Verkiezingsprogramma's 2025 overetnisch profileren
De SGP noemt het begrip "etnisch profileren" niet expliciet in haar verkiezingsprogramma en doet geen directe uitspraken over het verbieden, beperken of juist toestaan van etnisch profileren door politie of andere instanties. Wel pleit de partij voor selectie en beoordeling van migranten op basis van culturele en religieuze achtergrond, met als doel integratieproblemen te voorkomen. Concrete voorstellen richten zich op het meewegen van culturele afstand en achtergrond bij toelating en asiel, maar niet op etnisch profileren in de context van politie- of veiligheidsbeleid.
Selectie op culturele en religieuze achtergrond bij migratie
De SGP wil dat bij toelating van migranten en asielzoekers expliciet wordt gekeken naar hun culturele en religieuze achtergrond, om integratieproblemen te minimaliseren. Dit raakt aan het thema van etnisch profileren, omdat het onderscheid maakt op basis van afkomst en cultuur, maar het wordt gepresenteerd als integratie-instrument, niet als politiepraktijk.
“Bij toelating van (arbeids)migranten wordt allereerst gekeken naar werving van Nederlanders en Nederlandstaligen in het buitenland, vervolgens naar mensen met zo min mogelijk culturele afstand tot de Nederlandse samenleving.”
“Het moet mogelijk worden culturele en religieuze achtergrond mee te laten wegen bij asielaanvragen, om integratieproblemen zoveel mogelijk te voorkomen.”
“Asiel is in beginsel tijdelijk en bij toelating moeten cultuur en religie een grotere rol gaan spelen.”
Geen expliciet beleid of verbod op etnisch profileren door politie
Er is geen enkele passage waarin de SGP expliciet stelling neemt tegen etnisch profileren door politie of andere handhavingsinstanties, noch wordt het begrip genoemd of besproken in de context van discriminatie of gelijke behandeling. De partij legt de nadruk op selectie op basis van geschiktheid bij de politie, zonder aandacht voor etniciteit.
“Bij de instroom op de Politieacademie wordt niet langer onderscheid gemaakt op basis van diversiteit, maar wordt enkel geselecteerd op basis van geschiktheid voor de Politiefunctie.”
De SP is uitgesproken tegen etnisch profileren en wil discriminatie door de overheid, met name door politie en algoritmes, actief tegengaan. Ze pleiten voor bewustwording binnen de politie, verbieden risicoprofilering en AI die tot discriminatie leidt, en eisen dat mensenrechten altijd gewaarborgd zijn bij het gebruik van algoritmen. De partij wil zo gelijke behandeling en vertrouwen in de overheid herstellen.
Verbod op digitale discriminatie en risicoprofilering
De SP wil dat risicoprofilering en het gebruik van algoritmen door de overheid niet mogen leiden tot discriminatie, waaronder etnisch profileren. Ze stellen dat mensenrechten altijd gewaarborgd moeten zijn en dat algoritmes niet zelfstandig mogen beslissen over mensen. Dit standpunt richt zich op het voorkomen van structurele, geautomatiseerde discriminatie door overheidsinstanties.
“Stop digitale discriminatie vanuit de overheid. Risicoprofilering en AI mogen niet leiden tot discriminatie.”
“De inzet van algoritmen, Kunstmatige Intelligentie en geautomatiseerde besluitvorming om fraude op te sporen en besluiten te nemen is niet langer toegestaan wanneer mensenrechten niet gewaarborgd kunnen worden.”
“Bij beslissingen die impact hebben op iemands leven, bijvoorbeeld bij de aanvraag voor een uitkering, blijven altijd mensen betrokken. We staan niet toe dat dergelijke beslissingen volledig geautomatiseerd worden via algoritmes.”
Bewustwording en tegengaan van etnisch profileren bij de politie
De SP vindt dat de politie een afspiegeling van de samenleving moet zijn en investeert in bewustwording over (onbewust) etnisch profileren. Dit moet leiden tot meer vertrouwen tussen politie en burgers en het voorkomen van discriminatie door politieoptreden.
“We investeren in bewustwording over vooroordelen en (onbewust) etnisch profileren.”
Het CDA spreekt zich in haar verkiezingsprogramma uit tegen discriminatie en stereotypering, maar noemt "etnisch profileren" niet expliciet. Het beleid richt zich op het bestrijden van alle vormen van discriminatie, waaronder op basis van achternaam, religie of afkomst, en benadrukt het belang van gelijke behandeling en het tegengaan van uitsluiting. Concrete voorstellen over het tegengaan van etnisch profileren door bijvoorbeeld politie of overheid ontbreken.
Hard optreden tegen discriminatie en stereotypering
Het CDA wil discriminatie en stereotypering, waaronder op basis van afkomst of religie, krachtig aanpakken. Dit standpunt adresseert het bredere probleem van ongelijke behandeling, maar benoemt etnisch profileren niet expliciet en biedt geen specifieke maatregelen tegen profilering door bijvoorbeeld politie of overheid. De focus ligt op het bevorderen van gelijke kansen en het bestrijden van uitsluiting in brede zin.
“We treden hard op tegen elke vorm van discriminatie en stereotypering, onder meer van moslims. We zetten in op een stevige aanpak van discriminatie, zoals leeftijdsdiscriminatie van ouderen, migrantenkinderen die geen stageplaats kunnen krijgen, of discriminatie op basis van gender, religie, seksuele geaardheid of achternaam.”
“We hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om uitsluiting tegen te gaan en discriminatie hard te bestrijden. Discriminatie ondermijnt niet alleen de waardigheid van mensen, maar ook de samenhang in onze samenleving.”
Actieve toetsing van overheidsbeleid op uitsluiting en vooroordelen
Het CDA vindt dat de overheid een voorbeeldfunctie heeft en actief beleid moet toetsen op uitsluiting en vooroordelen. Dit standpunt raakt aan het voorkomen van institutionele discriminatie, maar noemt etnisch profileren niet expliciet en bevat geen concrete maatregelen tegen profilering door handhavingsinstanties.
“Het Rijk heeft een voorbeeldfunctie en toetst actief het eigen beleid op uitsluiting, vooroordelen en het wegnemen van drempels. De overheid draagt bij aan bewustwording en transparantie.”
D66 wil etnisch profileren door de overheid en politie volledig verbieden en wettelijk onmogelijk maken. Ze stellen dat etniciteit, nationaliteit en andere persoonskenmerken niet meer mogen worden gebruikt bij risicoprofilering, omdat dit leidt tot discriminatie en onrecht, zoals bleek bij het toeslagenschandaal. D66 kiest voor een menselijker overheid die gelijke behandeling en vertrouwen centraal stelt.
Verbod op etnisch profileren door overheid en politie
D66 wil wettelijk vastleggen dat overheidsorganisaties, politie en marechaussee geen etniciteit, nationaliteit of vergelijkbare kenmerken meer mogen gebruiken bij risicoprofilering. Dit moet discriminatie voorkomen en het vertrouwen in de overheid herstellen, mede naar aanleiding van het toeslagenschandaal.
“De politie en de marechaussee mogen niet meer etnisch profileren.”
“D66 maakt daar bij wet een einde aan: overheidsorganisaties mogen geen etniciteit of nationaliteit meer gebruiken om mensen in te delen in risicogroepen. Ook kenmerken zoals de wijk waarin iemand woont, de taalvaardigheid van mensen en hun mentale welzijn worden niet meer gebruikt bij risicoprofilering.”
“Het toeslagenschandaal laat zien hoe gevaarlijk etnisch profileren is.”
DENK wil een einde maken aan etnisch profileren door de politie en het gebruik van afkomst of ‘ras’ in risicoprofielen volledig te verbieden. Ze pleiten voor strenge maatregelen tegen discriminerende agenten, invoering van hulpmiddelen om etnisch profileren te voorkomen, en een verbod op afkomstgerelateerde kenmerken in algoritmen. Hun visie is dat veiligheid en rechtvaardigheid alleen mogelijk zijn als iedereen gelijk wordt behandeld, ongeacht afkomst.
Verbod op etnisch profileren door politie
DENK stelt dat afkomst of ‘ras’ nooit onderdeel mag zijn van risicoprofielen bij de politie. Ze willen hulpmiddelen invoeren om etnisch profileren te voorkomen en pleiten voor ontslag van agenten die zich schuldig maken aan discriminatie. Dit standpunt is gericht op het waarborgen van gelijke behandeling en het herstellen van vertrouwen in de politie.
“Wij willen een einde aan etnisch profileren. ‘Ras’ of herkomst mag nooit onderdeel zijn van risicoprofielen bij politie. Agenten die zich onverbeterlijk schuldig maken aan discriminatie worden ontslagen. We voeren hulpmiddelen in om etnisch profileren te voorkomen en politiewerk te kunnen controleren op gelijke behandeling.”
Verbod op afkomstgerelateerde kenmerken in algoritmen
DENK erkent dat etnisch profileren niet alleen door mensen, maar ook door technologie kan plaatsvinden. Daarom willen ze het gebruik van afkomstgerelateerde kenmerken in algoritmen en risicoprofielen wettelijk verbieden, om institutionele discriminatie te voorkomen.
“Het gebruik van afkomstgerelateerde kenmerken in algoritmen en risicoprofielen wordt verboden.”
Zwaardere straffen en monitoring binnen de overheid
Naast het verbod op etnisch profileren, wil DENK dat beroepsmatige discriminatie door ambtenaren zwaarder wordt bestraft en dat risicomodellen met afkomstgerelateerde gegevens verboden worden. Dit moet structurele discriminatie binnen de overheid tegengaan.
“Beroepsmatige discriminatie door ambtenaren moet zwaarder worden bestraft en risicomodellen met afkomstgerelateerde gegevens worden verboden.”
JA21 verwerpt de nadruk op het tegengaan van etnisch profileren binnen het politiebeleid en wil stoppen met wat zij zien als een "misplaatste obsessie" hierover. In plaats daarvan pleit de partij voor een persoons- of groepsgerichte aanpak van risicogroepen en wil zij het vertrouwen in de professionaliteit van de politie herstellen door te stoppen met antiracisme- en diversiteitsprogramma’s.
Stoppen met focus op etnisch profileren bij politie
JA21 vindt dat de huidige aandacht voor het tegengaan van etnisch profileren bij de politie overdreven is en ten koste gaat van effectief optreden tegen criminaliteit. De partij wil dat de politie doelgerichter kan fouilleren op basis van risicogroepen en pleit voor het beëindigen van beleid en programma’s gericht op institutioneel racisme en diversiteit binnen de strafrechtketen.
“De ‘patseraanpak’ landelijk uitrollen, doelgerichter preventief fouilleren middels een persoonsgerichte of groepsgerichte aanpak van risicogroepen, stoppen met waarnemers en stoppen met de misplaatste obsessie met ‘etnisch profileren’.”
“De politiek weer vierkant achter de politie: stoppen met antiracisme- en diversiteitsprogramma’s in de gehele strafrechtketen en weer vertrouwen op de professionaliteit van onze mensen in blauw.”
“Stoppen met het verdacht maken van onze instituties: geen beleid gericht op het tegengaan van ‘institutioneel racisme’.”
BIJ1 wil etnisch profileren volledig uitbannen en ziet het als een structureel probleem binnen politie en overheid. Ze stellen concrete maatregelen voor zoals het verbieden van etniciteit in risicoprofielen, het afschaffen van controles die etnisch profileren in de hand werken, en het invoeren van verplichte stopformulieren bij politiecontroles. Transparantie en publieke verantwoording over politiecontacten zijn daarbij essentieel.
Verbod op etnisch profileren door politie en overheid
BIJ1 beschouwt etnisch profileren als een ernstige vorm van institutioneel racisme die leidt tot ongelijke behandeling en wantrouwen richting minderheden. Ze willen het gebruik van etniciteit, nationaliteit en afkomst in risicoprofielen wettelijk verbieden en alle politiepraktijken die etnisch profileren mogelijk maken, afschaffen. Dit moet leiden tot gelijke behandeling en meer vertrouwen in de rechtsstaat.
“Er komt een einde aan preventief fouilleren, ‘patsercontroles’ en andere controles die etnisch profileren↗ in de hand werken. Het gebruik van etniciteit, nationaliteit en afkomst in risicoprofielen wordt verboden.”
Verplichte stopformulieren en transparantie bij politiecontroles
Om willekeur en discriminatie te voorkomen, wil BIJ1 dat politieagenten bij elke controle een stopformulier invullen. Daarnaast moeten data over politiecontacten en onderzoeken naar racisme en politiegeweld publiek toegankelijk worden gemaakt. Dit vergroot de transparantie en maakt structurele controle op etnisch profileren mogelijk.
“We introduceren verplichte stopformulieren voor alle politiecontroles. Gedetailleerde data over politiecontacten met burgers en onderzoeken naar racisme en politiegeweld worden publiek gemaakt.”
Het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie bevat geen expliciet standpunt of concrete beleidsvoorstellen over het tegengaan van etnisch profileren door politie of overheid. Hoewel de partij zich duidelijk uitspreekt tegen racisme en discriminatie in brede zin, wordt etnisch profileren niet genoemd of uitgewerkt als specifiek thema. Kiezers die een concreet beleid tegen etnisch profileren zoeken, vinden hierover geen directe voorstellen bij de ChristenUnie.
Geen expliciet beleid tegen etnisch profileren
De ChristenUnie spreekt zich uit tegen racisme en discriminatie, maar noemt etnisch profileren niet als afzonderlijk probleem en doet geen concrete voorstellen om dit tegen te gaan. De partij richt zich vooral op het bestrijden van racisme in algemene zin en het waarborgen van menselijke waardigheid.
“De ChristenUnie stelt zich daarom teweer tegen het kwaad van racisme, antisemitisme en discriminatie op basis van levensovertuiging, geslacht, handicap of op welke grond dan ook.”
“Voor politieagenten die weigeren Joodse instellingen te beschermen of zich antisemitisch (of anderszins racistisch) uitlaten, is geen plaats bij het korps.”
GroenLinks-PvdA spreekt zich duidelijk uit tegen etnisch profileren en wil dit actief voorkomen, vooral binnen de politie en bij het gebruik van risicoprofielen door de overheid. Ze stellen voor om agenten te trainen om etnisch profileren te voorkomen en willen een wettelijk verbod op risicoprofielen op basis van afkomst, inkomen of postcode.
Training politie om etnisch profileren te voorkomen
GroenLinks-PvdA erkent dat etnisch profileren binnen de politie een probleem is en wil dit tegengaan door agenten beter te trainen. Het doel is discriminatie te herkennen en te voorkomen dat mensen op basis van hun etniciteit onterecht worden gecontroleerd of verdacht.
“We zorgen voor meer speciale discriminatierechercheurs om de drempel voor aangifte te verlagen, en trainen agenten om discriminatie beter te herkennen en etnisch profileren te voorkomen.”
Verbod op risicoprofielen op basis van afkomst
De partij wil het gebruik van risicoprofielen door de overheid op basis van afkomst, inkomen of postcode verbieden, zoals dat gebeurde bij de Toeslagenaffaire. Dit moet voorkomen dat mensen op basis van hun etniciteit of achtergrond extra gecontroleerd of benadeeld worden door geautomatiseerde systemen.
“De inzet van risicoprofielen op basis van afkomst, inkomen of postcode — zoals bij de Toeslagenaffaire — wordt verboden.”
De Partij voor de Dieren is fel tegen etnisch profileren en wil dit wettelijk verbieden bij politie, marechaussee en FIOD. Ze stellen dat etnisch profileren leidt tot stigmatisering en willen preventief fouilleren, dat etnisch profileren in de hand werkt, niet langer toestaan.
Wettelijk verbod op etnisch profileren door opsporingsdiensten
De PvdD wil een expliciet wettelijk verbod op het gebruik van etniciteit en nationaliteit als indicator in risicoprofielen bij politie, marechaussee en FIOD. Dit moet stigmatisering van bevolkingsgroepen tegengaan en individuele burgers beschermen tegen discriminatie door de overheid.
“Het verbod op etnisch profileren wordt uitgebreid; er komt een (wettelijk) verbod op het gebruik van etniciteit en nationaliteit als indicator in risicoprofielen die worden gebruikt voor het opsporen van potentiële wet- en regelovertreders door de politie, Koninklijke Marechaussee of het FIOD.”
Verbod op preventief fouilleren
De partij stelt dat preventief fouilleren etnisch profileren en stigmatisering bevordert en wil deze praktijk volledig afschaffen.
“Preventief fouilleren werkt etnisch profileren en stigmatiseren in de hand en staan we niet langer toe.”
Volt neemt stelling tegen etnisch profileren en wil dit expliciet verbieden binnen wetshandhaving en risicoprofielen. Ze pleiten voor een mensenrechtentoets bij nieuwe wetgeving in het veiligheidsdomein en eisen dat etniciteit en nationaliteit geen rol mogen spelen in geautomatiseerde risicoprofielen of selectiebeslissingen. Transparantie, non-discriminatie en bescherming van fundamentele rechten staan hierbij centraal.
Verbod op etnisch profileren in wetshandhaving
Volt wil etnisch profileren expliciet verbieden, vooral bij de inzet van algoritmes en risicoprofielen door de overheid. Ze stellen dat etniciteit en nationaliteit geen indicatoren mogen zijn in handhaving, om discriminatie en schending van fundamentele rechten te voorkomen.
“Er komt een verbod op etnisch profileren. Etniciteit en nationaliteit als indicator in geautomatiseerde risicoprofielen en selectiebeslissingen mogen geen onderdeel zijn van onze wetshandhaving.”
Mensenrechtentoets op veiligheidswetgeving
Volt wil dat nieuwe en bestaande wetgeving in het veiligheidsdomein wordt getoetst op mensenrechten, om te waarborgen dat maatregelen niet leiden tot etnisch profileren of andere schendingen van fundamentele rechten.
“Volt wil een verplichte mensenrechtentoets bij nieuwe (en bestaande) wetgeving in het veiligheidsdomein. Hierin toetsen we of de voorgestelde maatregelen voldoen aan de minimumeisen voor de bescherming van fundamentele rechten en vrijheden van inwoners.”
FVD is voorstander van profileren door de politie op basis van statistisch relevante categorieën om opsporing sneller en doelgerichter te maken. Het programma noemt etniciteit niet expliciet, maar het voorstel impliceert ruimte voor profilering op kenmerken die statistisch relevant worden geacht, wat in de praktijk etnisch profileren kan omvatten. FVD legitimeert dit vanuit het belang van effectievere opsporing.
Profileren bij opsporing op statistisch relevante categorieën
FVD wil dat de politie mag profileren op basis van statistisch relevante categorieën om de effectiviteit van opsporing te vergroten. Hoewel het woord "etnisch" niet wordt genoemd, laat de formulering ruimte voor profilering op kenmerken zoals etniciteit als die statistisch relevant worden geacht. Dit standpunt wordt gemotiveerd door het streven naar snellere en doelgerichtere opsporing.
“We laten politie profileren op basis van statistisch relevante categorieën, zodat opsporing sneller en doelgerichter verloopt.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma