Verkiezingsprogramma's 2025 overerfgoed
BIJ1 ziet erfgoed vooral als een kwestie van rechtvaardigheid en herstel, met nadruk op het erkennen en herstellen van het koloniale en slavernijverleden. De partij pleit voor het teruggeven van gestolen kunst, structurele aandacht voor het koloniale verleden in onderwijs en cultuur, en het dekoloniseren van erfgoedinstellingen. Erfgoed wordt niet gezien als neutraal, maar als iets dat actief moet worden herijkt vanuit het perspectief van voormalige koloniën en gemarginaliseerde groepen.
Teruggave van gestolen kunst en dekolonisatie van erfgoed
BIJ1 wil dat erfgoedinstellingen verantwoordelijkheid nemen voor het koloniale verleden door gestolen kunst terug te geven en het perspectief van voormalige koloniën centraal te stellen. Dit moet bijdragen aan herstel en het rechtzetten van historische onrechtvaardigheden.
“We zorgen dat alle gestolen kunst door Nederlandse culturele instellingen wordt teruggegeven. We helpen het mogelijk te maken de kunst te conserveren en exposeren op de plek.”
“Er komt plek binnen culturele- en mediainstellingen om aandacht te hebben voor de Nederlandse koloniale geschiedenis en slavernijverleden, vanuit het perspectief van de voormalige koloniën.”
“Veel van onze museumcollecties zijn gebaseerd op de Nederlandse koloniale geschiedenis en het Nederlandse slavernijverleden, en tonen kunst die gestolen is uit andere landen. We geven deze gestolen kunst direct terug.”
Structurele aandacht voor koloniaal erfgoed in onderwijs en cultuur
BIJ1 vindt dat het erfgoed van het koloniale verleden structureel zichtbaar en bespreekbaar moet zijn in onderwijs, musea en media. Dit betekent het dekoloniseren van curricula, het verwijderen van koloniale verheerlijking, en het verplicht stellen van aandacht voor deze geschiedenis.
“We zetten ons actief in voor het dekoloniseren van het onderwijs door structureel meer aandacht te besteden aan de koloniale geschiedenis.”
“Scholen stoppen onmiddellijk met lesmateriaal die koloniale misdadigers verheerlijken. De slavernij en koloniale geschiedenis krijgt een zichtbare plek in het lesmateriaal van het basis- en voortgezet onderwijs.”
“Ook verwijderen we alle koloniale verheerlijking door standbeelden”
Herstel en reparatie voor door koloniaal erfgoed getroffen gemeenschappen
BIJ1 koppelt erfgoed direct aan herstelbeleid en reparatie voor getroffen gemeenschappen, inclusief financiële compensatie en zeggenschap over het eigen erfgoed.
“Nederland herstelt de schade die zij veroorzaakte door 400 jaar kolonialisme en slavernij. Reparaties zijn materieel en immaterieel. De precieze invulling besluiten de samenlevingen van de (voormalige) koloniën.”
“Er komt een Consensusrijkswet Herstel waarin we structureel vastleggen: een Herstelfonds van minimaal 1% van de Rijksbegroting per jaar, voor ten minste 30 jaar; zeggenschap en bestuurlijke meerderheid in het fonds voor vertegenwoordigers van de getroffen gemeenschappen”
BBB ziet erfgoed als een essentieel onderdeel van regionale identiteit, leefbaarheid en cultuur. Ze willen zowel materieel als immaterieel erfgoed actief beschermen en stimuleren, met concrete voorstellen voor bescherming tegen verrommeling, het stimuleren van streekgebonden tradities en het invoeren van een landelijke status voor cultureel erfgoed evenementen. De partij legt nadruk op laagdrempelige toegang tot subsidies en het versterken van streekbinding via cultuurbeleid.
Beschermen van cultureel erfgoed en streekidentiteit
BBB wil cultureel erfgoed, streekgeschiedenis en tradities beschermen omdat deze bijdragen aan de leefbaarheid, verbondenheid en het unieke karakter van regio’s. Ze verzetten zich tegen verrommeling door grootschalige projecten en willen dat erfgoed een centrale plek krijgt in beleid en onderwijs.
“Bescherm woonomgeving, Groene Hart en cultureel erfgoed in Utrecht tegen windturbines, zonnevelden en hoogspanningsstations.”
“Het Rijk beschermt kwetsbare gebieden zoals het Groene Hart, molenbiotopen, UNESCO Werelderfgoed en buitenplaatsen tegen verrommeling zoals grootschalige windturbines,”
“In de bestaande cultuurprogramma’s op basis en middelbare scholen wordt ruime aandacht besteed aan streekgeschiedenis, ambacht en erfgoed”
Stimuleren en beschermen van immaterieel erfgoed en lokale tradities
BBB vindt dat immaterieel erfgoed, zoals streekmarkten en folkloristische evenementen, actief gestimuleerd en beschermd moet worden. Ze willen gemeenten en provincies aanzetten tot beleid hiervoor en pleiten voor een landelijke status voor cultureel erfgoed evenementen, zodat deze beter beschermd zijn tegen overregulering.
“Stimuleren immaterieel erfgoed. Gemeenten en provincies worden gestimuleerd om beleid te maken voor (immaterieel) erfgoed. Zoals streekmarkten en folkloristische evenementen.”
“Er moet een landelijke status komen voor evenementen die lokale tradities op het gebied van cultureel erfgoed erkent en extra bescherming biedt tegen overregulering.”
Laagdrempelige subsidies en voorrang voor streekgebonden cultuur
BBB wil dat kleine verenigingen en lokale makers makkelijker toegang krijgen tot subsidies, en dat musea, podia en festivals met een sterke streekbinding voorrang krijgen bij subsidieverlening. Dit moet de vitaliteit van het lokale erfgoed en de betrokkenheid van de gemeenschap vergroten.
“Regionale cultuur loketten kunnen zorgen voor een eenvoudige toegang tot subsidies voor kleine verenigingen en lokale makers.”
“Musea, podia en festivals die inzetten op laagdrempelige toegang en streekbinding krijgen wat BBB betreft voorrang bij het toekennen van subsidies.”
FVD ziet erfgoed als essentieel voor de nationale identiteit en wil het actief beschermen en uitdragen. Ze pleiten voor gerichte subsidies op behoud en restauratie van erfgoed, het beschermen van historische gebouwen en het waarborgen van een harmonieus stadsbeeld. Hun beleid richt zich op het versterken van trots en kennis over Nederlands cultureel erfgoed, vooral via onderwijs, musea en architectuur.
Subsidies en bescherming voor erfgoedbehoud
FVD wil subsidies uitsluitend inzetten voor het conserveren, restaureren en expliciteren van erfgoed, en niet voor modieuze of ideologische projecten. Ze willen regels versoepelen voor modernisering van monumenten zolang het historische aanzicht behouden blijft, en eisen dat nieuwbouw altijd past binnen het historisch stadsbeeld. Dit alles om de nationale identiteit te bewaren en toekomstige generaties trots te laten zijn op het erfgoed.
“Subsidies moeten gericht zijn op het conserveren en restaureren van erfgoed en het uitdragen van onze cultuur, niet op modieuze of ideologische projecten.”
“We besteden subsidies aan conserveren, restaureren en expliciteren van erfgoed, zodat onze kunst en monumenten bewaard blijven.”
“We versoepelen regels voor modernisering van monumenten zolang het aanzicht behouden blijft en leggen geen hedendaagse etiketten op historische gebouwen, zodat de geschiedenis in ere wordt gehouden.”
“We eisen dat nieuwbouw altijd past binnen het historisch aanzicht, zodat ons stadsbeeld en onze dorpen hun karakter behouden.”
Erfgoed centraal in onderwijs en media
FVD wil dat erfgoed en cultuur een grotere rol krijgen in het onderwijs en in musea en media, zodat jongeren hun wortels en tradities leren kennen en het culturele erfgoed breed wordt uitgedragen. Dit moet bijdragen aan een sterker nationaal bewustzijn en trots.
“Dat betekent meer aandacht in het onderwijs voor Europese cultuur, klassieke muziek, schilderkunst, monumenten en filosofie. Musea en media moeten een centrale rol spelen in het ontsluiten van ons culturele en intellectuele erfgoed.”
Erfgoed als basis voor nationale trots en identiteit
FVD beschouwt erfgoed als de basis van de nationale identiteit en vindt dat monumenten en steden als tastbare herinneringen beschermd en gewaardeerd moeten worden. Ze willen dat toekomstige generaties trots kunnen zijn op het Nederlandse erfgoed.
“Onze geschiedenis, onze kunsten en ons erfgoed vormen de basis van onze nationale identiteit. Forum voor Democratie wil dat deze schatten niet alleen bewaard blijven, maar ook actief worden uitgedragen.”
“Onze monumenten en steden zijn tastbare herinneringen aan wie wij zijn en wat we in het verleden tot stand hebben gebracht, en verdienen bescherming en waardering.”
Volt ziet erfgoed als een waardevol onderdeel van de samenleving dat behouden en toegankelijk moet blijven voor toekomstige generaties. Ze willen investeren in het onderhoud van monumenten, verduurzaming van erfgoed, en het rechtzetten van historische onrechtvaardigheden zoals geroofd erfgoed. Hun beleid richt zich op zowel financiële ondersteuning als het moderniseren en contextualiseren van erfgoed.
Erfgoedfonds voor renovatie en onderhoud monumenten
Volt wil de renovatieachterstand van Rijksmonumenten aanpakken door een erfgoedfonds op te richten, zodat grote renovaties die provincies en gemeenten niet kunnen financieren toch doorgang vinden. Hiermee willen ze het behoud van cultureel erfgoed waarborgen.
“We richten een erfgoedfonds op dat grote renovaties van Rijksmonumenten die de provincies en gemeenten niet zelf kunnen financieren kan oppakken.”
“We pakken de knelpunten in de financiering van monumentenzorg aan. We doen ook de komende kabinetsperiode eenmalige investeringen in achterstallig onderhoud van monumenten en werken eraan de renovatieachterstand verder terug te brengen.”
Duurzaamheidsstandaarden en herontwikkeling van erfgoed
Volt pleit voor het aanscherpen van duurzaamheidsstandaarden bij het behoud van cultureel erfgoed en het opstellen van regels voor herontwikkeling, zodat monumenten kunnen worden aangepast aan hedendaagse eisen zonder hun waarde te verliezen.
“We willen dat duurzaamheidsstandaarden bij het behoud van cultureel erfgoed als monumenten aangescherpt worden.”
“Naar voorbeeld van de Europese methode 3ENCULT stellen we regels op die betrekking hebben op de herontwikkeling van monumentaal of historisch erfgoed, zoals het na-isoleren van historische gebouwen.”
Teruggave en contextualisering van geroofd erfgoed
Volt vindt dat geroofd erfgoed proactief moet worden teruggegeven aan rechtmatige eigenaren en dat tentoonstellingen van historische figuren en gebeurtenissen in de juiste context moeten plaatsvinden, om misstanden uit het verleden recht te zetten en een volledig beeld te geven.
“Geroofde kunst of erfgoed moet proactief aangeboden worden aan de rechtmatige eigenaren.”
“We zorgen dat historische figuren en verhalen in de juiste, complete historische context worden geplaatst. Eerbetoon aan personen die misdaden tegen de menselijkheid hebben gepleegd, past niet bij een menswaardige samenleving.”
Minder marktwerking, meer overheidsregie in archeologie
Volt wil de marktwerking in de archeologie terugdringen en de overheid een sterkere rol geven, zodat onderzoek en besteding van middelen niet alleen door financiële motieven worden bepaald, maar ook door het belang van erfgoedbehoud.
“We dringen de marktwerking in de Nederlandse archeologie terug, die met het ratificeren van het Verdrag van Valletta is geïntroduceerd. De overheid krijgt een sterkere rol als bevoegd gezag in onder andere de besteding van onderzoeksgelden. Deze is nu te sterk financieel gedreven.”
DENK ziet het erkennen en herstellen van het koloniale en slavernijverleden als essentieel onderdeel van het Nederlandse erfgoedbeleid. De partij pleit voor wettelijke erkenning, herstelbetalingen, structurele financiering van het Nationaal Slavernijmuseum, en het uitbannen van racistische tradities, met bijzondere aandacht voor het perspectief van nazaten van tot slaaf gemaakten. Hun visie op erfgoed is sterk gericht op rechtvaardigheid, inclusiviteit en het actief bestrijden van racistische stereotypen in de samenleving.
Wettelijke erkenning en herstel van koloniaal en slavernijverleden
DENK vindt dat het Nederlandse erfgoedbeleid recht moet doen aan het koloniale en slavernijverleden door wettelijke erkenning, herstelbetalingen en educatie. Dit moet bijdragen aan kansengelijkheid en het tegengaan van racistische stereotypen, met nadruk op het perspectief van nazaten van tot slaaf gemaakten.
“Na excuses, komt herstel. In samenwerking met maatschappelijke organisaties stelt de overheid een fonds voor herstelbetalingen voor het slavernijverleden ter beschikking, gericht op het vergroten van de kansengelijkheid in de samenleving.”
“Slavernij als misdaad tegen de menselijkheid. Er komt een wettelijke erkenning van het slavernijverleden als misdaad tegen de mensheid.”
“Structurele financiering voor het Nationaal Slavernijmuseum. Het museum krijgt voldoende middelen om zijn rol te vervullen en vertelt het verhaal nadrukkelijk vanuit het perspectief van de nazaten van tot slaaf gemaakten.”
“Dekolonisatie. Er komt een dekolonisatie aanpak om de samenleving en het beleid te ontdoen van racistische stereotypen en vormen van uitsluiting die terug te voeren zijn op het koloniale verleden, waarbij er uiteraard ook aandacht is voor de nazaten van de contractarbeiders.”
Uitbannen van racistische tradities als onderdeel van erfgoed
DENK beschouwt het uitbannen van racistische tradities, zoals Zwarte Piet, als noodzakelijk om het erfgoed te zuiveren van discriminerende elementen. Dit is volgens de partij essentieel voor een inclusieve samenleving en een rechtvaardige omgang met het verleden.
“‘Zwarte Piet’ wordt uitgebannen. Deze racistische karikatuur wordt verboden. Gemeenten mogen hem niet langer faciliteren in de openbare ruimte of via publieke middelen.”
Nationale erkenning van herdenkingsdagen
DENK wil dat nationale feest- en herdenkingsdagen die verbonden zijn aan het slavernijverleden onderdeel worden van het nationale erfgoed, om zo erkenning en bewustwording te bevorderen.
“Keti Koti/Emancipation Day wordt een nationale feestdag. 1 juli wordt erkend als nationale dag van herdenking en bevrijding.”
De Partij voor de Dieren ziet erfgoed als een belangrijk onderdeel van een inclusieve, rechtvaardige en duurzame samenleving. Ze willen de erfgoedsector actief betrekken bij maatschappelijke opgaven, erfgoed beschermen en herbestemmen, en kritisch omgaan met betwist erfgoed en gestolen koloniale objecten. Concrete voorstellen zijn het verhogen van het budget voor de erfgoedsector, bescherming van monumenten en archeologische vindplaatsen, en een democratische, zelfkritische omgang met omstreden erfgoed.
Erfgoedsector betrekken bij maatschappelijke opgaven
De PvdD wil de kunst-, cultuur- en erfgoedsector nadrukkelijk inzetten bij grote maatschappelijke uitdagingen zoals de klimaatcrisis, woningnood en dekolonisatie. Ze zien erfgoed als een bron van reflectie en verbinding, en pleiten voor meer financiële middelen en toegankelijkheid.
“De Partij voor de Dieren wil de kunst-, cultuur- en erfgoedsector nadrukkelijk betrekken bij maatschappelijke vraagstukken, zoals de aanpak van de klimaat- en natuurcrisis, de woningnood en het dekolonialiseren van de samenleving. We kiezen daarom voor herstel van het hart van een vrije samenleving: een bloeiende, inclusieve kunst-, cultuur- en erfgoedsector.”
“Het budget voor kunst, cultuur en erfgoed wordt verhoogd om de toegankelijkheid ervan voor alle inwoners van Nederland te vergroten.”
Bescherming, herbestemming en verduurzaming van erfgoed
De partij wil monumenten en cultuurhistorische elementen beschermen, herbestemmen en natuurinclusief renoveren. Ook archeologische vindplaatsen moeten behouden blijven en hun betekenis breed worden uitgedragen.
“De Rijksoverheid bevordert herbestemming van monumenten en stimuleert gemeenten om cultuurhistorische waardenkaarten op te stellen. Historisch waardevolle panden worden niet gesloopt, maar natuurinclusief gerenoveerd.”
“Archeologische vindplaatsen en cultuurhistorische elementen in het landschap verdienen bescherming en de betekenis ervan wordt breed uitgedragen naar het publiek.”
Kritische omgang met betwist en koloniaal erfgoed
De PvdD wil een zelfkritische en democratische omgang met betwist erfgoed, in samenwerking met verschillende groepen. Ook is er aandacht voor de rol van gestolen erfgoed en de gevolgen daarvan.
“Betwist erfgoed wordt in kaart gebracht en we zoeken op democratische wijze, in samenwerking met verschillende groepen, een andere, zelfkritische omgang met dit erfgoed.”
“Daarnaast komt er meer aandacht voor het dekolonialiseren van cultuur, de rol van gestolen erfgoed en de betekenis en gevolgen hiervan voor onze huidige samenleving.”
GroenLinks-PvdA ziet het behoud van cultureel erfgoed als essentieel voor toekomstige generaties en investeert concreet in restauratie, verduurzaming en behoud van monumenten, historische gebouwen en archeologische vindplaatsen. Daarnaast koppelt de partij erfgoed aan maatschappelijke thema’s zoals het Groningse landschap en het verwerken van het slavernijverleden. Hun visie benadrukt het belang van erfgoed voor het collectieve geheugen en culturele identiteit, met structurele investeringen en aandacht voor onderbelichte geschiedenissen.
Behoud en investering in cultureel erfgoed
GroenLinks-PvdA wil het cultureel erfgoed behouden door te investeren in restauratie, verduurzaming en het voortbestaan van monumenten en topinstellingen. Dit beleid is gericht op het veiligstellen van het culturele geheugen en de toegankelijkheid van erfgoed voor toekomstige generaties.
“We behouden ons cultureel erfgoed voor toekomstige generaties. Ons culturele geheugen staat onder druk. We investeren in restauratie, verduurzaming en behoud van monumenten, historische gebouwen en archeologische vindplaatsen. Wij garanderen het voortbestaan van Nederlandse topinstellingen in de culturele sector, waaronder de symfonische orkesten.”
“We zetten ons in om ons cultureel erfgoed te behouden voor toekomstige generaties.”
Herstel en behoud van erfgoed in Groningen
De partij koppelt erfgoed aan regionale herstelopgaven, zoals in Groningen, waar monumenten en oude kerkjes worden hersteld als onderdeel van het bredere herstel na de gaswinning. Dit benadrukt het belang van erfgoed voor leefbaarheid en identiteit in getroffen regio’s.
“We investeren in het Groningse landschap en herstellen monumenten, oude kerkjes, mooie dorpskernen.”
Erkenning en verwerking van koloniaal en slavernijverleden
GroenLinks-PvdA verbindt erfgoed ook aan het verwerken van het koloniale en slavernijverleden, met aandacht voor onderbelichte geschiedenissen en het teruggeven van roofkunst. Dit standpunt onderstreept het belang van een inclusief en eerlijk collectief geheugen.
“Roofkunst geven we terug. Er komt een fonds voor en in het belang van nazaten van tot slaafgemaakten.”
De SGP hecht groot belang aan het behoud van cultureel en religieus erfgoed, met nadruk op monumentale kerkgebouwen en het overdragen van kennis over het Nederlandse culturele erfgoed aan nieuwkomers. De partij stelt concrete subsidieregelingen voor monumenten voor en wil dat inburgering expliciet leidt tot kennis van het nationale erfgoed. Erfgoed wordt gezien als essentieel voor nationale identiteit en samenhang.
Structurele subsidiëring en behoud van monumenten
De SGP wil structurele financiële steun voor het behoud van grote monumenten, met speciale aandacht voor kerkgebouwen en kerktorens. Ook kleine organisaties die zich inzetten voor erfgoedbehoud moeten toegang krijgen tot subsidies. Dit beleid is bedoeld om het culturele en religieuze erfgoed voor toekomstige generaties te bewaren.
“Er komt een structurele subsidieregeling voor grote monumenten, waaronder monumentale kerkgebouwen en kerktorens.”
“Kleine niet-commerciële organisaties die zich inzetten voor instandhouding en herbestemming van Rijksmonumenten krijgen ook toegang tot monumentensubsidies.”
“De Rijksoverheid bevordert dat meer gemeenten kerkenvisies opstellen voor het behoud en zorgvuldige herbestemming van monumenten.”
Erfgoedkennis verplicht onderdeel van inburgering
De SGP vindt dat nieuwkomers niet alleen de taal moeten leren, maar ook kennis moeten opdoen van het Nederlandse culturele erfgoed. Dit wordt gezien als voorwaarde voor integratie en het versterken van de nationale identiteit.
“Inburgering dient in ieder geval te leiden tot een basale beheersing van de Nederlandse taal, maar ook tot kennis van historische gebeurtenissen, nationale symbolen (zoals ons volkslied en koningshuis), ons cultureel erfgoed en de manier waarop wij in een rechtsstaat samenleven.”
De VVD erkent zowel immaterieel als nieuw erfgoed als volwaardig onderdeel van het cultuurbeleid en wil erfgoed breed toegankelijk maken via digitalisering. Ze pleiten voor bescherming van erfgoed, het stimuleren van cultuureducatie en het aanpassen van regelgeving rond monumenten om deze beter te ondersteunen. De partij legt nadruk op ondernemerschap en minder regeldruk in de cultuursector, zodat meer mensen van erfgoed kunnen genieten.
Erfgoed als volwaardig onderdeel van cultuurbeleid
De VVD ziet erfgoed – zowel immaterieel als nieuw – als een essentieel en gelijkwaardig onderdeel van het cultuurbeleid. Ze willen de kansen van digitalisering benutten om erfgoed breed toegankelijk te maken voor publiek, onderwijs en instellingen.
“We erkennen zowel immaterieel als nieuw erfgoed als volwaardig onderdeel van het cultuurbeleid. We benutten de kansen die digitalisering van erfgoed biedt en zorgen voor een brede toegankelijkheid voor publiek, onderwijs en instellingen.”
Bescherming en toegankelijkheid van erfgoed
De VVD wil erfgoed beschermen en cultuureducatie stimuleren, zodat kinderen en het brede publiek kennis kunnen maken met cultuur en kunst. Ze streven naar meer zichtbaarheid van erfgoed en minder kunst in depots.
“We beschermen ons erfgoed en stimuleren cultuureducatie op school. Daarmee bieden we kinderen de mogelijkheid om kennis te maken met de wereld van cultuur en kunst.”
“Er liggen te veel kunstobjecten in de depots van musea. We stimuleren tijdelijke uitleen of verhuur van deze kunst, zodat meer mensen ervan kunnen genieten.”
Aanpassing regelgeving voor monumenten
De VVD wil de prijsopslag voor rijksmonumenten, provinciale monumenten en stadsgezichten omzetten in een WWS-puntenopslag, zodat de liberalisatiegrens voor monumenten niet onterecht buiten bereik blijft.
“de prijsopslag voor rijksmonumenten, provinciale monumenten en stadsgezichten dient te worden omgezet in een WWS-puntenopslag van gelijke grootte. Zo komt de liberalisatiegrens voor monumenten ten onrechte nooit in zicht.”
BVNL beschouwt het Nederlandse erfgoed als een essentieel fundament van de nationale identiteit en pleit voor het behoud van cultuur, tradities en nationale trots. De partij verzet zich tegen het afbreken van wat generaties hebben opgebouwd en wil het goede van vroeger behouden, met nadruk op culturele continuïteit en het beschermen van Nederlandse waarden tegen invloeden van buitenaf.
Behoud van Nederlands cultureel erfgoed en nationale trots
BVNL wil het Nederlandse culturele erfgoed en de nationale identiteit beschermen tegen afbraak en culturele vervreemding. De partij ziet het behoud van tradities, normen, waarden en geschiedenis als cruciaal voor de samenleving en verzet zich tegen cultuurrelativisme en het verdwijnen van de eigen cultuur door migratie of internationale verdragen.
“Wij tolereren geen afbraak van wat generaties voor ons hebben opgebouwd. Weg met de schaamte voor onze identiteit. BVNL wil een Nederland dat weer trots is op zichzelf.”
“Belang Van Nederland wil het goede van vroeger behouden. De Nederlandse cultuur, met haar waarden van vrijheid, discipline, spaarzaamheid, fatsoen en gemeenschapszin, is het fundament van onze samenleving.”
“Nederland is geen lege huls. Onze taal, onze normen, onze geschiedenis en onze waarden zijn het fundament van wie wij zijn. Wie Nederland binnenkomt, past zich aan – niet andersom.”
NSC ziet het behoud en de bescherming van nationaal cultureel erfgoed als essentieel voor het vertellen van het Nederlandse verhaal en het versterken van de nationale identiteit. Ze willen actief rijksbeleid voor het behoud van monumenten, musea en historische locaties, en pleiten voor een eerlijke spreiding van cultuurgelden buiten de Randstad. Concrete voorstellen zijn onder meer het ondersteunen van nationaal cultureel erfgoed, het opzetten van een nationaal historisch museum en het behouden van historische stadsgezichten en kerktorens.
Actief rijksbeleid voor behoud van nationaal cultureel erfgoed
NSC vindt dat monumenten en cultureel erfgoed het verhaal van Nederland vertellen en daarom actief moeten worden behouden. Ze willen dat het cultuurbeleid de instandhouding van nationaal cultureel erfgoed, musea en tentoonstellingen ondersteunt, met speciale aandacht voor historische kerktorens en stadsgezichten.
“Monumenten vertellen het verhaal van ons Nederland. Het cultuurbeleid ondersteunt de instandhouding van nationaal cultureel erfgoed, musea en tentoonstellingen. Historische kerktorens en stadsgezichten moeten actief behouden blijven.”
Nationaal historisch museum voor nationale en regionale geschiedenis
NSC stelt voor om een nationaal historisch museum op te richten waar alle belangrijke onderdelen van de nationale en regionale geschiedenis worden getoond, inclusief zowel positieve als beladen hoofdstukken.
“Er komt een nationaal historisch museum waar alle belangrijke onderdelen van onze nationale en regionale geschiedenis te zien zijn. Het museum belicht zowel perioden van vooruitgang en overwinning zoals tijdens de Tachtigjarige Oorlog, als nationale rampen zoals de Watersnoodramp en beladen hoofdstukken zoals het slavernijverleden.”
Eerlijke spreiding van cultuurgelden en aandacht voor regio’s
NSC wil dat cultuurgelden niet alleen naar Amsterdam gaan, maar ook naar provincies en het landelijk gebied, zodat erfgoed en cultuur overal in Nederland toegankelijk blijven.
“We pleiten voor een herverdeling van middelen voor kunst en cultuur waarbij extra inzet nodig is in het landelijk gebied.”
De PVV beschouwt het Nederlandse erfgoed als een bron van nationale trots en identiteit, die beschermd en gekoesterd moet worden. De partij wil traditionele Nederlandse cultuur, symbolen en geschiedenis actief behouden en benadrukken, onder meer door het beschermen van tradities, nationale helden en het onderwijs in vaderlandse geschiedenis. Concrete voorstellen zijn het koesteren van nationale tradities en het verplicht stellen van geschiedenislessen op scholen.
Koesteren van Nederlandse tradities en symbolen
De PVV wil het Nederlandse culturele erfgoed beschermen door trots te zijn op nationale tradities, symbolen en helden, en zich te verzetten tegen wat zij zien als een cultuur van schaamte of het afbreken van deze tradities. Dit standpunt adresseert het behoud van immaterieel erfgoed zoals feesten, standbeelden en nationale symbolen.
“Geen misplaatste schaamtecultuur, maar het koesteren van onze tradities, de standbeelden van onze nationale helden en onze feesten als Kerstmis, Sinterklaas mét Zwarte Piet en Pasen.”
Verplichte les in vaderlandse geschiedenis
De PVV ziet het onderwijs in vaderlandse geschiedenis als essentieel voor het overdragen van nationaal erfgoed aan toekomstige generaties. Door kinderen te onderwijzen over de Nederlandse geschiedenis, wil de partij de nationale identiteit en het besef van erfgoed versterken.
De SP ziet erfgoed vooral als iets dat beschermd en toegankelijk moet zijn voor iedereen, met nadruk op zowel digitaal als cultureel erfgoed. Hun belangrijkste voorstellen zijn het beschermen van digitaal erfgoed, het oprichten van een Nationaal Historisch Museum, en het gratis toegankelijk maken van musea, zodat kunst en geschiedenis breed gedeeld worden.
Bescherming en toegankelijkheid van erfgoed
De SP wil erfgoed – zowel digitaal als cultureel – beschermen en voor iedereen toegankelijk maken, ongeacht woonplaats of achtergrond. Ze zien erfgoed als een collectief bezit dat bijdraagt aan gedeelde geschiedenis, identiteit en gelijke kansen. Concrete maatregelen zijn het beschermen van digitaal erfgoed, het oprichten van een Nationaal Historisch Museum, en het gratis maken van musea.
“We beschermen digitaal erfgoed en ondersteunen digitale kunstenaars.”
“We richten een Nationaal Historisch Museum op dat laat zien hoe Nederland is ontstaan en welke waarden en strijd van gewone mensen hieraan ten grondslag liggen en waarom onze rechtsstaat en sociale verzorgingsstaat zo belangrijk zijn.”
“Rembrandt en Van Gogh zijn van ons allemaal. Daarom maken we rijksmusea gratis, te beginnen minimaal één dag per week. Ook regionale musea worden minstens één dag per week gratis toegankelijk. Zo kan iedereen genieten van kunst en geschiedenis, waar je ook woont, en zorgen we voor een eerlijke verdeling van cultuursubsidies in heel Nederland.”
Het CDA beschouwt erfgoed als een brug tussen traditie en het heden, essentieel voor het begrijpen van de Nederlandse cultuur en identiteit. Ze willen waardevolle culturele tradities en erfgoed behouden voor toekomstige generaties, met extra aandacht voor regionale spreiding van middelen en het ondersteunen van zowel lokale initiatieven als nationale iconen. Het CDA erkent ook de schaduwzijden van het verleden en vindt het belangrijk deze te erkennen en door te geven.
Erfgoed behouden als brug tussen traditie en heden
Het CDA ziet erfgoed als een middel om tradities levend te houden en het verleden te begrijpen, wat bijdraagt aan de culturele identiteit en veerkracht van gemeenschappen. Ze willen erfgoed beschermen en toegankelijk maken, met nadruk op regionale spreiding van cultuurmiddelen en ondersteuning van lokale en nationale initiatieven.
“Erfgoed helpt om een brug te slaan tussen traditie en het hier en nu, en te leren van het verleden.”
“We willen een brede regionale verdeling van aanbod en middelen, een brede toegang tot cultuur, en zowel lokale initiatieven als nationale iconen steunen. We willen dat er meer middelen van de beschikbare cultuurmiddelen naar de cultuurregio’s gaan.”
De ChristenUnie ziet erfgoed als een essentieel onderdeel van de Nederlandse identiteit en ruimtelijke inrichting, en wil het behoud ervan actief ondersteunen. Ze pleiten voor structurele overheidsfinanciering voor onderhoud en herbestemming van rijksmonumenten, inclusief kerkgebouwen, en voor zorgvuldige omgang met regionaal erfgoed zoals in Groningen. Het behoud van erfgoed wordt gezien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor huidige en toekomstige generaties.
Structurele financiering en behoud van (religieus) erfgoed
De ChristenUnie wil dat de overheid blijvend investeert in het onderhoud en de herbestemming van rijksmonumenten, met speciale aandacht voor monumentale kerkgebouwen als cultureel en beeldbepalend erfgoed. Dit moet bijdragen aan het behoud van de ruimtelijke en culturele identiteit van Nederland.
“De overheid stelt blijvend geld beschikbaar om onderhoud aan Rijksmonumenten te plegen en herbestemming mogelijk te maken. Daarmee blijven ook monumentale kerkgebouwen, cultureel én beeldbepalend erfgoed behouden.”
Zorgvuldige omgang met regionaal erfgoed in Groningen
De partij benadrukt het belang van zorgvuldig omgaan met het Groningse erfgoed, waaronder kerken, huizen en dorpsaanzichten, in het licht van de nasleep van de gaswinning en de schade die daaruit voortkomt.
“Met het Groningse erfgoed (zoals kerken, huizen en dorpsaanzichten) wordt zorgvuldig omgegaan.”
D66 ziet erfgoed als een waardevol onderdeel van de Nederlandse samenleving dat actief beschermd en toekomstbestendig gemaakt moet worden. Ze willen erfgoed niet alleen behouden, maar ook toegankelijk maken en inzetten om de geschiedenis levend te houden. Concreet stelt D66 voor om erfgoed weerbaar te maken, het actief te gebruiken, en structurele steun te geven aan musea die de veelzijdige geschiedenis en cultuur van Nederland tonen.
Erfgoed weerbaar en toekomstbestendig maken
D66 wil dat erfgoed – van monumenten en kunstwerken tot streektalen en tradities – actief wordt beschermd en ingezet om de geschiedenis levend te houden. Ze benadrukken het belang van toegankelijkheid en beleving, zodat mensen zelf erfgoed kunnen ontdekken en ervaren. Dit standpunt adresseert het risico dat erfgoed verloren gaat of irrelevant wordt voor toekomstige generaties.
“Nederland is rijk aan erfgoed. Van monumenten en kunstwerken tot streektalen en tradities: D66 maakt ons erfgoed weerbaar en toekomstbestendig. We geven mensen ruimte om dit zelf te ontdekken en beleven. Door erfgoed actief te gebruiken, houden we de geschiedenis levend.”
Structurele steun voor musea die geschiedenis zichtbaar maken
D66 pleit voor een nationaal museaal beleid met structurele steun voor musea die de veelzijdige geschiedenis en cultuur van Nederland tonen. Hiermee willen ze het erfgoed niet alleen bewaren, maar ook breed toegankelijk maken en het belang ervan onderstrepen in de samenleving.
“D66 wil een nationaal museaal beleid: structurele steun voor musea die de veelzijdige geschiedenis en cultuur van Nederland zichtbaar maken. Zoals het Slavernijmuseum in Amsterdam, het Eise Eisinga Planetarium in Franeker, het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk en het Museum Prinsenhof in Delft.”
JA21 noemt het begrip "erfgoed" niet expliciet in de context van cultureel of historisch erfgoed in het verkiezingsprogramma. Er is geen concreet beleid of voorstel dat direct betrekking heeft op het beschermen, behouden of versterken van erfgoed. Het enige relevante fragment betreft "erfpacht" in relatie tot woningbezit, wat geen cultureel erfgoed betreft maar een juridische eigendomsvorm.
Afschaffen van erfpachtconstructies voor woningen
JA21 ziet erfpacht als een financieel en juridisch probleem voor huiseigenaren, niet als een cultureel of historisch erfgoedkwestie. Het standpunt richt zich op het verminderen van lasten en onzekerheid voor woningbezitters, zonder enige verwijzing naar cultureel of historisch erfgoed.
“Ten slotte staan in Nederland ook nog meer dan 700.000 woningen op erfpacht. Huiseigenaren moeten daar erfpacht betalen aan de grondeigenaar, vaak een gemeente. In veel gevallen is erfpacht te duur, te complex, en te onvoorspelbaar.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma