrijheid vanuit de samenleving.
“Integratie draait niet alleen om economische bijdrage, maar vooral om het aanvaarden van de Nederlandse samenleving, inclusief onze taal, grondwettelijke bepalingen (o.a. vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid, respect voor minderheden), geschiedenis, en christelijke wortels van ons land.”
De SP ziet de pluriforme samenleving als een feit en streeft naar meer verbinding en gelijkwaardigheid tussen verschillende groepen, met nadruk op het tegengaan van segregatie en discriminatie. De partij wil gemengde scholen en buurten, investeert in verenigingen en publieke voorzieningen, en pleit voor inclusieve scholen waar afkomst, geloof of levensovertuiging geen drempel vormen. Hun kernvisie is dat samenleven en gedeelde voorzieningen essentieel zijn om verschillen te overbruggen en solidariteit te bevorderen.
De SP wil segregatie op basis van klasse en etniciteit tegengaan door te investeren in gemengde scholen en buurten. Dit moet bijdragen aan meer onderling begrip en gelijke kansen, en voorkomt dat groepen langs elkaar heen leven.
“Bevorderen van gemengde scholen en buurten. We bestrijden de tweedeling en segregatie op school en in de buurt, bijvoorbeeld door woningen te bouwen in verschillende prijsklassen. In rijkere gemeenten en buurten wordt ook voldoende ruimte gemaakt voor de huisvesting van nieuwkomers.”
“Zowel op klasse als op etniciteit groeien kinderen op in verschillende en ongelijke werelden. Door alle scholen goed te financieren en met beleid te zorgen voor goede, kleine en gemengde klassen komt onze toekomst elkaar weer tegen.”
De SP vindt dat scholen geen gesloten bolwerken mogen zijn en dat leerlingen niet gescheiden moeten worden op basis van godsdienst of levensbeschouwing. Openbare en inclusieve scholen zijn volgens de partij de basis voor een samenleving waarin iedereen meedoet.
“Geen scholen die kinderen scheiden. Scholen zijn dé plek waar kinderen samen opgroeien, van elkaar leren en een gezamenlijke toekomst opbouwen. De samenleving is niet meer verzuild. Leerlingen scheiden op basis van godsdienst of levensbeschouwing is daarom achterhaald en ongewenst.”
“Wij kiezen dan ook voor openbare en inclusieve scholen, waar afkomst, geloof of levensovertuiging geen drempel vormen.”
De SP ziet verenigingen en publieke ontmoetingsplekken als cruciaal om mensen met verschillende achtergronden samen te brengen en verschillen te overbruggen. Door te investeren in deze voorzieningen wil de partij de sociale samenhang versterken.
“Mensen verenigen met verenigingen. In een bruisende samenleving ontmoeten mensen elkaar in verenigingen. Sportclubs, buurtverenigingen, carnavalsverenigingen, straatfeesten, boekenclubs en nog zoveel meer brengen mensen samen en helpen ons om de verschillen te overbruggen.”
“We maken het oprichten, besturen en organiseren van verenigingen makkelijker door regels aan te pakken en zorgen voor goede locaties waar mensen samen kunnen komen zoals moderne buurthuizen, publieke verenigingslocaties en goede sporthallen en velden.”
De SP stelt dat discriminatie op welke grond dan ook onacceptabel is en wil actief inzetten op gelijke kansen en bewustwording, onder andere via onderwijs en handhaving.
“Respect voor artikel 1 van de grondwet. We gaan tweedeling tegen en accepteren geen enkele vorm van discriminatie, door niemand. Discriminatie bestrijden we altijd en overal, op basis van klasse, kleur, gender, religie, seksuele voorkeur, leeftijd, woonplaats, beperking of wat ook.”
“We maken werk van de aanpak van alle vormen van discriminatie op de arbeidsmarkt, woningmarkt, onderwijs en andere plekken. Door bewustwording kunnen we een deel voorkomen en door sterkere inspecties met handhavingsbevoegdheden willen we overtredingen aanpakken.”
NSC benadrukt het belang van sociale samenhang en gedeelde waarden als fundament voor de Nederlandse samenleving, waarbij de Nederlandse taal, tradities en grondrechten centraal staan. De partij is kritisch over individualisering en het verdwijnen van de Nederlandse taal, en stelt concrete eisen aan nieuwkomers om zich aan te passen aan deze kernwaarden. Pluriformiteit wordt vooral gezien als diversiteit binnen een gedeeld kader van Nederlandse identiteit, met nadruk op tolerantie, wederkerigheid en het bestrijden van discriminatie.
NSC ziet de pluriforme samenleving als een gemeenschap waarin diversiteit mogelijk is, mits iedereen de Nederlandse taal spreekt en gedeelde waarden en tradities respecteert. De partij wil actief de sociale samenhang beschermen en individualisering tegengaan, omdat dit het vertrouwen en begrip tussen groepen ondermijnt.
“We zijn daarom kritisch op ontwikkelingen waarbij de Nederlandse taal naar de achtergrond verdwijnt. Daarom komen we met maatregelen om het Nederlands op straat, op de werkvloer, in de klas en collegezaal weer gangbaar te maken. Ook moet individualisering niet langer de norm zijn.”
“Het moet voor nieuwkomers en Nederlanders duidelijk zijn wat het betekent om Nederlands staatsburger te zijn: waarden omarmen, de taal spreken, rechten én plichten kennen.”
“Onze Nederlandse taal, vaderlandse geschiedenis, grondrechten, noaberschap, mienskip en burgerschap delen we met elkaar. Ons land is gebouwd op wederkerigheid.”
Hoewel NSC inzet op gedeelde Nederlandse waarden, benadrukt de partij dat tolerantie, respect en het verbod op discriminatie essentieel zijn voor een pluriforme samenleving. Iedereen moet zich beschermd voelen, ongeacht afkomst, religie of seksuele oriëntatie.
“Het verbod op discriminatie (art. 1 van de Grondwet) is de basis van de democratische rechtsstaat en een waarborg voor menselijke waardigheid. Dit verbod heeft betrekking op ras, godsdienst en geslacht, maar ook op seksuele diversiteit. We bestrijden alle vormen van discriminatie en zetten ons in voor een volwaardige acceptatie van LHBTI’ers in de samenleving.”
“Tolerantie en verdraagzaamheid zijn kernwaarden waarop iedereen kan worden aangesproken.”
NSC gebruikt het begrip 'pluriform' expliciet alleen voor het medialandschap, niet voor de samenleving als geheel. Pluriformiteit wordt hier gezien als een breed en veelzijdig media-aanbod dat de diversiteit van de samenleving weerspiegelt.
De Partij voor de Dieren (PvdD) staat voor een samenleving waarin iedereen, ongeacht afkomst, religie, kleur, gender of achtergrond, gelijkwaardig wordt behandeld en zich thuis kan voelen. Ze willen discriminatie actief bestrijden, gemengde wijken bevorderen en inclusiviteit centraal stellen in beleid en publieke dienstverlening. Concrete voorstellen zijn onder andere het tegengaan van institutionele discriminatie, het creëren van gemengde woonwijken en het verplichten van inclusieve praktijken bij publieke instellingen.
De PvdD ziet discriminatie als een structureel probleem dat de pluriforme samenleving ondermijnt. Ze willen dat wetgeving, publieke instellingen en beleid actief worden getoetst en aangepast om gelijkwaardigheid te waarborgen, zodat iedereen – ongeacht afkomst, kleur, religie, gender of overtuiging – volwaardig kan deelnemen aan de samenleving.
“De Partij voor de Dieren staat voor een samenleving waarin iedereen eerlijk en gelijkwaardig wordt behandeld. Een samenleving waarin het niet uitmaakt waar je wieg heeft gestaan, wat je achternaam is, welke kleur je hebt of welke godsdienst je aanhangt.”
“Patronen van institutionele discriminatie zijn helaas structureel aanwezig bij de overheid en bij de uitvoering van de taken van de overheid.”
“De overheid treedt daadkrachtig op tegen alle vormen van discriminatie op basis van (vermeende) afkomst, etniciteit, seksuele geaardheid, gender, religie of levensovertuiging, handicap, leeftijd of politieke overtuiging.”
“Wet- en regelgeving worden getoetst op risico’s van discriminatie en waar nodig aangepast.”
“Alle publieke dienstverleners en gemeenten worden verplicht een risicoanalyse te doen op discriminatie.”
De PvdD wil de pluriforme samenleving versterken door te sturen op gemengde woonwijken, waar mensen met verschillende achtergronden, inkomens en leefstijlen samenleven en elkaar ontmoeten. Dit moet sociale uitsluiting tegengaan en de sociale samenhang vergroten.
“Ook wordt aangestuurd op gemengde wijken, waar bewoners van verschillende inkomensgroepen, achtergronden en leefstijlen elkaar ontmoeten.”
Inclusiviteit is een kernwaarde voor de PvdD. Ze willen dat iedereen, ongeacht beperking, neurodiversiteit of achtergrond, passende kansen en ondersteuning krijgt om volledig mee te doen in de samenleving.
“Inclusiviteit staat centraal: of je nu een beperking hebt, neurodivergent bent of zelfstandig werkt, iedereen krijgt passende kansen en ondersteuning.”
De SGP verwerpt het idee van een volledig pluriforme samenleving en pleit voor het versterken van een gemeenschappelijk fundament gebaseerd op christelijke waarden. De partij wil dat nieuwkomers zich actief aanpassen aan deze basis en stelt stevige eisen aan integratie, waarbij cultuur en religie een grotere rol krijgen. Pluriformiteit wordt niet als doel op zich gezien; in plaats daarvan streeft de SGP naar meer samenhang en het tegengaan van desintegratie.
De SGP vindt dat de samenleving een gedeeld fundament nodig heeft, geworteld in de christelijke traditie, en dat nieuwkomers zich hieraan moeten conformeren. Pluriformiteit mag niet leiden tot los zand; integratie moet actief worden bevorderd en seculiere of progressief-liberale waarden mogen de christelijke basis niet verdringen.
“Een samenleving kent een gemeenschappelijk fundament. Van hen die zich bij die samenleving voegen, mag worden verwacht dat zij zich daarin verdiepen en op datzelfde fundament willen staan. Ons land heeft christelijke wortels. We moeten ons daarvan bewust zijn en ze niet laten doorsnijden door de seculiere waarden van progressief-liberalen.”
“Aan nieuwkomers mogen stevige eisen worden gesteld, zoals het onderschrijven van onze breed gedeelde, nationale ‘spelregels’ en het spreken van de Nederlandse taal.”
“De toenemende culturele verschillen in onze samenleving leiden tot gevoelens van vervreemding en onbehagen bij veel Nederlanders. Er is zelfs sprake van desintegratie bij bepaalde bevolkingsgroepen. Dit slaat een gapend gat in de gedeelde grond waarop wij staan. Het is zaak niet langer weg te kijken van deze kloof, maar dit onder ogen te zien en aan te pakken.”
“Dat betekent ook: asiel is in beginsel tijdelijk en bij toelating moeten cultuur en religie een grotere rol gaan spelen. We bouwen immers aan een samenleving die een gemeenschap wil zijn, geen los zand.”
De SGP erkent verschillen, maar vindt dat het gelijkheidsbeginsel en pluriformiteit geen doel op zich mogen zijn. De partij waarschuwt voor het verlies van samenhang en het ontstaan van maatschappelijke problemen door te veel nadruk op diversiteit.
De SGP stelt dat succesvolle integratie vereist dat nieuwkomers niet alleen de taal leren, maar ook kennis nemen van de Nederlandse geschiedenis, symbolen en rechtsstaat. Progressief-seculiere waarden zoals abortus of het homohuwelijk hoeven niet te worden omarmd.
“Inburgering dient in ieder geval te leiden tot een basale beheersing van de Nederlandse taal, maar ook tot kennis van historische gebeurtenissen, nationale symbolen (zoals ons volkslied en koningshuis), ons cultureel erfgoed en de manier waarop wij in een rechtsstaat samenleven. Het betekent geen omarming van progressief-seculiere waarden, zoals abortus of homohuwelijk.”
De VVD benadrukt dat deelname aan de Nederlandse samenleving niet vrijblijvend is: iedereen, ongeacht afkomst of religie, moet zich actief aanpassen aan de Nederlandse normen en waarden. Pluriformiteit wordt alleen geaccepteerd binnen de grenzen van de liberale democratische rechtsstaat; wie deze waarden structureel afwijst of anderen onderdrukt, wordt uitgesloten. Concrete voorstellen zijn onder meer het verplicht stellen van integratie, het toetsen op het onderschrijven van Nederlandse waarden, en het tegengaan van invloed van autocratische en religieuze regimes.
De VVD stelt dat integratie een plicht is en geen vrijblijvende keuze. Pluriformiteit wordt alleen geaccepteerd als deze niet botst met de kernwaarden van vrijheid, gelijkheid en de democratische rechtsstaat. Mensen die zich niet willen aanpassen of de Nederlandse waarden afwijzen, worden uitgesloten van volwaardige deelname.
“We maken heldere afspraken over integratie: die is niet vrijblijvend, maar een plicht. ... wie onze waarden structureel afwijst, of zich zelfs tegen onze samenleving keert, heeft hier geen toekomst.”
“Iedereen die in ons vrije land woont en wil wonen, dient zich aan te passen aan waar Nederland al eeuwen voor staat: vrijheid en hard werken.”
“Statushouders die op azc’s verblijven komen pas in aanmerking voor andere vormen van huisvesting op het moment dat zij zowel in woord als in daad achter de Nederlandse waarden staan. Hierop wordt vooraf actief en intensief getoetst. Mensen die de uitgangspunten van onze democratische rechtsstaat niet onderschrijven, krijgen geen cultuur en waarden.”
“Maar dat geldt niet voor mensen die zich beroepen op cultuur, religie of het verheerlijken van een ander regime, met hun rug naar onze samenleving staan, niet willen meedoen of zelfs anderen onderdrukken. Dan vinden zij ons tegenover zich.”
De VVD accepteert geen pluriformiteit die leidt tot onderdrukking, intolerantie of buitenlandse (autocratische of religieuze) beïnvloeding. Bescherming van de liberale rechtsstaat en individuele vrijheden staat voorop.
“Zo bouwen we aan een vrij en veilig Nederland dat niet bezwijkt onder haar eigen tolerantie voor het intolerante.”
“En zorgen we ervoor dat autocratische en religieuze regimes geen invloed hebben op onze samenleving.”
“We kiezen daarom voor een land van wetten en waarden; niet van wegkijkers en weglopers. Dat doen we niet om mensen buiten te sluiten, maar om onze persoonlijke vrijheid te beschermen.”
Het CDA benadrukt het belang van een samenleving waarin iedereen meetelt, ongeacht afkomst, geloof of achtergrond, en waarin verschillende groepen samenleven met respect voor elkaars verschillen. De partij zet in op versterking van pluriforme media, burgerschapsonderwijs en integratie, zodat mensen met diverse achtergronden kunnen meedoen en zich thuis voelen in Nederland. Concrete voorstellen zijn onder meer het bevorderen van pluriforme media, aandacht voor burgerschapsonderwijs en het stellen van eisen aan integratie en participatie.
Het CDA vindt een pluriform medialandschap essentieel voor een samenleving met verschillende opvattingen en achtergronden. Onafhankelijke en diverse media zijn volgens het CDA noodzakelijk om de pluriformiteit van de samenleving te weerspiegelen en te beschermen tegen desinformatie.
Het CDA benadrukt dat ieder mens telt en recht heeft op een samenleving waarin ieders belangen worden meegewogen, ongeacht afkomst, geloof, seksuele oriëntatie of opleidingsniveau. Dit onderstreept hun visie op een inclusieve, pluriforme samenleving.
“Waar je wieg ook heeft gestaan, wat je ook gelooft, van wie je ook houdt en wat je postcode of opleiding ook is. Ieder mens telt en heeft recht op een samenleving waarin ieders belangen worden meegewogen, en waarin mensen kansen en perspectief in het leven hebben.”
Het CDA wil jongeren voorbereiden op hun rol in een pluriforme samenleving door in het onderwijs aandacht te besteden aan het omgaan met ideologische verschillen en respect voor diversiteit.
“Naast kennis over democratie en rechtsstaat besteden we aandacht aan het omgaan met ideologische verschillen en het ontwikkelen van praktische, financiële en digitale vaardigheden. Zo bereiden we jongeren optimaal voor op hun rol in de samenleving.”
Het CDA stelt duidelijke eisen aan integratie en participatie van nieuwkomers, waarbij het leren van de taal en het meedoen in de samenleving centraal staan. Dit moet bijdragen aan een samenleving waarin mensen met verschillende achtergronden samenleven en gewaardeerd worden om hun inzet.
“Statushouders moeten verplicht inburgeren, anders verliezen ze hun status. Kinderen van statushouders volgen verplichte voor- en vroegschoolse educatie, zodat ze snel meedoen op school. Arbeidsmigranten die hier langer blijven, volgen een taaltraject.”
“Op die manier bouwen we met elkaar aan onze samenleving. Een samenleving waar we mensen waarderen om hun inzet en prestaties, om hun meedoen. Waar we de mens zien en niet de migrant met een andere achternaam.”
DENK ziet de pluriforme samenleving als een kernwaarde en pleit voor een samenleving waarin diversiteit, gelijkwaardigheid en non-discriminatie centraal staan. Ze willen dit bereiken door concrete maatregelen in onderwijs, wetgeving en het bestrijden van discriminatie, met bijzondere aandacht voor religieuze en culturele diversiteit. Hun visie is dat iedereen, ongeacht afkomst, religie of overtuiging, volwaardig moet kunnen deelnemen aan de samenleving.
DENK wil een pluriforme samenleving wettelijk verankeren door discriminatie uit te bannen en expliciet te kiezen voor een pluriforme rechtsstaat. Dit adresseren ze als antwoord op discriminatie en extremisme, en als fundament voor een samenleving waarin iedereen gelijkwaardig is.
“Nooit meer is nu: in de Grondwet wordt expliciet opgenomen dat Nederland het fascisme en extreemrechtse politiek afwijst en kiest voor een pluriforme rechtsstaat waarin iedereen gelijkwaardig is.”
DENK ziet het onderwijs als een sleutel tot het bevorderen van de pluriforme samenleving. Ze willen dat het curriculum recht doet aan de diversiteit van de samenleving, met aandacht voor migratiegeschiedenis, meertaligheid en religieuze vrijheid, zodat kinderen leren samenleven in gelijkwaardigheid.
“Meer aandacht in het curriculum voor koloniaal verleden, slavernijverleden, migratiegeschiedenis en burgerschap, zodat onderwijs recht doet aan de volle diversiteit van onze samenleving.”
“Meertaligheid stimuleren, door het aanbieden van lessen in veel gesproken talen in Nederland zoals het Turks, Marokkaans Arabisch en Pools.”
“Stilteruimtes op scholen en het recht op religieus verlof voor leerlingen én medewerkers.”
DENK benadrukt het belang van religieuze en culturele vrijheid als onderdeel van de pluriforme samenleving. Ze willen religieuze instellingen beschermen en religieus onderwijs volledig behouden, zodat verschillende levensbeschouwingen een volwaardige plek in de samenleving krijgen.
“DENK koestert de rol die religie speelt in onze samenleving. Er moet meer erkenning komen voor de waardevolle bijdrage van religieuze gemeenschappen aan het maatschappelijk weefsel.”
“Volledig behoud van bijzonder en religieus onderwijs. DENK verdedigt zonder voorbehoud het recht op religieus en bijzonder onderwijs. Artikel 23 van de Grondwet blijft onaangetast.”
GroenLinks-PvdA benadrukt het belang van een pluriforme samenleving door actief diversiteit en inclusiviteit te bevorderen in publieke sector, bedrijfsleven en media. Ze stellen concrete maatregelen voor zoals het waarborgen van een pluriforme publieke omroep, het stimuleren van diversiteit in overheids- en bedrijfsfuncties, en het verbeteren van toegankelijkheid en gelijkwaardigheid voor alle groepen. Hun visie is dat een diverse samenleving de democratie versterkt en leidt tot betere resultaten voor iedereen.
GroenLinks-PvdA ziet een pluriforme, onafhankelijke publieke omroep als essentieel voor een gezonde democratie en het samenbrengen van verschillende groepen in de samenleving. Dit moet zorgen voor een breed aanbod dat de diversiteit van Nederland weerspiegelt.
“We gaan voor een stevige publieke omroep, met een pluriform aanbod en een broedplaats voor talent.”
“Een onafhankelijke en pluriforme publieke mediadienst is onmisbaar voor onze democratie.”
De partij wil dat diversiteit en inclusiviteit structureel worden verankerd in zowel de publieke sector als het bedrijfsleven, omdat dit leidt tot gelijkwaardigheid, betere resultaten en een samenleving waarin iedereen zich vertegenwoordigd voelt.
“De overheid geeft het goede voorbeeld met diverse en inclusieve benoemingen, gelijke beloningen, het waarborgen van een veilige werkplek, en de aanpak van sociale veiligheid en seksueel grensoverschrijdend gedrag.”
“Gelijkwaardigheid binnen bedrijven zorgt voor de beste resultaten. Maar diversiteitsinitiatieven binnen bedrijven staan steeds meer onder druk, met name vanuit de Verenigde Staten. Daarom bevorderen we de diversiteit en inclusiviteit binnen bedrijven door de verankering van diversiteit in cao’s.”
“Alle overheidsinstanties en semipublieke organisaties gaan diversiteit nastreven.”
GroenLinks-PvdA wil dat culturele instellingen en organisaties actief beleid voeren om diversiteit te bevorderen en toegankelijkheid te vergroten, zodat alle groepen in de samenleving worden bereikt en vertegenwoordigd.
“We willen alle mensen, alle inkomensgroepen, alle leeftijden en alle levensovertuigingen bereiken. Wij voeren actief beleid om diversiteit binnen culturele instellingen en organisaties te bevorderen, en om toegankelijkheid voor mensen met een beperking te vergroten.”
JA21 verwerpt het idee van een multiculturele of pluriforme samenleving waarin verschillende culturen gelijkwaardig naast elkaar bestaan. In plaats daarvan stelt de partij dat de Nederlandse cultuur leidend moet zijn en dat immigranten zich volledig moeten aanpassen. JA21 pleit voor het beperken van immigratie, het tegengaan van parallelle samenlevingen en het stimuleren van een pluriform cultureel klimaat waarin Nederlandse tradities centraal staan.
JA21 ziet de multiculturele samenleving als mislukt en stelt dat de Nederlandse, westerse cultuur moet domineren. De partij wijst het idee van een gelijkwaardige pluriforme samenleving af en wil geen concessies aan andere culturen, met name de islamitische cultuur. Dit standpunt adresseert het probleem van parallelle samenlevingen en het verlies van sociale cohesie.
“De Nederlandse cultuur moet de leidende cultuur in onze samenleving zijn en blijven. De multiculturele samenleving, voor zover hij ooit heeft bestaan, functioneert zeer moeizaam. Waar culturen botsen, in de praktijk vaak onze vrije Westerse cultuur en de islamitische cultuur, dan prevaleert de Westerse en is er geen ruimte voor concessies.”
JA21 koppelt het behoud van sociale cohesie en het voorkomen van parallelle samenlevingen direct aan het beperken van immigratie en het aanscherpen van integratie-eisen. De partij ziet ongecontroleerde immigratie en gebrekkige integratie als oorzaak van het ontstaan van gescheiden gemeenschappen en het onder druk staan van de Nederlandse cultuur.
“Ongecontroleerde immigratie in combinatie met vrijblijvend - of zelfs volkomen ontbrekend - integratiebeleid, heeft geleid tot het ontstaan van parallelle samenlevingen, het onherkenbaar veranderen van wijken in onze steden en een Nederlandse cultuur die steeds verder onder druk komt te staan.”
“JA21 vindt de sterke groei van het aantal islamitische basis- en middelbare scholen een onwenselijke ontwikkeling, want dat draagt bij aan segregatie en aan het ontstaan van parallelle samenlevingen.”
Hoewel JA21 het belang van pluriformiteit in media en cultuur erkent, betekent dit volgens de partij vooral ruimte voor verschillende ideologische geluiden binnen een kader waarin Nederlandse tradities, taal en cultuur centraal staan. Pluriformiteit wordt dus niet opgevat als culturele gelijkwaardigheid, maar als diversiteit van meningen en uitingen binnen de Nederlandse context.
“De nieuwsvoorziening door de NPO moet neutraal, objectief en pluriform zijn.”
“JA21 staat daarentegen voor een pluriforme kunst en cultuursector waarbij juist wel de verschillende ideologische stromingen aan bod komen.”
“Een pluriform cultuurklimaat stimuleren waarbij Nederlandse tradities, taal en cultuuruitingen in voldoende mate aan bod komen.”
Volt ziet een pluriforme samenleving als een samenleving waarin iedereen, ongeacht afkomst, identiteit of achtergrond, zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelt. De partij zet in op het bestrijden van discriminatie en het actief investeren in verbinding via kunst, cultuur en gelijke kansen voor minderheden. Volt wil daarnaast de pluriformiteit van het medialandschap beschermen om een diverse en inclusieve samenleving te waarborgen.
Volt benadrukt het belang van een samenleving waarin iedereen gelijkwaardig wordt behandeld en discriminatie, racisme en uitsluiting actief worden bestreden. Dit is essentieel voor een pluriforme samenleving waarin minderheden bescherming en gelijke kansen krijgen.
“In een gelijkwaardige samenleving wordt iedereen met respect en waardigheid behandeld. Maar zo’n samenleving hebben we nog niet. Het lijkt juist alsof de rechten van mensen steeds minder tellen. Daarom bouwen we aan een samenleving waarin iedereen in ons héle Koninkrijk zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelt. Ongeacht waar je vandaan komt, wie je bent of van wie je houdt. Mensen van kleur, lhbtqia+’ers, migranten, vluchtelingen en andere minderheden verdienen bescherming en gelijke kansen. Iedereen heeft recht op een veilige en waardige plek in onze samenleving.”
“Discriminatie, racisme en uitsluiting accepteren we niet. Niet op straat, niet op school, niet op het werk en ook niet online. We blijven dit bestrijden. Bijvoorbeeld met een minister van Discriminatiebestrijding, Inclusie en Gelijkwaardigheid.”
Volt ziet kunst en cultuur als verbindende factoren die bijdragen aan begrip en samenhang in een pluriforme samenleving. Door hierin te investeren, wil Volt polarisatie tegengaan en mensen met verschillende achtergronden dichter bij elkaar brengen.
“Daarom investeren we in wat ons verbindt. We maken ruimte voor kunst en cultuur. Het poppodium in de buurt, het boek op je nachtkastje of een mooie film. Kunst en cultuur inspireren ons tot nieuwe ideeën en brengen ons samen in een tijd dat veel mensen zich zorgen maken over polarisatie en oorlog. Het helpt ons om elkaar beter te begrijpen. En het laat ons voelen wat het leven van een ander betekent.”
Volt vindt een pluriform medialandschap essentieel voor een diverse samenleving. Door onafhankelijke kwaliteitsmedia te ondersteunen en mediamonopolies tegen te gaan, wil Volt zorgen dat verschillende stemmen gehoord blijven worden.
“Volt wil dat Nederland zich, met de mediasector, in Europees verband inspant voor het vinden van duurzame financieringsmodellen voor een pluriform medialandschap, waarin onafhankelijke kwaliteitsmedia en onderzoeksjournalistiek floreren.”
“Zulke mediamonopolies ondermijnen de pluriformiteit van onze media en vormen een gevaar voor onze democratie.”
50PLUS benoemt de pluriforme samenleving niet expliciet, maar hun programma bevat enkele relevante standpunten over integratie, taalbeheersing en de balans tussen rechten en plichten voor nieuwe Nederlanders. De partij legt nadruk op het beheersen van de Nederlandse taal als voorwaarde voor inburgering en burgerschap, en benadrukt dat nieuwe Nederlanders niet alleen rechten, maar ook plichten hebben. Concrete voorstellen richten zich op het stellen van duidelijke eisen aan migranten en het bevorderen van integratie via taal en verantwoordelijkheden.
50PLUS stelt dat beheersing van de Nederlandse taal een noodzakelijke voorwaarde is om Nederlander te worden. Hiermee wil de partij de integratie bevorderen en bijdragen aan een samenleving waarin iedereen kan deelnemen en communiceren, wat essentieel is voor een pluriforme samenleving waarin verschillende groepen samenleven.
“Voorwaarde om Nederlander te worden is dat men de Nederlandse taal beheerst.”
De partij benadrukt dat integratie niet alleen draait om het verkrijgen van rechten, maar ook om het nakomen van plichten. Dit standpunt adresseert het belang van wederkerigheid en verantwoordelijkheid binnen een diverse samenleving.
“Nieuwe Nederlanders hebben behalve rechten ook plichten.”
FVD stelt dat de Nederlandse samenleving onvoldoende pluriform is, vooral door een eenzijdig medialandschap en het ontbreken van echte diversiteit in het publieke debat. Hun belangrijkste voorstel is het hervormen van de publieke omroep en het medialandschap om daadwerkelijk alle opvattingen en geluiden een eerlijke kans te geven, zodat pluralisme en representativiteit worden hersteld.
FVD vindt dat de huidige publieke media te weinig een afspiegeling zijn van het brede maatschappelijke debat en dat afwijkende geluiden nauwelijks gehoord worden. Zij willen een grondige hervorming van het medialandschap zodat alle opvattingen eerlijk aan bod komen en pluralisme wordt gewaarborgd. Dit moet het vertrouwen in de media herstellen en zorgen dat burgers zich weer vertegenwoordigd voelen.