Verkiezingsprogramma's 2025 overODA
De VVD wil minder geld uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking (ODA) en deze middelen vooral inzetten voor Nederlandse belangen zoals veiligheid, vrijheid en economische kracht. Ontwikkelingssamenwerking moet effectiever, zichtbaarder en meer via Nederlandse organisaties verlopen, met een sterke focus op migratiebeheersing en samenwerking op EU-niveau. Hulp aan landen wordt voorwaardelijk: landen die niet meewerken aan terugkeer van asielzoekers, krijgen geen steun meer.
Minder ODA, meer defensie en Nederlands belang
De VVD kiest ervoor om te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking en meer te investeren in defensie, waarbij elke euro aan ODA moet bijdragen aan Nederlandse belangen. De partij wil ODA effectiever en zichtbaarder maken door deze te richten op sectoren waar Nederland in uitblinkt en zoveel mogelijk via Nederlandse organisaties te laten verlopen. Hulp wordt voorwaardelijk: landen die niet meewerken aan terugkeer van asielzoekers, krijgen geen hulp meer.
“De VVD gaat mee met de huidige geopolitieke realiteit door te investeren in defensie en minder uit te geven aan ontwikkelingssamenwerking. We volgen hiermee het voorbeeld van meer Europese landen, zoals het VK.”
“Elke euro die Nederland in het buitenland uitgeeft, moet bijdragen aan onze eigen veiligheid, vrijheid en economische kracht. Dit geldt dus ook voor de middelen die we inzetten voor ontwikkelingssamenwerking.”
“Om de effectiviteit en zichtbaarheid van onze inzet te vergroten, zetten we Nederlandse middelen en expertise gericht in op de sectoren waar we in uitblinken, en zoveel mogelijk via Nederlandse organisaties.”
“Landen die weigeren om uitgeprocedeerde asielzoekers terug te nemen, kunnen niet langer op onze hulp rekenen. Onze steun is voorwaardelijk en dient altijd het Nederlands belang.”
Meer ODA via EU, minder versnippering
De VVD wil ontwikkelingssamenwerking zoveel mogelijk via de EU organiseren om versnippering en inefficiëntie tegen te gaan. De partij plaatst vraagtekens bij de effectiviteit van 27 verschillende nationale programma’s en wil inzetten op een gezamenlijke Europese aanpak.
“Als VVD plaatsen we al jaren vraagtekens bij de effectiviteit van 27 verschillende ontwikkelingsprogramma’s in de EU. Wat ons betreft gaat ontwikkelingssamenwerking (OS) in de toekomst zoveel mogelijk via de EU.”
“We zetten vol in op een gezamenlijke Europese aanpak, waarbij de EU Global Gateway wordt...”
D66 wil dat Nederland internationaal verantwoordelijkheid neemt door ontwikkelingssamenwerking (ODA) te versterken en te richten op mensenrechten, armoedebestrijding en mondiale uitdagingen zoals klimaat en migratie. De partij pleit voor het verhogen van het ODA-budget naar 0,7% van het bruto nationaal inkomen (BNI) en inzet op effectieve, transparante besteding, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen en internationale solidariteit.
ODA-budget verhogen naar 0,7% van het BNI
D66 vindt dat Nederland zijn internationale verplichtingen moet nakomen door het ODA-budget structureel te verhogen naar 0,7% van het bruto nationaal inkomen. Hiermee wil de partij bijdragen aan armoedebestrijding, mensenrechten en het aanpakken van mondiale problemen zoals klimaatverandering en migratie.
ODA inzetten voor mensenrechten, klimaat en kwetsbare groepen
D66 wil dat ODA-middelen gericht worden ingezet op het versterken van mensenrechten, het aanpakken van klimaatverandering en het ondersteunen van kwetsbare groepen, zoals vrouwen, kinderen en vluchtelingen. De partij benadrukt het belang van transparantie en effectiviteit in de besteding van ODA.
“We richten ontwikkelingssamenwerking op het versterken van mensenrechten, het aanpakken van klimaatverandering en het ondersteunen van kwetsbare groepen.”
“D66 blijft zich inzetten voor ondersteuning van landen waar eerste opvang plaatsvindt, met duidelijke afspraken over mensenrechten, onderwijs en werk.”
Transparantie en effectiviteit in ODA-besteding
D66 vindt het belangrijk dat ODA-gelden effectief en transparant worden besteed, zodat ze daadwerkelijk bijdragen aan duurzame ontwikkeling en het behalen van internationale doelen.
“We zorgen voor transparantie en effectiviteit in de besteding van ontwikkelingssamenwerking.”
De ChristenUnie wil de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking (ODA) terugdraaien en streeft ernaar om weer 0,7% van het bruto nationaal inkomen aan ODA te besteden, conform de internationale norm. Ze willen de koppeling aan het bni handhaven, de toerekening van asielkosten aan het ODA-budget maximeren, en minstens de helft van het ontwikkelingsbudget besteden aan armoedebestrijding in de armste landen. De partij benadrukt solidariteit met de allerarmsten wereldwijd en wil een duurzame, structurele bijdrage leveren aan hun ontwikkeling.
Terugdraaien bezuinigingen en herstel ODA-norm 0,7% bni
De ChristenUnie vindt het een schande dat er is bezuinigd op hulp aan de allerarmsten en wil deze bezuinigingen volledig terugdraaien. Nederland moet weer voldoen aan de internationale norm van 0,7% van het bni voor ODA en de bni-koppeling handhaven. Dit standpunt adresseert het probleem van afgenomen solidariteit en internationale verantwoordelijkheid.
“De bezuiniging op de allerarmsten wereldwijd wordt teruggedraaid. Nederland groeit weer toe naar de internationale norm om 0,7% van het bruto nationaal inkomen (bni) uit te geven aan ontwikkelingssamenwerking en handhaaft de aloude bni-koppeling.”
“Het is een grove schande dat het laatste kabinet miljarden bezuinigde op hulp aan de allerarmsten. Deze bezuiniging draaien we terug.”
“Dit is een extra reden voor ontwikkelingssamenwerking en daarom keren we terug naar de internationale norm om hier 0,7% van het bruto nationaal inkomen aan uit te geven.”
Maximeren asielkosten in ODA-budget en focus op armste landen
De ChristenUnie wil voorkomen dat te veel binnenlandse asielkosten worden toegerekend aan het ODA-budget, zodat het ontwikkelingsgeld daadwerkelijk ten goede komt aan de armste landen. Minstens 50% van het budget moet besteed worden aan het verbeteren van leefomstandigheden en het bestrijden van ziektes in landen met de grootste armoede en achterstanden.
“We willen een maximering van de toerekening van asielkosten aan het ODA-budget. We besteden minstens 50% van het ontwikkelingsbudget aan verbetering van de leefomstandigheden en het bestrijden van ziekten in landen met de grootste armoede en achterstanden.”
JA21 wil de Nederlandse ontwikkelingshulp (ODA) fors beperken en vooral richten op onpartijdige humanitaire noodhulp en opvang in de regio, in plaats van brede financiële steun aan ontwikkelingslanden. De partij ziet handelsrelaties en lokaal draagvlak als effectiever voor duurzame ontwikkeling dan traditionele ODA, en pleit voor het afbouwen van structurele ontwikkelingshulp ten gunste van noodhulp en handelsbevordering.
Ontwikkelingshulp beperken tot noodhulp en opvang in de regio
JA21 vindt dat ontwikkelingshulp zich moet beperken tot acute humanitaire hulp en opvang van vluchtelingen in de regio, omdat langdurige financiële steun volgens hen weinig effectief is en soms zelfs averechts werkt. De partij stelt dat ontwikkelingslanden meer gebaat zijn bij eerlijke handelsrelaties en lokaal draagvlak voor hervormingen dan bij structurele ODA.
“JA21 pleit voor de beperking van ontwikkelingsgeld tot met name onpartijdige humanitaire hulp, zoals in Soedan en Gaza, en het realiseren van opvang in de regio.”
“Ontwikkelingslanden zijn meer gebaat bij verweven handelsbanden dan bij de financiële injecties van de laatste decennia.”
“Ontwikkelingshulp beperken met een focus op noodhulp.”
Structurele ODA vervangen door handelsrelaties en lokaal draagvlak
JA21 stelt dat structurele ODA vaak ineffectief is en zelfs als "neo-koloniaal" kan worden ervaren. In plaats daarvan wil de partij inzetten op handelsafspraken en het stimuleren van lokaal draagvlak voor corruptiebestrijding, overheidshervorming en onderwijs.
“Alleen eerlijke handelsafspraken en lokaal draagvlak voor corruptiebestrijding, overheidshervorming en onderwijsinvestering kunnen leiden tot de juiste omstandigheden voor stabiele, duurzame ontwikkeling. Dit moet niet van buitenaf opgelegd worden, dit werkt immers vaker averechts of wordt zelfs als 'neo-koloniaal' ervaren.”
De Partij voor de Dieren wil de Nederlandse ODA (ontwikkelingssamenwerking) hervormen door minimaal 1% van het bni te besteden aan ontwikkelingssamenwerking, met een focus op lokale bevolking, ecologie en dierenwelzijn. Ze keren zich tegen de ‘hulp-door-handel-doctrine’ en willen af van het centraal stellen van het Nederlands belang, met als doel het voorkomen van ongelijkheid en afhankelijkheid. De partij pleit voor het terugdraaien van bezuinigingen, meer steun aan de armste landen, en het toetsen van beleid op negatieve effecten voor ontwikkelingslanden.
Minimaal 1% bni naar ontwikkelingssamenwerking, focus op lokale impact
De PvdD wil de bezuinigingen op ODA terugdraaien en het budget verhogen naar minimaal 1% van het bni, met een groter aandeel voor de armste landen. Ontwikkelingssamenwerking moet de lokale bevolking, ecologie en dierenwelzijn ten goede komen en gericht zijn op het voorkomen van ongelijkheid en afhankelijkheid.
“De bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking worden per direct teruggedraaid. Minimaal 1% van ons bruto nationaal inkomen (bni) wordt besteed aan ontwikkelingssamenwerking. Het deel dat wordt toegewezen aan Least Developed Countries, zoals gedefinieerd door OESO, wordt verhoogd.”
“Het geld voor ontwikkelingssamenwerking komt de lokale bevolking, ecologie en dierenwelzijn ten goede en wordt ingezet op een duurzame manier: het voorkomen van reproductie van ongelijkheid en nieuwe vormen van afhankelijkheid.”
Af van ‘hulp-door-handel-doctrine’ en Nederlands belang
De partij verwerpt het uitgangspunt dat het Nederlands belang centraal moet staan in ODA en wil een einde aan de ‘hulp-door-handel-doctrine’. Ze pleiten voor een aparte minister voor ontwikkelingssamenwerking en voor beleid dat niet langer negatieve impact op ontwikkelingslanden faciliteert.
“De Partij voor de Dieren wil af van de mislukte ‘hulp-door-handel-doctrine’ die de laatste jaren het Nederlandse ontwikkelingsbeleid heeft gekenmerkt. We stappen af van het uitgangspunt dat ‘het Nederlands belang centraal moet staan’. Er komt een minister van Ontwikkelingssamenwerking.”
“Al het Nederlandse beleid wordt getoetst op de effecten op ontwikkelingslanden om negatieve impact zo veel mogelijk te verkleinen. Denk aan onze ecologische voetafdruk, of het faciliteren van belastingontwijking, waardoor ontwikkelingslanden miljarden aan belastinginkomsten mislopen.”
De SGP wil de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking (ODA) weer koppelen aan de groei van de economie en de recente bezuinigingen terugdraaien. Ze benadrukken het belang van ontwikkelingssamenwerking als diplomatiek instrument, met aandacht voor lokale context en het voorkomen van migratie. Concrete voorstellen zijn het herstellen van het ODA-budget en het versterken van de effectiviteit door aansluiting bij lokale cultuur en economie.
ODA-uitgaven koppelen aan economische groei
De SGP pleit voor het herstellen van de traditionele koppeling tussen ODA-uitgaven en de economische groei van Nederland. Hiermee willen ze de recente bezuinigingen terugdraaien en het budget structureel verhogen, omdat ze ontwikkelingssamenwerking zien als zowel een morele als strategische noodzaak.
“Zoals decennialang gebruikelijk was, koppelt Nederland de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking weer aan de groei van de economie. De SGP wil de drastische bezuinigingen van afgelopen jaren terugdraaien.”
Lokale aansluiting en effectiviteit van ODA
De SGP vindt dat ontwikkelingssamenwerking moet aansluiten bij de lokale cultuur, religie en economie om onafhankelijkheid te bevorderen en projecten af te kunnen bouwen. Ze willen dat ODA niet alleen hulp biedt, maar ook lokale bedrijvigheid stimuleert en migratie helpt voorkomen.
“Binnen ontwikkelingssamenwerking moet er aansluiting zijn op de lokale cultuur, religieuze gebruiken en bedrijvigheid (lokalisatie). Dit bevordert onafhankelijkheid en zorgt ervoor dat projecten ooit weer kunnen worden afgebouwd.”
“Het stimuleren van werkgelegenheid kan ook migratie helpen voorkomen.”
ODA als diplomatiek en strategisch instrument
De SGP ziet ODA niet alleen als hulp, maar ook als een krachtig diplomatiek middel om stabiliteit te bevorderen, conflicten en migratie te voorkomen, en de Nederlandse positie te versterken tegenover landen als Rusland en China.
“Ontwikkelingssamenwerking is dus ook een krachtig diplomatiek middel. Waar Rusland en China hun macht uitbreiden in Afrika en het Midden-Oosten mag Nederland daar niet ontbreken.”
BBB wil de uitgaven aan ontwikkelingshulp (ODA) aanzienlijk verminderen en deze hulp veel gerichter, tijdelijker en toetsbaarder maken. De partij kiest voor directe noodhulp en ondersteuning in de regio, in plaats van grootschalige bijdragen aan multilaterale instellingen zonder zichtbare resultaten. BBB stelt het Nederlandse belang en concrete resultaten centraal en wil publieke middelen herprioriteren naar binnenlandse noden zoals woningbouw, zorg en veiligheid.
Aanzienlijke vermindering en herprioritering van ODA
BBB vindt dat ontwikkelingshulp te vaak ineffectief is en publieke middelen beter kunnen worden ingezet voor Nederlandse belangen. Hulp moet bijdragen aan stabiliteit aan de randen van Europa, migratie tegengaan en lokale initiatieven ondersteunen. De partij wil het hulpprogramma verkleinen, focussen op directe noodhulp en alleen hulp bieden die toetsbaar en tijdelijk is.
“BBB wil daarom de uitgaven aan ontwikkelingshulp aanzienlijk verminderen. Nederland blijft solidair, maar hulp moet gericht, tijdelijk en toetsbaar zijn. We focussen op directe noodhulp en ondersteuning in de regio’s zelf, in plaats van grootschalige overdrachten aan multilaterale instellingen zonder zichtbare resultaten.”
“Hulp moet bijdragen aan stabiliteit aan de randen van Europa, het tegengaan van migratiestromen en het ondersteunen van lokale initiatieven. BBB staat dus voor realisme en herprioritering van publieke middelen.”
“Burgers ervaren dagelijks hoe hard middelen nodig zijn voor woningbouw, zorg, veiligheid en bestaanszekerheid. BBB kiest er daarom voor het hulpprogramma te verkleinen en scherper te richten op de belangen van Nederland en concrete resultaten.”
DENK wil dat het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbudget (ODA) uitsluitend wordt ingezet voor internationale armoedebestrijding en mondiale stabiliteit, en niet voor binnenlandse asielopvang. Ze pleiten voor het terugdraaien van bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking en het herstellen van de BNI-koppeling, zodat het budget meegroeit met de economie. DENK benadrukt dat ODA-middelen niet mogen worden gebruikt voor andere doeleinden dan internationale solidariteit.
ODA niet inzetten voor asielopvang
DENK verzet zich tegen het gebruik van het ODA-budget voor de financiering van asielopvang in Nederland. Zij vinden dat deze middelen exclusief moeten worden ingezet voor internationale armoedebestrijding en stabiliteit, omdat het doel van ODA is om landen in nood te ondersteunen en niet om binnenlandse kosten te dekken.
“DENK is tegen financiering van de asielopvang met het ontwikkelingshulpbudget (ODA). Deze middelen moeten beschikbaar blijven voor internationale armoedebestrijding en om de mondiale stabiliteit te beschermen.”
ODA-budget verhogen en BNI-koppeling herstellen
DENK wil de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking terugdraaien en het ODA-budget koppelen aan de economische groei van Nederland. Hiermee willen ze zorgen dat Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt als welvarend land en structureel bijdraagt aan internationale solidariteit.
Forum voor Democratie (FVD) wil stoppen met het besteden van Nederlands belastinggeld aan ontwikkelingssamenwerking (ODA) en pleit voor het volledig afschaffen van deze uitgaven. Hun kernvisie is dat ODA ineffectief is, corruptie in stand houdt en niet in het belang van Nederland is; het geld moet in eigen land worden besteed.
ODA volledig afschaffen
FVD vindt dat ontwikkelingssamenwerking (ODA) geen aantoonbaar positief effect heeft, corruptie en afhankelijkheid in stand houdt, en dat Nederlands belastinggeld beter aan binnenlandse prioriteiten kan worden besteed. Ze willen daarom alle ODA-uitgaven stopzetten.
“We schaffen ontwikkelingshulp (ODA) volledig af, zodat geen euro Nederlands belastinggeld meer naar zinloze hulpprojecten of corrupte regimes gaat.”
“Ontwikkelingshulp werkt niet, houdt corruptie en afhankelijkheid in stand en is niet in het belang van Nederland.”
“Het geld dat nu naar ODA gaat, besteden we aan onze eigen burgers en publieke voorzieningen.”
Het CDA wil de Nederlandse ODA (Official Development Assistance/ontwikkelingssamenwerking) herstellen naar de internationale norm van 0,7% van het bbp en deze effectief inzetten in samenwerking met ontvangende landen en maatschappelijke organisaties. Ze benadrukken het belang van ODA voor armoedebestrijding, stabiliteit, het tegengaan van migratie en het aanpakken van mondiale uitdagingen zoals conflicten en klimaatverandering. De partij wil dat maximaal 10% van het ODA-budget wordt gebruikt voor eerstejaars asielopvang, zodat het grootste deel daadwerkelijk naar ontwikkelingssamenwerking gaat.
Herstel ODA-norm naar 0,7% bbp
Het CDA streeft naar het herstel van de internationale norm van 0,7% van het bbp voor ontwikkelingssamenwerking, in lijn met internationale afspraken. Dit moet gefaseerd gebeuren en in samenwerking met ontvangende landen en maatschappelijke organisaties, om de effectiviteit van de besteding te waarborgen.
“Wij zijn voorstander van de norm van 0,7 procent bbp voor ontwikkelingssamenwerking, conform internationale afspraak, en zetten stappen in fases naar het herstel van deze norm. Samen met de ontvangende landen en maatschappelijke organisaties zoals de Dutch Relief Alliance en Partos geven we invulling aan de meest effectieve besteding hiervan.”
Maximering asielopvang uit ODA-budget
Het CDA wil dat de toerekening van kosten voor eerstejaars asielopvang aan het ODA-budget beperkt blijft tot maximaal 10%, zodat het ontwikkelingsbudget primair wordt ingezet voor daadwerkelijke ontwikkelingssamenwerking.
“Ook blijft de toerekening van eerstejaarsasielopvang gemaximeerd tot 10 procent van het ontwikkelingsbudget zodat dit”
De PVV wil de uitgaven aan Ontwikkelingssamenwerking (ODA) volledig stopzetten. Volgens de partij moet het geld dat nu naar ontwikkelingshulp gaat, besteed worden aan Nederlandse belangen zoals zorg, koopkracht en veiligheid.
ODA volledig afschaffen
De PVV vindt dat ontwikkelingshulp geen prioriteit heeft en dat het geld beter in Nederland kan worden besteed. Ze stellen daarom voor om alle ODA-uitgaven te schrappen en deze middelen te gebruiken voor binnenlandse doelen.
BIJ1 verwerpt het traditionele, op westers eigenbelang gebaseerde model van ontwikkelingssamenwerking (ODA) en pleit voor een radicaal andere benadering die gericht is op herstel, eerlijk delen en solidariteit. Ze willen ontwikkelingssamenwerking loskoppelen van economische en politieke voorwaarden en inzetten op zelfbeschikking en klimaatrechtvaardigheid voor landen buiten het Westen.
Stoppen met neokoloniale ODA en voorwaarden
BIJ1 stelt dat ODA te vaak wordt ingezet als instrument voor westers eigenbelang, zoals het openen van markten en het controleren van migratie. Ze willen deze praktijk beëindigen en ontwikkelingssamenwerking richten op solidariteit, herstel en het recht op ontwikkeling zonder westerse voorwaarden.
“Tientallen jaren lang zetten we buitenlandse hulp in als instrument van westers eigenbelang: om markten te openen, migratie te controleren en invloed veilig te stellen. BIJ1 stopt met dit neokoloniale model. Echte ontwikkelingssamenwerking is gericht op herstel, radicaal eerlijk delen en solidariteit. Voor zelfbeschikking, klimaatrechtvaardigheid en het recht op ontwikkeling buiten westerse ‘voorwaarden’ om.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma