Verkiezingsprogramma's 2025 overenergienet
De ChristenUnie ziet het volle en verouderde energienet als een urgent nationaal probleem dat woningbouw, verduurzaming en economische ontwikkeling belemmert. Ze pleiten voor snelle netverzwaring, meer flexibiliteit en slimme sturing, en forse investeringen in het elektriciteitsnet, met prioriteit voor maatschappelijke voorzieningen en huishoudens. De partij wil nationale regie, snellere vergunningen, en innovatieve oplossingen zoals groepscontracten en energieopslag om het energienet toekomstbestendig te maken.
Nationale regie en versnelling netverzwaring
De ChristenUnie vindt dat de overheid de regie moet nemen over de uitbreiding en modernisering van het energienet, omdat het volle net een groot obstakel vormt voor woningbouw en verduurzaming. Ze willen snellere vergunningen, extra investeringen en nationale coördinatie om het netwerk uit te breiden en aan te passen aan een decentrale energievoorziening.
“De netverzwaring wordt een kwestie van nationaal belang. De overheid neemt nationale regie over de energie-infrastructuur, zet in op het vereenvoudigen van de vergunnings- en beroepsprocedures en heeft oog voor het belang van uitvoering bij netbeheerders, provincies en gemeenten.”
“We stellen extra geld uit het Klimaatfonds beschikbaar om netverzwaring en de warmtetransitie een noodzakelijke impuls te geven. Netbeheerders krijgen snel vergunningen en meer fysieke ruimte om transformatorhuisjes en kabels te realiseren.”
“Het elektriciteitsnet zit overvol, de vergunningverlening zit op slot en er is een gebrek aan goed opgeleide vakmensen. Die randvoorwaarden moeten met voorrang op orde worden gebracht, anders komen burgers en bedrijven in de knel, omdat er geen reëel handelingsperspectief is.”
Slimmer en flexibeler energienet met opslag en sturing
De partij wil het energienet slimmer en flexibeler maken door inzet van energieopslag, slimme sturing en groepscontracten. Dit moet netcongestie verminderen en het net toekomstbestendig maken voor meer decentrale opwekking en gebruik.
“De overheid zet in op flexibilisering van de elektriciteitsvraag, netbewuste verduurzaming, aanjagen van de warmtetransitie en regie voeren op energieopslag.”
“Projecten die de energietransitie bevorderen en het elektriciteitsnet ontlasten, zoals waterstofproductie en batterijen, krijgen een lager nettarief.”
“Voor thuisbatterijen komt een helder kader voor brandveiligheid, garanties en levensduur, normering voor het gebruik van zeldzame materialen en verplichte mogelijkheid voor de netbeheerder om aan- en af te schakelen.”
“De netbeheerder mag zelf energieopslag inzetten en krijgt ruimte om in deze projecten financieel te participeren.”
“Samen met gemeenten, ontwikkelaars en bedrijven komt de netbeheerder tot een nieuwe aanpak: via een groepscontract delen gebouwen en woninggroepen hun totale aansluitcapaciteit, op voorwaarde dat deze gezamenlijke aansluiting kleiner is dan de optelsom van alle individuele aansluitingen.”
Prioriteit en bescherming voor maatschappelijke voorzieningen en huishoudens
De ChristenUnie wil dat het energienet prioriteit geeft aan maatschappelijke voorzieningen, zorginstellingen en huishoudens, boven bijvoorbeeld laadpalen of export naar het buitenland. Dit moet zekerheid bieden voor investeringen en essentiële diensten.
“Een andere prioritering en zekerheidsklassen is nodig: ziekenhuizen krijgen gegarandeerd vermogen, gevolgd door woningen, industrie, utiliteit en tot slot laadvoorzieningen.”
“Er wordt capaciteit gereserveerd in het net voor nieuw te bouwen zorginstellingen, kritische infrastructuur en woningbouw, zodat investeringen vooraf meer zekerheid krijgen.”
“Inzet van het hoogspanningsnetwerk voor transport van en voor het buitenland wordt ondergeschikt gemaakt aan binnenlandse transportbehoefte.”
Demping van nettarieven en investeringen in netbeheer
De partij erkent dat de kosten voor het energienet stijgen en wil deze dempen, vooral voor huishoudens met een krappe beurs. Ze stellen extra kapitaal beschikbaar voor netbeheerders om financieringskosten laag te houden.
“We zetten in op een gelijk speelveld met buurlanden en we hebben in het bijzonder aandacht voor de energierekening van huishoudens met een krappe beurs. Via langere afschrijvingstermijnen en het stapsgewijs aflossen van de lening, dempen we de snelle stijging van nettarieven.”
“De ChristenUnie stelt via een kapitaalstorting 10 miljard euro extra beschikbaar voor de netbeheerders, zodat hun financieringskosten laag blijven.”
JA21 ziet het huidige energienet als onbetrouwbaar en overbelast door de energietransitie, en pleit voor kernenergie als structurele oplossing om netcongestie te verminderen. De partij wil prioriteit geven aan uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet, snellere vergunningsprocedures voor netaansluitingen, en het behoud van fossiele infrastructuur zolang kernenergie nog geen volwaardig alternatief is. JA21 verzet zich tegen beleid dat bedrijven en burgers op kosten jaagt door netproblemen en pleit voor pragmatische, betaalbare keuzes.
Prioriteit voor uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet
JA21 erkent dat het huidige energienet overbelast is, met als gevolg netcongestie en problemen bij het aansluiten van bedrijven en woonwijken. De partij wil daarom met prioriteit investeren in uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet en het versnellen van vergunningsprocedures voor netaansluitingen, om zo economische schade en stilstand te voorkomen.
“Met prioriteit inzetten op uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet, werk maken van opslagmogelijkheden.”
“Vergunningsprocedures versnellen we voor kernenergieprojecten en voor aansluitingen op het energienet.”
“We lossen netcongestie op en voorkomen dat bedrijven stilstaan omdat aansluiting op het stroomnet onmogelijk is.”
“Vergunningsprocedures versnellen voor onder andere stikstof en aansluitingen op het energienet. Door hierbij voorrang te geven aan strategische sectoren zoals defensie maken we onze industrie toekomstbestendig.”
Kernenergie als structurele oplossing voor netcongestie
JA21 beschouwt kernenergie als een stabiele energiebron die het energienet minder belast dan wind- en zonne-energie, waardoor netcongestie een kleiner probleem wordt. De partij positioneert kernenergie als de structurele oplossing voor de betrouwbaarheid en betaalbaarheid van het energienet op de lange termijn.
“Het is een stabiele energiebron die ook meteen het leveringszekerheidsprobleem oplost, en een minder grote druk op het energienet zet dan wind- en zonne-energie, zodat netcongestie een relatief kleiner probleem zal zijn.”
“Netcongestie oplossen door inzet kernenergie: kernenergie is minder belastend voor het energienet waardoor netcongestie makkelijker op te lossen is.”
Behoud fossiele infrastructuur zolang kernenergie geen alternatief is
Omdat het energienet nog niet volledig op kernenergie kan draaien, wil JA21 de bestaande fossiele infrastructuur behouden om leveringszekerheid te garanderen en bedrijven en gezinnen niet te benadelen door netproblemen.
Netcongestie als rem op elektrificatie van transport en industrie
JA21 wijst op de praktische problemen van netcongestie als belemmering voor elektrificatie van zwaar transport en industrie, en verzet zich tegen dwingende elektrificatie zolang het energienet dit niet aankan.
“Problemen op het gebied van netcongestie maken de operatie onmogelijk, laadfaciliteiten ontbreken, de kosten voor ondernemers zijn gigantisch...”
“Industriebedrijven worstelen met netcongestie, eindeloze vergunningsprocedures en energiekosten die torenhoog zijn vergeleken met onze buurlanden.”
D66 wil het elektriciteitsnet (energienet) versneld uitbreiden en versterken om de energietransitie mogelijk te maken en netcongestie te voorkomen. Ze pleiten voor snellere investeringen door netbeheerders, kortere vergunningprocedures, en investeren in energieopslag als aanvulling op het net. D66 ziet een robuust, toekomstbestendig energienet als cruciale randvoorwaarde voor betaalbare, betrouwbare en schone energie voor iedereen.
Versneld verzwaren en uitbreiden van het elektriciteitsnet
D66 beschouwt de huidige capaciteit van het elektriciteitsnet als een knelpunt voor de energietransitie en economische groei. Ze willen dat netbeheerders sneller en proactiever investeren in het uitbreiden van het net, zodat er voldoende netcapaciteit is voor de groei van duurzame energie en elektrificatie. Dit moet voorkomen dat projecten en bedrijven vastlopen door netcongestie.
“We geven de grootste prioriteit aan de verzwaring van het elektriciteitsnet.”
“De energietransitie loopt vast zonder voldoende ruimte op het net. Daarom mogen netbeheerders sneller investeren. Ze worden verantwoordelijk voor genoeg netcapaciteit, die aansluit bij onze klimaatdoelen.”
“De bank investeert in wat Nederland vooruithelpt: van verzwaring van het elektriciteitsnet tot warmtenetten in dorpen en steden...”
Snellere en efficiëntere vergunningprocedures voor netuitbreiding
D66 vindt dat trage en complexe procedures de noodzakelijke uitbreiding van het energienet belemmeren. Ze willen vergunningstrajecten korter en efficiënter maken, zodat investeringen in het net en de energietransitie niet onnodig worden vertraagd.
“De energietransitie vraagt snelheid, maar veel van de procedures die er nu zijn, vertragen juist. Om die reden wil D66 dat procedures voor vergunningen korter en efficiënter worden.”
Investeren in energieopslag om netcongestie te verminderen
Naast netverzwaring wil D66 investeren in energieopslag, zoals buurtbatterijen en thuisbatterijen, om pieken op het net op te vangen en congestie te verminderen. Dit maakt het energienet flexibeler en toekomstbestendiger.
Europese samenwerking voor grensoverschrijdende netwerken
D66 ziet een sterke Europese samenwerking als essentieel voor een stabiel en duurzaam energienet. Ze willen betere aansluiting van Nederland op Europese stroommarkten en gezamenlijke investeringen in grensoverschrijdende netwerken.
“Voor een stabiel Europees energiesysteem zonder CO2-uitstoot zetten we ons in voor een betere aansluiting van Nederland op stroommarkten in omringende landen.”
“Nederland neemt het voortouw voor een sterk Europees energiesysteem. We willen samen met andere landen stroomnetwerken delen en energieopslag organiseren.”
“Onze gezamenlijke groene en digitale toekomst vraagt om gerichte investeringen in publieke goederen, zoals eigen digitale technologie, infrastructuur en elektriciteitsnetten.”
De SGP erkent dat het Nederlandse energienet zwaar overbelast is en ziet het oplossen van netcongestie als absolute prioriteit voor de energietransitie. Ze pleiten voor snelle investeringen in het elektriciteitsnet, slimme benutting van bestaande capaciteit, en het stimuleren van flexibel stroomgebruik, met oog voor betaalbaarheid en leveringszekerheid.
Snelle verzwaring en uitbreiding van het elektriciteitsnet
De SGP vindt dat het elektriciteitsnet te lang is onderschat en dat netcongestie nu een groot knelpunt vormt voor verduurzaming en economische ontwikkeling. Ze willen daarom snelle investeringen en versnelde procedures voor uitbreiding en verzwaring van het net, inclusief een stikstofvrijstelling voor aanleg.
“Aanpak van netcongestie, slimmer gebruik van beschikbare netcapaciteit en snelle verzwaring van het elektriciteitsnet verdienen daarom de hoogste prioriteit.”
“De SGP wil versnelling van procedures voor aanleg van trafo’s en kabels. Er komt hiervoor een stikstofvrijstelling. De komende jaren worden grote investeringen gedaan in het elektriciteitsnet.”
Slimmer en flexibeler gebruik van het energienet
De partij wil het energienet efficiënter benutten door betere data, flexibele tarieven, energiehubs en het stimuleren van stroomgebruik op momenten van overvloed. Ook moeten elektrolysers en batterijen worden vrijgesteld van dubbele kosten, en energiecoöperaties meer ruimte krijgen.
“Het net wordt snel beter benut door het beter meten en delen van data rond netbenutting, het zwaarder belasten van het net, voorwaardelijk gebruik van storingsreserves en ontwikkeling van energiehubs.”
“De structuur voor net- en leveringstarieven wordt zo aangepast dat er meer prikkels komen om stroom te gebruiken op momenten dat het aanbod groot is en de vraag laag.”
“Elektrolysers en grootschalige batterijen op de juiste plekken in het net worden net zoals in omliggende landen vrijgesteld van het betalen van nettarieven. De dubbele energiebelasting voor batterijen wordt afgeschaft.”
“Energiehubs bij onder meer bedrijventerreinen, met gezamenlijk stroommanagement, opslag en duurzame energieproductie, worden gefaciliteerd. Energiecoöperaties krijgen hiervoor meer ruimte.”
Betaalbaarheid en eerlijke verdeling van netkosten
De SGP wil dat de kosten van investeringen in het energienet gespreid worden over de tijd om de energierekening betaalbaar te houden, en pleit voor een eerlijk speelveld voor Nederlandse bedrijven ten opzichte van het buitenland.
Lokale afstemming en alternatieven voor netbelasting
De SGP benadrukt het belang van lokale afstemming van vraag en aanbod, inzet op alternatieve warmtevoorzieningen en terughoudendheid met nieuwe stroomvretende datacenters om het energienet te ontlasten.
“Dat betekent inzet op energiebesparing, alternatieve warmtevoorzieningen, stabiele energiebronnen naast wind en zon, zoals kernenergie, lokale afstemming van vraag en aanbod, en innovatieve, duurzame systemen voor langdurige opslag van stroom. De SGP is terughoudend ten aanzien van de komst van nieuwe stroomvretende datacenters.”
De VVD vindt het uitbreiden en moderniseren van het energienet essentieel voor economische groei, leveringszekerheid en verduurzaming. Ze willen procedures versnellen, investeren in infrastructuur en innovatieve oplossingen voor netcongestie stimuleren, zodat bedrijven en huishoudens kunnen verduurzamen zonder belemmeringen. De partij benadrukt dat het energienet van nationaal belang is en dat de kosten eerlijk verdeeld moeten worden.
Aanleg en uitbreiding energienet versnellen
De VVD ziet de huidige doorlooptijden voor de aanleg van energie-infrastructuur als een groot probleem voor economische groei en verduurzaming. Ze willen deze procedures drastisch versnellen door versnellingsgebieden aan te wijzen, vergunningstrajecten te verkorten en prioriteit te geven aan strategische projecten. Dit moet het energienet toekomstbestendig maken en netcongestie tegengaan.
“De uitbreiding van ons elektriciteitsnet is van nationaal belang: We zetten de ingeslagen versnellingsaanpak met de grootste prioriteit door. Bijvoorbeeld door onderzoeklasten te beperken, de aanleg van elektriciteitsinfrastructuur wettelijk te beschermen en de gedoogplichtprocedure te versnellen en uit te breiden.”
“Op dit moment zijn de doorlooptijden voor de aanleg van energie-infrastructuur te lang, soms wel zeven tot tien jaar. Daarom wijzen we versnellingsgebieden aan en gaan we snijden in vergunningsprocedures.”
“We moderniseren het toetsingskader van de Autoriteit Consument & Markt (ACM), zodat investeringen in het energienet sneller mogelijk worden en er expliciet rekening wordt gehouden met leveringszekerheid, economische schade door netcongestie en de urgentie van energietransitie.”
Innovatieve oplossingen voor netcongestie en flexibiliteit
De VVD wil netcongestie aanpakken door innovatieve en onorthodoxe maatregelen, vooral in urgente regio’s. Ze stimuleren samenwerking tussen overheid en marktpartijen, het delen van netcapaciteit, en het gebruik van energyhubs om het energienet efficiënter te benutten.
“We willen daarom deze regio als innovatiegebied aanwijzen. Zodat de overheid samen met marktpartijen de netcongestie op onorthodoxe manieren kan aanpakken zonder extra gebruik te maken van het net.”
“Ook gaan we bedrijven helpen met het flexibiliseren van hun stroomvraag en maken we het voor hen makkelijker om energie en netcapaciteit te delen. Hierbij spelen energyhubs een cruciale rol.”
“Daarnaast willen we dat bedrijven sneller duidelijkheid krijgen over wanneer zij kunnen worden aangesloten op het net.”
Kosten energienet eerlijk verdelen
De VVD vindt dat de kosten voor de uitbreiding van het elektriciteitsnet eerlijk verdeeld moeten worden over de generaties die profiteren van de investeringen. Dit moet bijdragen aan energie-onafhankelijkheid en economische groei.
“Voor onze energie-onafhankelijkheid en economische groei breiden we het elektriciteitsnet fors uit. We verdelen de kosten daarvoor eerlijk over de verschillende generaties die profiteren van de investeringen.”
Energienet als randvoorwaarde voor verduurzaming en economie
De VVD beschouwt een goed functionerend energienet als een noodzakelijke randvoorwaarde voor verduurzaming van bedrijven en huishoudens. Als het energienet tekortschiet, moeten ondernemers extra ruimte krijgen en mag verduurzaming niet worden belemmerd.
“Als bedrijven en huishoudens niet kunnen verduurzamen omdat de overheid de zaak niet op orde heeft, bijvoorbeeld vanwege netcongestie of omdat infrastructuur vertraagd is, dan mogen ondernemers rekenen op extra ruimte.”
“De Nederlandse economie wordt momenteel enorm belemmerd door stikstof, netcongestie en stroperige vergunningverlening. Het zet onze economie op slot. Het zorgt ervoor dat onze bedrijven de verduurzamingsslag niet kunnen maken.”
BBB vindt dat het huidige Nederlandse energienet de energietransitie niet aankan en wil daarom versneld investeren in uitbreiding en slimmer gebruik van het elektriciteitsnet. Ze pleiten voor lokale energiehubs, strategisch geplaatste kerncentrales en innovatieve oplossingen om netcongestie te verminderen, met als doel betaalbare en betrouwbare energie voor burgers en bedrijven.
Versneld uitbreiden en slimmer benutten van het elektriciteitsnet
BBB ziet netcongestie als een groot probleem dat de energietransitie en economische groei belemmert. Ze willen het elektriciteitsnet zo snel mogelijk uitbreiden en pleiten voor innovatieve en decentrale oplossingen om de druk op het net te verlagen, zodat nieuwe woningen en bedrijven kunnen worden aangesloten en energiekosten niet verder stijgen.
“Versnelling uitbreiding elektriciteitsnet. Ons elektriciteitsnet kan de energietransitie niet aan. Steeds minder nieuwe woningen en bedrijven kunnen worden aangesloten waardoor ons land stagneert en de energiekosten stijgen. Het net moet zo snel als mogelijk verder uitgebreid worden.”
“Slimmer gebruik van bestaande infrastructuur. Initiatieven zoals gedeelde netten en betere benutting van de netten verlagen de druk op congestie.”
Lokale energiehubs en decentrale stroomdeling stimuleren
BBB wil burgers en bedrijven meer ruimte geven om lokaal energie te delen via decentrale energiehubs. Dit moet bijdragen aan het verminderen van netcongestie en het vergroten van de leveringszekerheid, waarbij producenten verantwoordelijkheid dragen voor het balanceren van productie en opslag.
“Slimme decentrale energiehubs. Slimme, decentrale energiehubs worden mogelijk gemaakt zodat er lokale stroomdeling tussen burgers en bedrijven kan komen. Producenten hebben verantwoordelijkheid voor de noodgedwongen beperking van duurzame stroomproductie en opslag.”
“Actieve ondersteuning van lokale energiehubs. Burgers en bedrijven krijgen de ruimte om energie met elkaar te delen.”
Strategisch geplaatste kerncentrales om transport te minimaliseren
BBB wil kerncentrales en SMR’s strategisch plaatsen om transportbehoefte te minimaliseren en zo de druk op het energienet te verlagen en de leveringszekerheid te vergroten.
“Strategisch geplaatste kerncentrales en Small Modular Reactors (SMR’s). Zo minimaliseren we transport en versterken we de leveringszekerheid.”
Kritiek op grootschalige wind- en zonneprojecten vanwege netbelasting
BBB is kritisch op de uitbreiding van wind- en zonne-energie, omdat deze volgens hen leiden tot overbelasting van het net en hoge kosten. Ze pleiten voor een pas op de plaats bij nieuwe windprojecten en willen eerst inzetten op zonnepanelen op daken.
“Nederland heeft heel veel zonnepanelen en windturbines, maar dit heeft geleid tot dure elektriciteit, overbelasting van het net en landschapsvervuiling.”
“Pauzeknop voor windenergie. Er komt een pas op de plaats bij uitbreiding van wind op land en op zee.”
“Toepassing zonneladder wettelijk borgen. Eerst wordt er gekeken om zonnepanelen op daken te plaatsen. Als dat niet kan wordt er pas gekeken naar andere locaties.”
Het CDA erkent dat het overbelaste elektriciteitsnet (energienet) een groot knelpunt vormt voor de energietransitie en economische groei. Hun belangrijkste voorstellen zijn het versnellen en vereenvoudigen van vergunningen, het spreiden van investeringskosten over generaties, en het stimuleren van flexibiliteit en opslag. De partij wil zo snel mogelijk netcongestie oplossen om bedrijven en huishoudens toekomstperspectief te bieden.
Vergunningen en procedures voor netuitbreiding versnellen
Het CDA ziet het trage vergunningsproces als een belangrijke oorzaak van netcongestie en wil deze procedures drastisch versnellen en vereenvoudigen. Dit moet zorgen dat het energienet sneller wordt uitgebreid en bedrijven niet langer worden belemmerd door een overvol net.
“We pakken de netcongestie voortvarend aan. Dat gaan we doen door het vergunningsproces van elektriciteitsprojecten drastisch te versimpelen en te versnellen. Onder andere door een versnelde beroepsprocedures en meer vergunningsvrije ruimte.”
Kosten van netinvesteringen spreiden over generaties
Het CDA wil de financiële lasten van investeringen in het elektriciteitsnet niet alleen bij de huidige generatie leggen, maar deze spreiden over meerdere generaties. Dit moet de energietransitie betaalbaar houden.
Flexibiliteit, opslag en lokale afstemming stimuleren
Om het energienet efficiënter te benutten en netcongestie te verminderen, zet het CDA in op meer flexibiliteit, energieopslag en betere afstemming tussen lokale opwek en gebruik.
“We benutten de kansen voor flexibiliteit en energieopslag optimaal. Ook willen we meer aansturing op lokale afstemming in opwek en gebruik.”
“We stimuleren flexibele contracten en ‘energyhubs’ op bedrijventerreinen en initiatieven van energiecoöperaties, gemeenten en provincies op het gebied van duurzame mobiliteit en lokale opwek, gebruik en opslag van energie.”
Versnelling en prioritering van vitale energie-infrastructuur
Het CDA wil met een speciale wet (Wet vitale infrastructuur) zorgen dat projecten van nationaal belang, zoals uitbreiding van het energienet, versneld kunnen worden uitgevoerd door tijdelijk andere regels buiten werking te stellen.
“Met een Wet vitale infrastructuur zorgen we ervoor dat (energie)infrastructuurprojecten van nationaal belang versneld gerealiseerd kunnen worden door andere regelingen tijdelijk en selectief buiten werking te stellen.”
Grensoverschrijdende en gezamenlijke netontwikkeling stimuleren
Het CDA ziet kansen in samenwerking met buurlanden voor grensoverschrijdende energie-infrastructuren en het gezamenlijk dragen van kosten voor bijvoorbeeld wind op zee.
Volt wil het energienet toekomstbestendig, betrouwbaar en duurzaam maken door Europese samenwerking, innovatie en het versnellen van netuitbreiding. Ze pleiten voor het wegnemen van wettelijke barrières, het stimuleren van slimme energienetten, energieopslag en flexibele contracten om netcongestie te verminderen. Hun visie is gericht op een geïntegreerd Europees energienetwerk dat de energietransitie versnelt en betaalbaar houdt.
Europese koppeling en uitbreiding van elektriciteitsnetwerken
Volt ziet een sterk, gekoppeld Europees energienet als essentieel voor leveringszekerheid, betaalbaarheid en het versnellen van de energietransitie. Door barrières in vergunningverlening weg te nemen en samenwerking te stimuleren, willen ze sneller nieuwe netwerken bouwen en bestaande infrastructuur beter benutten.
“We breiden de al bestaande koppeling van elektriciteitsnetwerken binnen de EU verder uit. We nemen barrières weg in de vergunningverlening waardoor we sneller elektriciteitsnetwerken kunnen bouwen.”
“We zorgen dat landen meer gaan samenwerken op het gebied van energiebeleid. Om tot een soepele, gezamenlijke energietransitie te komen is het van belang dat er op Europees niveau een gezamenlijke toekomstvisie komt op de productie, opslag en afname van elektriciteit en op de capaciteit van de elektriciteitsnetten.”
Versnellen en optimaliseren van het Nederlandse elektriciteitsnet
Volt wil netbeheerders meer ruimte geven om het bestaande energienet optimaal te benutten en sneller uit te breiden. Innovatie, digitalisering, snellere vergunningen en het wegnemen van wettelijke barrières staan centraal, evenals het stimuleren van flexibele contracten en energieopslag om netcongestie tegen te gaan.
“We helpen netbeheerders om sneller uit te breiden door te sturen op innovatie, digitalisering, automatisering, samenwerking en snellere vergunningverlening. We nemen wettelijke barrières weg zodat netbeheerders de ruimte hebben om de bestaande infrastructuur optimaal te benutten.”
“Energiehubs leggen slimme verbindingen tussen producenten en afnemers van verschillende soorten duurzame energie. Daarmee vermindert de druk op het bestaande elektriciteitsnet, en zijn bedrijventerreinen in staat om verder te groeien en te verduurzamen, ook in gebieden met (dreigende) netcongestie.”
Stimuleren van energieopslag en flexibiliteit
Volt erkent het belang van energieopslag en flexibiliteit om het energienet te ontlasten en wachttijden voor aansluiting te verkleinen. Ze willen dat de overheid regie neemt bij de uitrol van opslag en flexibele contracten stimuleert via variabele tarieven.
“Energieopslag is cruciaal bij een energiemix met veel zonne- en windenergie. We zorgen dat de overheid de regie neemt bij het door de markt uitrollen van alle vormen van energieopslag, waardoor het het elektriciteits- en warmtenet wordt ontlast. Hiermee verkleinen wij het risico op lange wachttijden voor aansluiting.”
“Daarnaast vervangen we het huidige vaste capaciteitstarief door een variabel tarief om gebruikers te stimuleren hun elektriciteitsgebruik te verplaatsen naar een ander moment op de dag.”
Aanpassen wet- en regelgeving voor lokale opslag en netontlasting
Volt wil knellende wet- en regelgeving aanpassen zodat lokale initiatieven voor energieopslag en netontlasting (zoals buurtbatterijen en energiecoöperaties) mogelijk worden.
“We stimuleren mogelijkheden om zelfgeproduceerde energie op te slaan in woonwijken en op bedrijfsterreinen door middel van slimme (buurt)batterijen en energiecoöperaties (Local4Local). We passen de huidige knellende wet- en regelgeving hierop aan.”
Wegnemen juridische obstakels voor grensoverschrijdende energieprojecten
Volt wil juridische obstakels wegnemen voor grensoverschrijdende energieprojecten, zodat energie-uitwisseling en opslag over de grens het net kunnen ontlasten.
“We zorgen ervoor dat juridische obstakels, om grensoverstijgende energieprojecten uit te rollen in de grensregio’s, weggenomen worden. Juist voor inwoners en bedrijven die energie willen uitwisselen en opslaan om daarmee het net te ontlasten.”
50PLUS stelt dat het Nederlandse elektriciteitsnet verstopt, kwetsbaar en duur is, en pleit voor het oplossen van knelpunten in het energienet om economische groei en technologische innovatie mogelijk te maken. Hun belangrijkste voorstellen zijn het versneld bouwen van nieuwe kerncentrales en het stimuleren van thuisbatterijen, zodat burgers optimaal kunnen profiteren van zelf opgewekte elektriciteit. De partij is kritisch op nationaal klimaatbeleid en wil vooral Europese afstemming en betaalbare, volwaardige alternatieven voor gas en warmtepompen.
Oplossen van knelpunten in het elektriciteitsnet
50PLUS ziet het verstopt en kwetsbaar energienet als een bedreiging voor de economie en technologische vooruitgang. Ze willen knelpunten in het net oplossen om bedrijven te behouden en high-tech ontwikkelingen mogelijk te maken, en pleiten voor meer opwekking van elektriciteit via kernenergie.
“Het elektriciteitsnet is verstopt, kwetsbaar en de prijzen zijn extreem hoog in vergelijking met andere landen.”
“Meer elektriciteit opwekken is nodig als Nederland wil meedoen met de revolutie van high-tech en artificiële intelligentie. Door het oplossen van knelpunten kunnen we grote bedrijven behouden en aantrekken.”
“Het elektriciteitsnet kan aanbod en vraag niet meer aan.”
Versneld bouwen van kerncentrales en stimuleren thuisbatterijen
Als oplossing voor de problemen met het energienet wil 50PLUS snel vier nieuwe kerncentrales bouwen, kleine kerncentrales (SMR’s) introduceren en het gebruik van thuisbatterijen stimuleren. Dit moet zorgen voor meer stabiele en betaalbare energievoorziening en burgers laten profiteren van eigen opwekking.
Geen verplichting voor warmtepompen of afsluiting van gas zonder alternatieven
50PLUS verzet zich tegen verplichte overstap naar warmtepompen of het afsluiten van gas, tenzij er volwaardige, passende en betaalbare alternatieven zijn. Dit standpunt is ingegeven door zorgen over betaalbaarheid en leveringszekerheid, mede gezien de huidige problemen met het energienet.
“Geen verplichting voor warmtepompen of afsluiting van gas, zonder volwaardige, passende én betaalbare alternatieven.”
GroenLinks-PvdA wil het energienet versneld uitbreiden en slimmer gebruiken om de energietransitie mogelijk te maken en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Ze stellen voor om vergunningen voor kritieke energie-infrastructuur te versnellen, prioriteit te geven aan maatschappelijk belang op het net, en de kosten voor huishoudens en bedrijven laag te houden door investeringen te spreiden en het net efficiënter te benutten.
Versneld uitbreiden en prioriteren van het energienet
GroenLinks-PvdA ziet het volle energienet als een urgent knelpunt voor de energietransitie en economische ontwikkeling. Ze willen de uitbreiding van het elektriciteitsnet versnellen via een speciale wet, vergunningen voorrang geven, en maatschappelijk relevante partijen prioriteit geven bij netaansluiting. Dit moet stagnatie bij verduurzaming en woningbouw tegengaan.
“Met snellere uitbreiding van het elektriciteitsnet zijn we eerder onafhankelijk van fossiele subsidies. We komen met een Energieversnellingswet, die regelt dat vergunningen voor kritieke energie-infrastructuur, zoals voor verdeelstations en extra stroomkabels, eerder kunnen worden afgegeven.”
“Ook krijgt de aanleg van deze infrastructuur voorrang als er door de beperkte stikstofruimte keuzes gemaakt moeten worden welke activiteiten mogelijk zijn.”
“Partijen met een maatschappelijk belang krijgen voorrang op het net.”
“Meer ruimte op het energienet kan niet wachten. Daarom investeren we fors in het uitbreiden van het elektriciteitsnet.”
“Er komt meer ruimte op het energienet, zodat bedrijven wel uit kunnen breiden of verduurzamen, zie hoofdstuk ‘Klimaat en Energie’.”
Slimmer en efficiënter gebruik van het energienet
Naast uitbreiding wil GroenLinks-PvdA het bestaande net beter benutten door vraag en aanbod lokaal af te stemmen, gebruik buiten de spits te stimuleren, en opslagoplossingen te ondersteunen. Dit moet congestie verminderen en de kosten voor gebruikers beperken.
“Daarnaast gaan we slimmer gebruik maken van het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld door bedrijven en huishoudens te stimuleren om buiten de spits stroom te gebruiken, oplossingen als batterijen en elektrolyse te ondersteunen, en de lokale energievraag beter af te stemmen met het lokale aanbod uit zon en wind.”
“Kosten voor huishoudens en bedrijven houden we laag door energienetten langer te gebruiken, de kosten van investeringen in het net niet meteen in rekening te brengen bij afnemers maar uit te smeren over de tijd, en door nettarieven te differentiëren.”
BIJ1 wil het energienet volledig in publieke handen brengen en democratiseren, zodat energievoorziening geen winstmachine is maar een collectief goed onder zeggenschap van burgers en arbeiders. Ze pleiten voor massale publieke investeringen in klimaatneutrale infrastructuur, het ondersteunen van lokale energiecoöperaties, en het volledig ontmarkten van de energievoorziening. Het doel is een rechtvaardige, toegankelijke en duurzame energievoorziening, waarbij de macht van grote bedrijven wordt doorbroken.
Energievoorziening volledig in publieke handen
BIJ1 wil het energienet nationaliseren en onder democratische controle van burgers en arbeiders brengen. Dit moet de energietransitie versnellen, ongelijkheid tegengaan en de macht van grote bedrijven breken. Het energienet wordt zo een collectief goed, niet langer een winstmachine.
“De energietransitie wordt een publieke taak, geen winstmachine. De overheid investeert massaal in klimaatneutrale, -positieve en circulaire infrastructuur, woningverduurzaming en publieke energieproductie — onder collectief eigendom en democratische controle.”
“Om de afbouw van fossiele brandstoffen en een rechtvaardige energietransitie vorm te geven worden de Nederlandse energievoorzieningen in publieke handen gebracht.”
“schijnconstructies, maar volledige ontmarkting van de energievoorziening.”
“De energietransitie is geen technocratisch moderniseringsproject, maar een machtsvraag: breken met de groene kapitalisten, stoppen met westers industrieprotectionisme, en de energievoorziening in handen brengen van arbeiders en bewoners — lokaal én mondiaal.”
Ondersteuning lokale energiecoöperaties en eigenaarschap
BIJ1 wil dat iedereen de mogelijkheid krijgt om zelf energie op te wekken en pleit voor financiële en praktische ondersteuning van lokale energiecoöperaties, vooral in wijken met lagere inkomens. Dit vergroot het eigenaarschap van burgers over hun energievoorziening en maakt het energienet inclusiever.
“Energie opwekken in eigen beheer wordt voor iedereen mogelijk. We investeren fors in het (financieel) ondersteunen van de opzet van energiecoöperaties en andere lokale initiatieven waar bewoners eigenaarschap en zeggenschap hebben over hun energievoorziening. Vooral in de wijken met lagere inkomens.”
Stoppen met marktwerking en subsidies voor bedrijven
BIJ1 wil een einde maken aan marktwerking en publieke-private constructies in het energienet. Ze stoppen met subsidies aan grote bedrijven en willen volledige publieke controle over de energie-infrastructuur.
“Geen subsidies aan greenwashed multinationals, geen publiek-private schijnconstructies, maar volledige ontmarkting van de energievoorziening.”
FVD stelt dat het huidige klimaat- en energiebeleid het Nederlandse energienet instabiel en onbetrouwbaar heeft gemaakt door de nadruk op wind- en zonne-energie. Zij willen het energienet stabiliseren door fossiele brandstoffen en kernenergie te herintroduceren, subsidies op duurzame energie te stoppen en de energiesector te nationaliseren. Hun kernvisie is dat energie weer betaalbaar, stabiel en autonoom moet worden, zonder afhankelijkheid van weersafhankelijke bronnen.
Nationaliseren van de energiesector om netstabiliteit te waarborgen
FVD wil de energiesector nationaliseren om de stabiliteit van het energienet te herstellen, blackouts te voorkomen en winsten in Nederland te houden. Dit wordt gezien als noodzakelijk omdat het huidige beleid volgens hen het net kwetsbaar heeft gemaakt.
Stoppen met subsidies voor wind- en zonne-energie vanwege netinstabiliteit
FVD stelt dat subsidies voor windmolens, zonnepanelen en elektrische installaties het energienet instabiel hebben gemaakt en afhankelijk van weersomstandigheden. Zij willen deze subsidies volledig schrappen om de betrouwbaarheid van het net te vergroten.
“De miljarden aan subsidies voor windmolens, zonnepanelen en elektrische installaties hebben ons energienet instabiel gemaakt en afhankelijk van weersomstandigheden.”
Fossiele brandstoffen en kernenergie als basis voor stabiel energienet
FVD wil terug naar fossiele brandstoffen en fors inzetten op kernenergie om het energienet stabiel, betrouwbaar en betaalbaar te maken. Zij zien het afbouwen van deze bronnen als oorzaak van netproblemen en blackoutrisico’s.
“Door gaswinning in Groningen te hervatten met eerlijke compensatie voor omwonenden en gelijktijdig te investeren in kolencentrales en moderne kernenergie, zoals thorium, zorgen we voor stabiele, goedkope stroom voor de komende generaties.”
“Het huidige klimaat- en energiebeleid maakt energie duurder, onbetrouwbaarder en instabieler... Tegelijkertijd is het stroomnet steeds kwetsbaarder geworden, met een reëel risico op blackouts.”
“Daarmee herstellen we de stabiliteit van het net, verlagen we de energierekening en versterken we onze energieautonomie.”
NSC erkent dat het huidige Nederlandse energienet de groeiende vraag niet aankan en wil daarom het elektriciteitsnet verzwaren, met meer regie op investeringen en een eerlijke kostenverdeling. Ze stellen concrete financiële en organisatorische maatregelen voor om netcongestie te verminderen en de betaalbaarheid voor huishoudens te waarborgen, zoals het inzetten van opbrengsten uit de verkoop van Tennet, piek- en daltarieven, en het stimuleren van energieopslag.
Verzwaren en Slimmer Aanpakken van het Energienet
NSC ziet het overbelaste energienet als een urgent probleem dat de energietransitie en economische groei belemmert. Ze willen het net verzwaren, investeringen versnellen en slimmer benutten, met landelijke en provinciale regie. Ook willen ze de kosten eerlijk verdelen en innovatieve oplossingen zoals piek- en daltarieven en energieopslag stimuleren.
“Ons energienetwerk kan de toenemende vraag naar elektriciteit niet aan. En dat terwijl die vraag van zowel huishoudens als bedrijven door de energietransitie alleen maar zal toenemen. Daarom willen we het energienetwerk verzwaren. Op het tempo en de volgorde van investeringen moet meer landelijke en provinciale regie komen.”
“Om de tariefstijging als gevolg van de forse investeringen in netverzwaring voor burgers en bedrijven te beperken, besteden we de opbrengsten van de verkoop van het Duitse deel van Tennet (deels) aan dit doel. Ook kijken we naar de mogelijkheid van gespreide afbetaling (amortisatie), laten we andere landen die onze stroom kopen meebetalen aan het transport en willen we het elektriciteitsnet slim benutten door piek- en daltarieven in te voeren, zodat mensen een prikkel hebben om bijvoorbeeld hun elektrische auto’s niet allemaal rond etenstijd op te laden.”
“We stimuleren de toepassing van energieopslag in bijvoorbeeld batterijen, op buurtniveau en op bedrijventerreinen. Dit helpt de opstoppingen in het energienet op te lossen.”
Eerlijke Kostenverdeling en Bescherming Huishoudens
NSC wil dat de kosten van het versterken van het energienet eerlijk worden verdeeld tussen bedrijven en huishoudens, waarbij huishoudens zoveel mogelijk worden ontzien om de energierekening betaalbaar te houden.
“We letten sterk op een eerlijke verdeling van de kosten van het elektriciteitsnet tussen bedrijven en huishoudens. Huishoudens moeten daarbij zoveel mogelijk worden ontzien, zodat de energierekening betaalbaar blijft. Daarom verlagen we de kosten voor huishoudens.”
Prioriteit voor Strategische Industrie bij Netcapaciteit
NSC wil dat strategische industrieën en groeibedrijven prioriteit krijgen bij het toewijzen van netcapaciteit, om economische groei en innovatie niet te belemmeren door netcongestie.
“We geven strategische industrieën en groeibedrijven prioriteit bij het toewijzen van netcapaciteit. Hiervoor wordt in samenwerking met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en netbeheerders een landelijk netverdelingskader opgesteld. Verstopping op het net (congestie) houdt de vestiging en groei van innovatieve bedrijven tegen.”
De Partij voor de Dieren wil het energienet verduurzamen en democratiseren door duurzame energie voorrang te geven, het net in publieke handen te brengen en te investeren in slimme, decentrale netwerken. Ze pleiten voor prioriteit voor huishoudens en maatschappelijke voorzieningen op het elektriciteitsnet, netverzwaring waar nodig, en stimuleren lokaal eigenaarschap en teruglevering van zelf opgewekte energie. Hun visie is gericht op een eerlijk, duurzaam en efficiënt energiesysteem dat de belangen van burgers en natuur centraal stelt.
Duurzame energie krijgt voorrang op het energienet
De PvdD wil dat duurzame energie altijd prioriteit krijgt op het energienet, ondersteund door slimme netwerken (smart grids) die decentrale, kleinschalige opwekking mogelijk maken. Dit moet de energietransitie versnellen en burgers meer zeggenschap geven, terwijl privacy wordt gewaarborgd.
“Duurzame energie krijgt voorrang op het energienetwerk, met slimme energienetten (smart grids), gevoed door kleinschalige en decentraal opgewekte groene energie, met oog voor de privacy van gebruikers en leveranciers.”
Publiek eigendom en zeggenschap over het energienet
Het energienet en energiesysteem moeten in publieke handen komen, zodat omwonenden zeggenschap krijgen over opwekking, locatie en opbrengsten. Dit voorkomt marktwerking en waarborgt dat opbrengsten lokaal worden ingezet.
“Ons energiesysteem komt in publieke handen. Omwonenden hebben zeggenschap over het soort opwekking en de locatie. Ook zijn zij de eerste afnemers en bepalen zij wat er met de opbrengsten gebeurt.”
Voorrang voor huishoudens en maatschappelijke voorzieningen op het net
De partij vindt dat huishoudens en maatschappelijke voorzieningen zoals ziekenhuizen en scholen altijd voorrang moeten krijgen op het elektriciteitsnet, boven bijvoorbeeld datacenters of industrie.
“Burgers en voorzieningen van maatschappelijk belang, zoals ziekenhuizen, sportverenigingen en aardgasvrije woonwijken, krijgen voorrang op het elektriciteitsnet.”
Verzwaring en efficiënt gebruik van het elektriciteitsnet
Om de energietransitie mogelijk te maken, wil de PvdD het elektriciteitsnet op alle niveaus verzwaren en efficiënter gebruiken, onder andere door pieken te voorkomen en het net dag en nacht optimaal te benutten. Waar mogelijk moeten netwerken ondergronds worden aangelegd, met oog voor natuur en milieu.
“We verzwaren (inter)nationale, regionale en lokale elektriciteitsnetten. Waar mogelijk, en passend vanuit natuur en milieu-perspectief, komen netwerken ondergronds te liggen. Daarnaast zetten we in op efficiënt gebruik van het net, door pieken te voorkomen en het elektriciteitsnet zo veel mogelijk dag en nacht te gebruiken.”
Kosteloze en belastingvrije teruglevering van zelf opgewekte energie
De partij wil dat iedereen, inclusief huurders, zonder kosten en belastingvrij zelf opgewekte elektriciteit kan terugleveren aan het net, zodat meer mensen kunnen profiteren van een lagere energierekening.
“Zelf opgewekte elektriciteit moet terug kunnen worden geleverd aan het net, zonder kosten en belastingvrij. Ook huurders krijgen de mogelijkheid om terug te leveren en te profiteren van een lagere energierekening.”
De SP wil het energienet fors uitbreiden en versterken om de energietransitie mogelijk te maken, met publieke regie en investeringen in infrastructuur voor elektriciteit en groene waterstof. Ze pleiten voor een toekomstbestendig, betrouwbaar en collectief energiesysteem, waarbij netbeheerders publieke steun krijgen en opslag met batterijen wordt gestimuleerd.
Forse publieke investeringen in uitbreiding en verzwaring elektriciteitsnet
De SP ziet een toekomstbestendig elektriciteitsnet als essentieel voor de aansluiting van duurzame energiebronnen en laadinfrastructuur. Ze willen dat netbeheerders hiervoor publieke steun en duidelijke regie krijgen, zodat het energienet klaar is voor de groeiende vraag en de energietransitie.
“We investeren fors in uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet, zodat nieuwe windparken, zonnepanelen en laadpalen kunnen worden aangesloten. Netbeheerders krijgen hiervoor publieke steun en duidelijke regie.”
Sterk energienet met opslag en infrastructuur voor groene waterstof
Naast uitbreiding van het elektriciteitsnet wil de SP investeren in opslagcapaciteit en infrastructuur voor groene waterstof. Dit moet zorgen voor een robuust, toekomstbestendig energienet dat pieken en dalen in duurzame opwek aankan en de industrie kan verduurzamen.
“Wij investeren in het uitbreiden van windparken op zee, zonnepanelen op alle geschikte daken, aardwarmte en een toekomstbestendige energieinfrastructuur voor elektriciteit en groene waterstof, met opslagcapaciteit voor de (tijdelijk) overtollige elektriciteit.”
“Door vol in te zetten op zon, wind, groene waterstof en een sterk elektriciteitsnet bouwen we aan een duurzame energievoorziening voor iedereen. We investeren in nieuwe innovaties en technische oplossingen om zo een sterk elektriciteitsnet te bouwen.”
“De overheid pakt de regie in de aanleg van waterstofinfrastructuur, zoals ze dat vroeger deed met elektriciteit en gas.”
“We investeren in energieopslag met batterijen om momenten zonder zon en wind te overbruggen. Met buurtbatterijen bouwen we collectief aan een robuust energiesysteem dat altijd beschikbaar is wanneer je het nodig hebt.”
De PVV stelt dat het Nederlandse energienet overbelast is door de energietransitie en pleit voor het stoppen met weersafhankelijke energiebronnen zoals wind- en zonne-energie. Hun belangrijkste voorstel is het oplossen van netcongestie door te investeren in stabiele energiebronnen zoals kernenergie en het openhouden van kolen- en gascentrales, in plaats van verdere verduurzaming.
Netcongestie oplossen, geen nieuwe wind- of zonneparken
De PVV ziet netcongestie als een direct gevolg van de energietransitie en de toename van weersafhankelijke energiebronnen. Zij willen stoppen met het bijbouwen van windturbines en zonneparken en richten zich op stabiele energievoorziening via kernenergie en fossiele centrales. Het oplossen van netcongestie wordt expliciet als prioriteit genoemd.
“We stoppen met de energietransitie en gaan netcongestie oplossen: geen windturbines, geen zonneparken of andere weersafhankelijke wiebelstroom.”
“Netcongestie oplossen!”
“Ooit hadden we het beste elektriciteitsnet ter wereld. Nu staat het op instorten. Warmtepompen, zonnepanelen, windturbines, laadpalen – het elektriciteitsnet kan al die gekkigheid helemaal niet aan.”
“Niet alleen bedrijven, maar ook huishoudens staan op de wachtlijst voor een elektriciteitsaansluiting.”
BVNL erkent knelpunten op het Nederlandse energienet en wil deze oplossen door het bouwen van kleine gascentrales en het stimuleren van alternatieve energiebronnen zoals waterstof, zonder overheidsbemoeienis of subsidies. De partij kiest voor technische en financieel rendabele oplossingen, waarbij het energienet vooral wordt gezien als een infrastructuurprobleem dat pragmatisch moet worden aangepakt.
Kleine gascentrales om knelpunten op het stroomnet op te lossen
BVNL ziet het overbelaste energienet als een urgent probleem en wil dit oplossen door het toestaan van kleine gascentrales. Dit moet zorgen voor meer flexibiliteit en capaciteit op het stroomnet, zodat knelpunten worden verminderd en de energievoorziening betrouwbaar blijft.
“Ook kleine gascentrales zullen worden vergund om knelpunten op het stroomnet op te lossen”
Waterstof als parallel energiesysteem zonder subsidie
BVNL wil het energienet toekomstbestendig maken door parallel aan bestaande systemen over te schakelen op waterstof, mits productie, transport en afname goed geregeld zijn. Dit moet het energienet diversifiëren en minder afhankelijk maken van één energiebron, maar zonder financiële steun van de overheid.
“Parallel aan de bestaande energiesystemen overschakelen op waterstof. Hiervoor moet wel eerst de productie, het transport en de afname geregeld worden. Waterstof kan prima bestaan naast andere energievormen, zoals aardgas. Uiteraard zonder subsidie van de overheid.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma