Verkiezingsprogramma's 2025 overHoe kijken de partijen aan tegen de participatiewet?
BVNL is kritisch over de huidige participatiewet en wil deze strenger en meer activerend maken. De partij pleit voor het vergroten van het verschil tussen uitkering en werk, het ontmoedigen van niet-werken door sancties, en het stimuleren van arbeidsdeelname, vooral onder migranten en jongeren met een handicap. BVNL wil minder bureaucratie, meer individuele verantwoordelijkheid en een sociaal vangnet alleen voor wie echt niet kan werken.
Vergroten verschil tussen uitkering en werk
BVNL vindt dat werken meer moet lonen dan een uitkering en wil de armoedeval opheffen. De partij wil dat mensen die kunnen werken, maar dat niet willen, worden gekort op hun uitkering en toeslagen. Dit moet de prikkel om te werken vergroten en participatie bevorderen.
“Werken moet lonen en moet meer opleveren dan niets doen. Het verschil tussen een uitkering en werk moet daarom worden vergroot en de armoedeval moet worden opgeheven.”
“Mensen die wél kunnen, maar niet willen werken worden gekort op hun bijstandsuitkering en op toeslagen (zoals huur- en zorgtoeslag).”
“Het verschil tussen een uitkering en een baan moet fors worden vergroot. Werken moet weer lonen.”
Strengere eisen en sancties voor niet-participeren
BVNL wil dat mensen die niet willen werken, vooral migranten, met drang en dwang worden aangespoord tot arbeidsdeelname. Ook nieuwkomers en jongeren met een handicap worden aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid.
“331.000 migranten zouden kunnen werken maar doen dit niet. Die moeten met drang en dwang worden aangespoord om te participeren op de arbeidsmarkt. De participatieongelijkheid moet worden opgeheven.”
“Nieuwkomers hebben pas na 10 jaar arbeidsverleden recht op een bijstandsuitkering.”
“Geen Nederlands willen leren spreken betekent geen bijstandsuitkering. Voor sociale voorzieningen wordt een minimaal niveau van beheersing van de Nederlandse taal vereist.”
“De praktijk van het automatisch toekennen van uitkeringen aan jongeren met een handicap na hun opleiding dient te worden beëindigd. In plaats daarvan komen er arbeidsmarktgerichte programma’s die de individuele sterke punten benadrukken om zelfredzaamheid te bevorderen en afhankelijkheid te voorkomen.”
Sociaal vangnet alleen voor wie niet kan werken
BVNL benadrukt dat er altijd een vangnet blijft voor mensen die echt niet (volledig) kunnen werken, maar wil de toegang daartoe beperken tot wie het echt nodig heeft.
“Er zal te allen tijde een adequaat sociaal vangnet blijven bestaan voor mensen die niet (volledig) kunnen werken. Regelingen zoals de ziektewetuitkering en andere regelingen blijven bestaan.”
JA21 is kritisch over het huidige sociale vangnet en de participatiewet, omdat deze volgens de partij mensen te veel in afhankelijkheid houdt in plaats van te activeren. JA21 wil een activerend vangnet dat gericht is op zelfstandigheid, minder bureaucratie en altijd zorgt dat werken meer oplevert dan niet werken. De partij pleit voor vereenvoudiging van regels, minder betutteling en meer vertrouwen in mensen.
Activerend sociaal vangnet, gericht op zelfstandigheid
JA21 vindt dat het huidige systeem mensen vasthoudt in afhankelijkheid en wil dat ondersteuning altijd gericht is op herstel van zelfstandigheid. Het sociaal vangnet moet mensen stimuleren om weer te gaan werken, met minder bureaucratie en meer vertrouwen in eigen keuzes.
“Een vangnet dat mensen activeert om weer te gaan werken. Ondersteuning moet altijd gericht zijn op het herstel van zelfstandigheid.”
“Dat werken altijd meer oplevert dan niet werken.”
“Geen betutteling, maar vertrouwen in mensen om zelf de juiste keuzes te maken.”
“Gerichte hulp voor wie het echt nodig heeft, zonder bureaucratische rompslomp.”
Werken moet altijd lonen, minder afhankelijkheid van toeslagen
JA21 ziet het huidige systeem van toeslagen en prikkels als een belemmering voor mensen om (meer) te gaan werken. De partij wil een eenvoudiger, transparanter systeem waarin werken structureel meer oplevert dan niet werken, en de marginale druk fors omlaag gaat.
“Werken weer laten lonen met een sterk vereenvoudigd stelsel van toelagen, dat niet primair inkomensafhankelijk is en waarmee de marginale druk fors omlaag gaat.”
“Het personeelstekort wordt in brede zin veroorzaakt door verkeerde prikkels. Werken levert vaak te weinig op door het complexe toeslagenstelsel.”
“We kiezen voor lagere belastingen in plaats van hogere toeslagen.”
Werkgevers stimuleren mensen met afstand tot arbeidsmarkt aan te nemen
JA21 wil werkgevers meer ruimte geven om mensen met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen, als alternatief voor de huidige, als te rigide ervaren, verplichtingen uit de participatiewet.
“Werkgevers meer ruimte geven om mensen met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen.”
De ChristenUnie ziet de Participatiewet als een noodzakelijk sociaal vangnet, maar vindt dat deze menselijker, eenvoudiger en rechtvaardiger moet worden. Ze pleiten voor structurele hervormingen zoals het afschaffen van de kostendelersnorm, het schrappen van de 4-wekenzoektermijn voor jongeren, en meer inkomenszekerheid en maatwerk voor kwetsbare groepen. De partij wil af van wantrouwen en bureaucratie, en zet in op vertrouwen en solidariteit.
Structurele hervorming en vereenvoudiging Participatiewet
De ChristenUnie vindt dat de Participatiewet te complex en bureaucratisch is en wil deze hervormen naar een systeem dat uitgaat van vertrouwen, eenvoud en inkomenszekerheid. Ze willen het vangnet versterken, vooral voor mensen met een medische beperking en jongeren, en pleiten voor meer maatwerk en minder administratieve lasten.
“De Participatiewet is het vangnet zodat iedereen volwaardig mee moet kunnen doen in de samenleving. Nu de wijzigingen van de Participatiewet op korte termijn in gang zijn gezet, is het tijd voor een hervorming van de Participatiewet op lange termijn. Vereenvoudiging van inkomensondersteuning en versteviging van inkomenszekerheid (ook bij de overgang tussen dagbesteding, bijstand en betaald werk) moet daarbij de kern zijn.”
“Naar een sociale zekerheid gebaseerd op een realistisch mensbeeld, waarin niet wantrouwen, maar vertrouwen centraal staat.”
Afschaffen kostendelersnorm
De ChristenUnie wil de kostendelersnorm in de Participatiewet afschaffen voor mensen die onderdak bieden aan iemand in nood of hun woning delen. Dit om solidariteit te bevorderen en mensen niet te straffen voor het helpen van anderen, wat ook bijdraagt aan het oplossen van de woningnood.
“We schaffen de kostendelersnorm in de Participatiewet af voor mensen die tijdelijk of structureel onderdak bieden aan iemand in nood of bereid zijn om hun woning te delen met iemand anders.”
“Mensen zijn bereid om voor elkaar te zorgen. Familieleden, vrienden of kennissen openen hun deur voor iemand in woonnood. Maar wie dat doet, wordt nu financieel gestraft via de kostendelersnorm: hoe meer mensen in één huis wonen, hoe lager de uitkering per persoon. Dat is niet rechtvaardig. Daarom schaffen we de kostendelersnorm in de Participatiewet af voor mensen die onderdak bieden aan iemand in nood of bereid zijn om hun woning te delen met iemand anders.”
Meer perspectief en maatwerk voor kwetsbare groepen
De partij wil meer perspectief bieden aan chronisch zieken, mensen met een medische urenbeperking en jongeren in de bijstand. Ze pleiten voor het afschaffen van de 4-wekenzoektermijn voor jongeren en meer ruimte voor initiatieven die financiële stabiliteit bieden.
“Onderdeel daarvan ook is perspectief voor chronisch zieken en mensen met een medische urenbeperking in de bijstand, de afschaffing van de 4-wekenzoektermijn bij jongeren en meer ruimte voor initiatieven zoals het bouwdepot dat kwetsbare jongeren financiële stabiliteit biedt.”
“Afschaffing van de 4-wekenzoektermijn bij jongeren en meer ruimte voor initiatieven zoals het bouwdepot dat kwetsbare jongeren financiële stabiliteit biedt.”
BBB vindt dat de participatiewet en het bredere sociale zekerheidsstelsel te bureaucratisch en afstandelijk zijn, waardoor mensen verdwalen in regels en loketten. De partij wil terug naar de menselijke maat, eenvoudiger regels en een uitvoerbare uitvoering, met meer focus op activering en het benutten van arbeidspotentieel van mensen die al in Nederland wonen.
Eenvoudiger sociale zekerheid en menselijke maat
BBB ziet de uitvoering van de sociale zekerheid, waaronder de participatiewet, als te bureaucratisch en ondoorzichtig. Ze willen het systeem vereenvoudigen, de menselijke maat terugbrengen en het vangnet behouden voor wie het nodig heeft. Het doel is dat mensen niet verdwalen in regels en dat sociale zekerheid een echt vangnet blijft, geen doolhof.
“Ons sociale vangnet is van grote waarde, maar de uitvoering is vaak bureaucratisch, afstandelijk en ondoorzichtig. Mensen verdwalen in regels, wachttijden en loketten.”
“BBB wil terug naar de menselijke maat, eenvoudiger regels en een uitvoerbare uitvoering.”
“Sociale zekerheid moet een vangnet zijn voor wie het nodig heeft geen doolhof.”
Meer activering en benutten arbeidspotentieel
BBB vindt dat het arbeidspotentieel van mensen die al in Nederland wonen onvoldoende wordt benut. De partij wil meer focus op activering en participatie, zodat wie hier woont naar vermogen meedoet en bijdraagt.
“Tegelijkertijd wordt het arbeidspotentieel van migranten die hier al verblijven zo’n 330.000 mensen onvoldoende benut. BBB vindt dat Nederland meer werk moet maken van het activeren van mensen die hier al zijn. Wie hier woont, moet naar vermogen meedoen en bijdragen.”
Minder regeldruk en eenvoudiger uitvoering
BBB pleit voor minder regeldruk, eenvoudiger regels en een uitvoerbare uitvoering van sociale zekerheid, zodat mensen niet verdwalen in het systeem en werken weer loont.
“We bouwen aan een samenleving waarin meedoen de norm is en waarin elke vorm van arbeid gewaardeerd wordt.”
D66 vindt dat de Participatiewet te ingewikkeld is en onvoldoende bestaanszekerheid biedt. Ze willen het systeem fundamenteel hervormen door de bijstand te verhogen, het minimumloon te koppelen, en het doolhof van toeslagen te vervangen door één basisbedrag, zodat mensen makkelijker uit de uitkering kunnen komen en meer zekerheid krijgen.
Bijstand verhogen en koppelen aan minimumloon
D66 ziet dat de huidige bijstand vaak niet toereikend is en wil deze verhogen, gekoppeld aan het minimumloon, zodat mensen daadwerkelijk kunnen rondkomen en minder afhankelijk zijn van toeslagen. Dit moet de bestaanszekerheid vergroten en het systeem eerlijker maken.
“We verhogen het minimumloon en het minimumjeugdloon. De bijstand stijgt in verhouding mee. Vanaf 18 word je als volwassene betaald, omdat je dat dan ook bent.”
“Door de verhoging van het minimumloon en van de bijstand die daaraan gekoppeld is, zullen minder mensen afhankelijk zijn van toeslagen. Zo komt de basis weer op orde.”
Toeslagenstelsel vervangen door één basisbedrag
D66 vindt het huidige stelsel van toeslagen te complex en wil dit vervangen door één individueel basisbedrag. Dit moet het systeem eenvoudiger en toegankelijker maken, zodat mensen niet verdwalen in regels en meer zekerheid krijgen.
Uitstroom uit uitkering vergemakkelijken en maatwerk bieden
D66 wil dat mensen makkelijker vanuit een uitkering aan het werk kunnen, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk of deeltijdwerk, en pleit voor meer maatwerk en passend werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
“We maken de stap naar werk vanuit een uitkering makkelijker, bijvoorbeeld via vrijwilligers- of deeltijdwerk. In dat kader willen wij ook dat er meer passend werk is of beschut werk is voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten en anderen met afstand tot de arbeidsmarkt, belangrijk daarbij is maatwerk.”
BIJ1 is zeer kritisch over de huidige Participatiewet en wil deze direct en ingrijpend herzien. De partij vindt de wet te ingewikkeld, te streng en gebaseerd op wantrouwen, en pleit voor een systeem dat uitgaat van vertrouwen, minder regels, afschaffing van sancties en meer ondersteuning voor mensen met een handicap. BIJ1 wil dat uitkeringen eerlijker en eenvoudiger worden, met meer ruimte voor persoonlijke ontwikkeling en minder nadruk op verplicht betaald werk.
Participatiewet direct herzien: eenvoudiger, menselijker, zonder sancties
BIJ1 vindt de Participatiewet onnodig ingewikkeld en te veel gericht op controle en bestraffing, wat leidt tot stress en onzekerheid bij uitkeringsgerechtigden. De partij wil de wet direct herzien, met de nadruk op vertrouwen, persoonlijke ontwikkeling en kwaliteit van leven, en afschaffing van tegenprestaties en sancties. Ook moet er meer ondersteuning komen voor mensen met een (onzichtbare) handicap en wordt de Sociale Recherche afgeschaft.
“De Participatiewet is onnodig ingewikkeld. Voor mensen die recht hebben op een uitkering en voor gemeentelijke uitvoeringsorganisaties. Dit geeft onduidelijkheid, wat leidt tot fouten bij gebruikers. En ook tot willekeur bij het uitvoeren. De wet gaat uit van wantrouwen richting mensen die recht hebben op uitkering en legt te veel nadruk op straffen en boetes. Dit zorgt voor onnodige angst, stress en wantrouwen bij mensen met een uitkering. Ook is er niet genoeg ondersteuning voor mensen met een zichtbare of onzichtbare handicap, en richt de wet zich te eenzijdig op betaald werk vinden. Deze wet herzien we direct, waarbij de nadruk komt te liggen op persoonlijke ontwikkeling, toekomstperspectief en kwaliteit van leven. We werken (samen) vanuit vertrouwen. Uitkeringen worden regelluw (met flexibele regels). ‘Eén plan, één regisseur’ is de basis van hulp voor mensen met een hulpvraag. Regelingen die inkomens ondersteunen trekken we gelijk in alle gemeenten. De Sociale Recherche wordt afgeschaft.”
“Tegenprestaties en sancties voor mensen in de bijstand schaffen we af.”
Afschaffen van partnertoets, kostendelersnorm en inkomensafhankelijke bijdragen
BIJ1 wil specifieke onderdelen van de Participatiewet, zoals de partnertoets, kostendelersnorm en inkomensafhankelijke bijdragen, afschaffen. Dit moet het makkelijker maken voor mensen met een handicap om samen te wonen en voorkomt dat mensen financieel worden gestraft voor hun woonsituatie.
“Weg met de kostendelersnorm. Ook de partnertoets en inkomensafhankelijke bijdragen uit wetten zoals de Participatiewet schaffen we af. Zodat samenwonen voor mensen met een handicap makkelijker wordt.”
Stoppen met verrekeningen en straffen bij parttime inkomen in de bijstand
BIJ1 wil dat mensen in de bijstand niet langer gestraft of gekort worden als ze parttime werken. In plaats daarvan moeten zij hun parttime inkomen kunnen gebruiken om weer op eigen benen te staan, zodat werken loont en talent niet verloren gaat.
“Ook stoppen de verrekeningen in de bijstand bij parttime inkomen. Zodat mensen in de bijstand in plaats dat ze hiervoor gestraft worden hun parttime inkomen juist kunnen gebruiken om weer op eigen benen te staan.”
Het CDA wil de Participatiewet hervormen met als uitgangspunt dat iedereen een waardevolle bijdrage aan de samenleving kan leveren. Ze stellen voor de kostendelersnorm af te schaffen en willen via sociale ontwikkelbedrijven en gemeenten iedereen aan passend werk helpen, onder meer door de invoering van een basisbaan. Het CDA legt de nadruk op het wegnemen van belemmeringen en het bieden van zekerheid bij het (weer) aan het werk gaan vanuit een uitkering.
Participatiewet hervormen: Iedereen levert een bijdrage
Het CDA vindt dat de Participatiewet onvoldoende mensen aan het werk helpt en te weinig uitgaat van ieders waarde voor de samenleving. Ze willen de wet hervormen zodat mensen meer kansen krijgen om te werken en bij te dragen, met ondersteuning en minder angst voor verlies van uitkering.
Basisbaan en begeleiding naar werk via gemeenten
Het CDA wil dat gemeenten en sociale ontwikkelbedrijven een grotere rol krijgen in het begeleiden van mensen naar werk, onder andere door de invoering van een basisbaan. Dit moet ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen en dat er minder mensen langdurig aan de kant staan.
“Via de sociale ontwikkelbedrijven en gemeenten kan door de invoering van de basisbaan iedereen in Nederland aan het werk of op weg naar passend werk.”
Zekerheid bij het (weer) aan het werk gaan vanuit een uitkering
Het CDA erkent dat mensen met een uitkering vaak onzeker zijn over het verlies van hun uitkering als werken niet lukt. Ze willen tijdelijke terugkeermogelijkheden naar de oude uitkering, zodat mensen de stap naar werk durven zetten.
“Voor mensen met een uitkering die aan het werk gaan, willen we tijdelijke mogelijkheden om terug te keren naar de oude uitkering als het werken onverhoopt niet gaat. Zodat mensen durven kiezen voor een baan, ook als dat onzeker voelt, in plaats van de zekerheid van een uitkering.”
GroenLinks-PvdA is zeer kritisch over de huidige Participatiewet en wil deze volledig vervangen door een nieuwe Wet op de bestaanszekerheid, die uitgaat van vertrouwen in mensen en inkomenszekerheid garandeert. De partij pleit voor een menswaardige bijstand zonder kostendelersnorm en hogere uitkeringen, waarbij het sociale vangnet toegankelijker, eerlijker en duidelijker wordt gemaakt.
Participatiewet vervangen door Wet op de bestaanszekerheid
GroenLinks-PvdA vindt de Participatiewet onvoldoende en wil deze vervangen door een nieuwe wet die uitgaat van vertrouwen, inkomenszekerheid en een menswaardig bestaan. Het huidige systeem wordt als te streng, wantrouwend en ontoereikend gezien voor mensen die afhankelijk zijn van het sociale vangnet.
“De huidige Participatiewet wordt vervangen door een nieuwe Wet op de bestaanszekerheid, die garandeert dat iedereen voldoende inkomen heeft om van te leven, en vertrekt vanuit vertrouwen in mensen.”
Menswaardige bijstand en afschaffen kostendelersnorm
De partij wil een bijstandsvoorziening die voorziet in een menswaardig bestaan, met hogere uitkeringen en automatische inkomensondersteuning. Ook wordt de kostendelersnorm afgeschaft om samenwonen niet langer te bestraffen.
“We zorgen voor een bijstandsvoorziening die voorziet in een menswaardig bestaan, zowel in Europees- als in Caribisch Nederland. Naast hogere uitkeringen worden mensen actief gewezen op andere inkomensondersteuning waar zij recht op hebben, die zoveel mogelijk automatisch wordt uitgekeerd.”
“Daarom schaffen we de kostendelersnorm in de bijstand af.”
Vertrouwen in mensen zonder werk
GroenLinks-PvdA wil af van het wantrouwen richting mensen zonder werk en stelt vertrouwen centraal, met als uitgangspunt dat mensen willen bijdragen en meedoen.
“Mensen zonder werk behandelen we met vertrouwen. Het uitgangspunt is dat mensen willen bijdragen en meedoen, en dat de overheid...”
De VVD wil de Participatiewet strenger maken en legt de nadruk op het activeren van mensen in de bijstand richting werk. De partij stelt voor om strengere handhaving, extra kortingen bij het niet voldoen aan taaleisen of het weigeren van werk, en een uitkeringsplafond in te voeren zodat werken altijd meer oplevert dan een uitkering. De kern van hun visie is dat werken altijd moet lonen en dat de bijstand niet vrijblijvend mag zijn.
Strengere Participatiewet en handhaving
De VVD vindt dat de Participatiewet moet worden aangescherpt om misbruik te voorkomen en mensen sneller aan het werk te helpen. Ze willen strengere handhaving door gemeenten, extra kortingen bij het niet voldoen aan taaleisen of het weigeren van werk, en een focus op mensen die het meest kansrijk zijn om uit te stromen naar werk. Het doel is dat de bijstand niet vrijblijvend is en dat werken altijd aantrekkelijker is dan in de bijstand blijven.
“Daarom scherpen we de Participatiewet en het toeslagenbeleid aan. Wie onvoldoende Nederlands spreekt en geen moeite doet om dit te leren, wordt fors op de uitkering gekort. Er komt een extra korting bij het langdurig niet voldoen aan de taaleis. Uitkeringsgerechtigden die een geschikte baan weigeren, worden ook gekort. We willen dat gemeenten hier streng op handhaven, te vaak gebeurt dat nu niet.”
“We willen dat mensen in de bijstand, autochtoon of nieuwkomer, actief aan een baan worden geholpen, waarbij we naar Rotterdams model kiezen voor focus op intensieve hulp voor mensen die het meest kans hebben om snel aan het werk te gaan.”
Uitkeringsplafond: Werken moet altijd lonen
De VVD wil een uitkeringsplafond invoeren zodat het niet mogelijk is dat iemand met uitkeringen en toeslagen meer te besteden heeft dan iemand die werkt. Dit moet de prikkel om te gaan werken vergroten en het draagvlak voor de verzorgingsstaat behouden.
“Het mag niet meer gebeuren dat iemand door een stapeling van uitkeringen en toeslagen meer te besteden heeft dan iemand die hard werkt om rond te komen. We voeren een plafond in op de totale steun die één huishouden kan ontvangen. Dit uitkeringsplafond zorgt ervoor dat werken altijd loont.”
Tijdelijke inkomensaanvulling bij overgang van bijstand naar werk
Om de stap van bijstand naar werk aantrekkelijker te maken, wil de VVD dat bijstandsgerechtigden die aan het werk gaan tijdelijk hun inkomen kunnen aanvullen tot het oude niveau.
“Bijstandsgerechtigden die aan de slag gaan, mogen als dat nodig is tot zes maanden na het beginnen met een voltijdsbaan een bedrag claimen dat hun inkomen aanvult tot het niveau dat ze hadden.”
DENK is kritisch over de huidige participatiewet en pleit voor een menselijker en rechtvaardiger sociaal zekerheidsstelsel. Ze willen de bijstandsuitkering verhogen en beter afstemmen op het bestaansminimum, het toeslagenstelsel vervangen door een eenvoudiger systeem, en harde, benadelende regelgeving in de sociale zekerheid afschaffen. De menselijke maat en bestaanszekerheid staan centraal in hun visie.
Bijstandsuitkering verhogen en koppelen aan minimumloon
DENK vindt dat de bijstandsuitkering structureel moet meestijgen met de prijzen en gekoppeld moet blijven aan het minimumloon, zodat de koopkracht van mensen behouden blijft. Ze willen het bestaansminimum beter afstemmen op wat mensen werkelijk nodig hebben om rond te komen.
“Uitkeringen en bijstandsuitkeringen zullen voldoende stijgen met de prijzen om de koopkracht van mensen op peil te houden. De koppeling met het minimumloon blijft bestaan. Het bestaansminimum wordt beter afgestemd op wat mensen werkelijk nodig hebben om rond te komen en de bijstandsuitkering in combinatie met toeslagen gaat hier aan voldoen.”
Harde en benadelende regelgeving afschaffen
DENK wil af van harde regels in de sociale zekerheid die mensen benadelen, en pleit voor fraudebestrijding met de menselijke maat. Ze zijn tegen het gebruik van afkomstgerelateerde gegevens.
“Wij blijven actief werken om harde regelgeving in de sociale zekerheid die leidt tot het benadelen van mensen af te schaffen. Fraudebestrijding in de sociale zekerheid moet altijd met de menselijke maat voorop en afkomstgerelateerde gegevens worden hier nooit voor gebruikt.”
Toeslagenstelsel vervangen door eenvoudiger systeem
DENK wil het huidige toeslagenstelsel vervangen door een eenvoudiger systeem, zodat mensen niet meer verdwalen in complexe regelingen en het sociaal vangnet toegankelijker wordt.
“Wij willen dat het toeslagenstelsel vervangen wordt door een stelsel dat eenvoudiger is.”
NSC vindt dat de Participatiewet te weinig werkt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en wil deze verbeteren door meer maatwerk, meer beschutte werkplekken en betere ondersteuning voor werkgevers. De partij pleit voor een menselijker uitvoering, minder bureaucratie en meer focus op volwaardige participatie van mensen met een beperking.
Meer beschutte werkplekken en ondersteuning werkgevers
NSC wil dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt beter kunnen meedoen door het aantal beschutte werkplekken uit te breiden en werkgevers beter te ondersteunen met onder andere loonkostensubsidie en jobcoaching. De partij vindt dat de huidige Participatiewet onvoldoende werkt en dat sociaal ontwikkelbedrijven effectiever moeten worden ingezet.
“Het aantal beschutte plaatsen in de sociale werkvoorziening wordt uitgebreid en we moeten effectiever gebruikmaken van sociaal ontwikkelbedrijven.”
“Het moet voor werkgevers veel aantrekkelijker en eenvoudiger worden om mensen uit deze doelgroep in dienst te nemen (door omscholing, no riskpolis, loonkostensubsidie, jobcoaching).”
Volwaardige participatie en implementatie VN Verdrag Handicap
NSC benadrukt het belang van een samenleving waarin iedereen, ongeacht beperking, volledig kan participeren. De partij koppelt dit aan de volledige implementatie van het VN Verdrag Handicap, wat impliceert dat de Participatiewet beter moet aansluiten op de praktijk en toegankelijkheid.
“We onderkennen het belang van een toegankelijke samenleving waarin iedereen, ongeacht beperking, volledig kan participeren. Daarom zetten we ons in voor een volledige implementatie van het VN Verdrag Handicap in nauwe samenwerking met lagere overheden en belangenorganisaties.”
De Partij voor de Dieren is kritisch over de huidige Participatiewet en wil deze menselijker, eenvoudiger en rechtvaardiger maken. Ze pleiten voor het schrappen van wantrouwende en beperkende regels, zoals de kostendelersnorm, partnertoets en sollicitatieplicht, en willen bijverdienen en giften soepeler toestaan voor mensen in de bijstand. De partij wil af van de tegenprestatie en zet in op een sociale zekerheid die ondersteunt in plaats van wantrouwt.
Schrappen van wantrouwende en beperkende regels
De PvdD vindt dat de Participatiewet te veel uitgaat van wantrouwen en mensen onnodig beperkt. Ze willen de kostendelersnorm en partnertoets afschaffen, bijverdienen mogelijk maken, het bedrag aan toegestane giften verhogen en de tegenprestatie voor bijstandsgerechtigden schrappen. Dit moet leiden tot een menselijker en rechtvaardiger systeem.
“We halen het wantrouwen uit regels voor de sociale zekerheid. Mensen in hetzelfde huishouden hebben recht op dezelfde bijstandsuitkering als anderen, dus we schrappen de kostendelersnorm en partnertoets. Bijverdienen wordt mogelijk voor mensen in de bijstand. De hoogte van het bedrag aan giften dat mensen met een uitkering op grond van de Participatiewet mogen ontvangen wordt verhoogd. We eisen geen tegenprestatie meer van mensen met recht op bijstand.”
Afschaffen sollicitatieplicht en erkenning vrijwilligerswerk
De partij wil de sollicitatieplicht voor 60-plussers en mantelzorgers afschaffen en vrijwilligerswerk en stages erkennen als waardevolle voorbereiding op betaald werk, ook als deze niet direct gericht zijn op terugkeer naar de arbeidsmarkt.
“We schaffen de sollicitatieplicht voor 60-plussers af. Ook werklozen die mantelzorg verlenen hoeven niet langer verplicht te solliciteren. Vrijwilligerswerk en stages worden erkend als waardevolle voorbereiding op betaald werk, ook als deze niet direct op terugkeer naar de arbeidsmarkt zijn gericht.”
Sociale zekerheid moet menselijker en inclusiever
De PvdD wil dat de sociale zekerheid, waaronder de Participatiewet, simpel, rechtvaardig en menselijk wordt, met passende ondersteuning voor iedereen, inclusief mensen met een beperking of neurodivergentie. Gemeenten moeten voldoende middelen krijgen om niemand tussen wal en schip te laten vallen.
“Sociale zekerheid moet simpel, rechtvaardig en menselijk zijn. Iedereen verdient een inkomen dat genoeg is om fatsoenlijk van te leven, zonder onnodige bureaucratie, wantrouwen of voorwaarden die de toegang belemmeren.”
50PLUS is kritisch over het huidige sociale stelsel, waaronder de participatiewet, omdat het volgens hen te vaak uitsluit of straft in plaats van beschermt en ondersteunt. Ze pleiten voor een sociaal vangnet dat veiligheid, waardigheid en eerlijkheid biedt, met specifieke aandacht voor 50-plussers die nu tussen wal en schip dreigen te raken. Hun voorstellen richten zich op het tegengaan van uitsluiting en het stimuleren van arbeidsparticipatie onder ouderen.
Sociaal stelsel moet beschermen, niet uitsluiten of straffen
50PLUS vindt dat het huidige sociale vangnet, waaronder de participatiewet, te vaak leidt tot uitsluiting en bestraffing van mensen, met name 50-plussers. Ze willen een stelsel dat motiveert, ondersteunt en beschermt, zodat ouderen niet tussen wal en schip vallen en bestaanszekerheid als grondrecht wordt gewaarborgd.
De SGP vindt dat de participatiewet vooral moet stimuleren dat mensen zo snel mogelijk aan het werk gaan, met een duidelijke nadruk op het beperken van bijstandsrechten voor wie niet wil werken. Tegelijkertijd pleit de partij voor een verhoging van de bijstandsuitkering, zodat deze beter aansluit bij het wettelijk minimumloon en mensen niet onder het bestaansminimum zakken. De SGP wil strengere toetsing op misbruik, maar ook meer ondersteuning voor mensen die echt niet kunnen werken.
Strenger op werkplicht en toetsing bijstand
De SGP benadrukt dat bijstand een vangnet is en dat het recht op bijstand vervalt voor mensen die wel kunnen, maar niet willen werken. Gemeenten en het UWV moeten beter kunnen toetsen of iemand recht heeft op bijstand, om misbruik te voorkomen. Dit standpunt adresseert het probleem van langdurige afhankelijkheid van de bijstand en wil de participatiewet strikter uitvoeren.
“Alleen mensen die zelf echt niet kunnen rondkomen hebben recht op een uitkering. Voor wie wel kan maar niet wil werken, vervalt het recht op bijstand. Gemeenten en UWV krijgen middelen om hierop beter te toetsen.”
Bijstandsuitkering verhogen en koppelen aan minimumloon
De SGP erkent dat te veel mensen niet rond kunnen komen van de bijstandsuitkering en wil daarom de uitkering stapsgewijs verhogen en koppelen aan het wettelijk minimumloon. Dit standpunt adresseert het bestaansminimum en armoede onder bijstandsgerechtigden, en is een correctie op de harde lijn van alleen maar strengere toetsing.
“Te veel mensen komen niet rond van een bijstandsuitkering. De bijstand wordt daarom stapsgewijs verhoogd en blijft gekoppeld aan het wettelijk minimumloon.”
De SP is zeer kritisch over de Participatiewet en noemt deze expliciet "gefaald". De partij wil af van dwangmaatregelen en het wantrouwen richting mensen in de bijstand, en pleit voor een fundamenteel andere benadering: meer sociale zekerheid, begeleiding naar passend werk en het recht op een volwaardig inkomen voor mensen met een arbeidsbeperking. De kern van hun visie is dat sociale zekerheid en vertrouwen centraal moeten staan, in plaats van controle en dwang.
Van gefaalde Participatiewet naar sociale zekerheid
De SP vindt de Participatiewet mislukt en wil deze vervangen door een systeem dat uitgaat van vertrouwen, begeleiding en het recht op passend werk en inkomen. Dwangmaatregelen en georganiseerd wantrouwen worden afgewezen, en mensen met een arbeidsbeperking moeten recht krijgen op begeleiding via een werkontwikkelbedrijf (sociale werkplaats) met een volwaardig inkomen.
“Van gefaalde Participatiewet naar sociale zekerheid. Dwangmaatregelen helpen mensen niet en we stoppen met het georganiseerd wantrouwen van mensen in de bijstand. Mensen met een arbeidsbeperking krijgen recht op begeleiding naar passend werk via een werkontwikkelbedrijf (voorheen: sociale werkplaats) met een volwaardig recht op werk en een passend inkomen.”
“Werken zonder loon staan we niet toe.”
Volt is kritisch over de huidige participatiewet en wil deze op een belangrijk punt hervormen door de kostendelersnorm volledig af te schaffen. Hiermee wil Volt voorkomen dat samenwonen leidt tot een korting op de bijstand, zodat mensen niet financieel worden gestraft als zij met anderen een huishouden delen.
Afschaffen van de kostendelersnorm in de participatiewet
Volt vindt dat de kostendelersnorm in de participatiewet onrechtvaardig uitpakt voor mensen die samenwonen, omdat zij hierdoor gekort worden op hun bijstandsuitkering. Door deze norm volledig af te schaffen, ook voor mensen boven de 27 jaar, wil Volt het makkelijker maken om samen te wonen zonder financiële nadelen, en zo sociale samenhang en bestaanszekerheid bevorderen.
“We schaffen de kostendelersnorm in de participatiewet volledig af, zodat ook boven de 27 jaar inwonen niet meer tot korting op de bijstand leidt.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma