Verkiezingsprogramma's 2025 overbekostiging plannen
De Partij voor de Dieren wil haar plannen bekostigen door fors meer publieke middelen vrij te maken voor klimaat, natuur, zorg en bestaanszekerheid, gefinancierd via hogere belastingen voor vervuilers, grote vermogens en het afschaffen van niet-effectieve fiscale regelingen. Ze pleiten voor structurele investeringen in publieke voorzieningen en het eerlijker verdelen van lasten, waarbij de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.
5% van het BBP naar klimaat- en natuurcrisis
De PvdD wil wettelijk vastleggen dat 5% van het bruto binnenlands product wordt ingezet voor het bestrijden van de klimaat- en natuurcrisis. Dit is een van de meest concrete en omvangrijke bekostigingsvoorstellen in het programma.
Hogere belastingen voor vervuilers, grote vermogens en niet-duurzaam gedrag
De partij wil de bekostiging van haar plannen realiseren door het verhogen en invoeren van diverse belastingen op vervuilende activiteiten, grote vermogens, en niet-duurzaam gedrag. Dit moet niet alleen geld opleveren, maar ook gedragsverandering stimuleren.
“Vervuilers gaan meer betalen. We voeren de nationale CO₂-heffing opnieuw in en verhogen deze sneller, laten de belasting op ongerecycled plastic betalen door plasticproducenten, introduceren een progressieve vliegtaks voor veelvliegers en privéjets en voeren een giftaks in op milieuschadelijke transacties. We voeren een slachttaks in die de maatschappelijke kosten reflecteert van de veehouderij.”
“We voeren een klimaatbelasting in voor de grootste vermogens, op basis van de Groene Belastinggids.”
“We voeren een progressieve winstbelasting in waarbij de tarieven afhankelijk zijn van de CO2-uitstoot, in lijn met de Groene Belastinggids.”
Afschaffen en aanpassen van fiscale regelingen en subsidies
De PvdD wil niet-effectieve en schadelijke fiscale regelingen en subsidies afschaffen of aanpassen, zodat publieke middelen efficiënter worden ingezet en belastingontwijking wordt tegengegaan.
“We schaffen fiscale regelingen af, en/of we versnellen de afbouw van regelingen waarvan uit beoordelingen blijkt dat ze niet effectief en niet nodig zijn.”
“De bedrijfsopvolgingsregeling wordt aangepast zodat deze niet langer misbruikt kan worden voor belastingontwijking.”
“De hypotheekrenteaftrek zorgt voor groeiende ongelijkheid en wordt daarom versneld afgebouwd voor bedragen boven de nationale hypotheek garantie (NHG).”
Structurele publieke investeringen in zorg, onderwijs en bestaanszekerheid
De partij kiest voor structurele publieke financiering van zorg, onderwijs en bestaanszekerheid, waarbij private prikkels worden teruggedrongen en publieke middelen direct ten goede komen aan burgers.
“We investeren in bewezen preventieve (online) programma’s binnen de geestelijke gezondheidszorg. De financiering wordt structureel geregeld, in samenwerking met verzekeraars, gemeenten, scholen en huisartsen.”
“Deze zorg wordt weer structureel en toereikend gefinancierd, zodat niemand buiten de boot valt.”
“Doordat we de zorg gaan bekostigen vanuit zorgfondsen, de Wmo en de Wlz richten we het zorgsysteem beter in op hulp en begeleiding om de eigen gezondheid te versterken.”
“Er wordt geld en expertise vrijgemaakt om onderwijsfaciliteiten écht toegankelijk en inclusief te maken.”
Eerlijker verdelen van lasten: sterkste schouders dragen de zwaarste lasten
De PvdD wil dat de bekostiging van publieke voorzieningen eerlijker wordt verdeeld, waarbij mensen met hogere inkomens en vermogens meer bijdragen.
De ChristenUnie wil plannen vooral bekostigen door belastinghervormingen, het afbouwen van fiscale voordelen voor vermogenden en vervuilers, en het gericht inzetten van extra middelen voor publieke voorzieningen zoals onderwijs, zorg, wonen en infrastructuur. Ze kiezen voor structurele investeringen in sociale sectoren en maken deze mogelijk door onder andere het afschaffen van toeslagen, invoeren van een verzilverbare belastingkorting, en het verhogen van belastingen op vermogen en vervuiling. Hun visie is dat bekostiging eerlijker, eenvoudiger en duurzamer moet, met lastenverzwaring voor de sterkste schouders en lastenverlichting voor lage en middeninkomens.
Belastinghervorming als basis voor bekostiging
De ChristenUnie financiert haar plannen door een ingrijpende belastingherziening, waarbij toeslagen worden afgeschaft, de belasting op arbeid omlaag gaat, en hogere lasten worden gelegd op vermogen en vervuiling. Dit moet zorgen voor structurele inkomsten en een eerlijker verdeling van de kosten.
“We vervangen bijna alle toeslagen door een verzilverbare belastingkorting en verhogen de belasting op vermogen en vervuiling.”
“De hypotheekrenteaftrek schaffen we geleidelijk af. In het licht van de grote investeringen die nodig zijn in defensie, vragen we van de grootste vermogens een extra bijdrage met een vermogensbelasting van 1% op vermogens boven de 1 miljoen euro.”
“Andere fiscale voordelen die leiden tot extra broeikasgasemissies, ook wel fossiele subsidies genoemd, schaffen we af.”
“De belasting op inkomen uit arbeid wordt fors verlaagd. Stelregel is dat onderaan de streep niemand belasting betaalt over de eerste € 30.000 aan inkomen.”
Structurele investeringen in publieke sectoren
De partij kiest voor gerichte, structurele investeringen in onderwijs, zorg, wonen en infrastructuur, waarbij extra middelen worden vrijgemaakt en bestaande middelen efficiënter worden ingezet. Bekostiging gebeurt deels via herverdeling en deels via specifieke fondsen en reserves.
“We blijven extra middelen vrijmaken voor scholen waar veel uitdagingen en achterstanden zijn.”
“We stellen in navolging van de Bikker-gelden 300 miljoen euro per jaar beschikbaar voor versterking van het aanbod van busvervoer en goedkopere kaartjes.”
“We geven woningcorporaties meer financiële ruimte. Ze mogen een deel van hun winst opnieuw investeren in nieuwe woningen (de herbestedingsreserve), dat levert elk jaar een miljard euro extra op voor meer betaalbare huizen.”
“De ChristenUnie stelt via een kapitaalstorting 10 miljard euro extra beschikbaar voor de netbeheerders, zodat hun financieringskosten laag blijven.”
“We bundelen het geld in één krachtig en meerjarig budget, zodat gemeenten gericht en langdurig kunnen investeren.”
Einde aan marktwerking en winst in publieke voorzieningen
De ChristenUnie wil publieke voorzieningen als zorg en kinderopvang non-profit maken en marktprikkels terugdringen, zodat publieke middelen daadwerkelijk aan de publieke taak worden besteed.
Gerichte lastenverzwaring voor vervuiling en ongezond gedrag
Om plannen te bekostigen en gedrag te sturen, verhoogt de ChristenUnie belastingen op vervuiling, ongezonde producten en introduceert nieuwe heffingen waar nodig.
“Milieuvervuiling gaat steviger belast worden, bijvoorbeeld met een NOx-heffing. We belonen duurzamere productie door het invoeren van een belasting op vervuilende verpakkingen.”
“Accijnzen op tabak en alcohol gaan verder omhoog. Op suiker en andere ongezonde producten worden heffingen ingevoerd om voedselproducenten te stimuleren gezondere producten aan te bieden.”
De SP wil haar plannen bekostigen door de belastingdruk te verschuiven van arbeid naar kapitaal, met hogere belastingen voor de allerrijksten, een miljonairsbelasting, een vermogensplafond en het aanpakken van belastingontwijking. Volgens de SP zijn alle plannen financieel gedekt, vooral door meer te vragen van grote vermogens en bedrijven, zodat publieke voorzieningen versterkt kunnen worden en de lasten voor werkenden omlaag kunnen. De partij benadrukt dat investeren in mensen en voorzieningen zichzelf terugverdient en dat eerlijk delen leidt tot een sterkere economie.
Hogere belastingen op grote vermogens en kapitaal
De SP wil de bekostiging van haar plannen realiseren door de belasting op kapitaal en grote vermogens fors te verhogen, onder andere via een miljonairsbelasting, een vermogensplafond en het aanpakken van belastingontwijking. Hiermee wil de partij publieke voorzieningen versterken, lonen verhogen en de inkomstenbelasting verlagen, zodat de lasten eerlijker verdeeld worden.
“Daarom verhogen we de belasting voor het inkomen uit kapitaal naar het niveau van de inkomstenbelasting, voeren we een miljonairsbelasting in voor vermogens boven 5 miljoen euro en stoppen we met subsidies voor miljardairs. Hiermee vragen we meer van de allerrijksten en zo kunnen we de plannen voor vooruitgang betalen, publieke voorzieningen versterken, de lonen verhogen en de inkomstenbelasting verlagen.”
“Door doelgericht de vermogens van de rijkste 0,3 procent miljonairs en miljardairs te belasten tegen een fair tarief van vijf procent komt er meer dan twaalf miljard euro per jaar vrij voor publieke taken waar honderd procent van Nederland beter van wordt.”
“Voor deze redelijke belasting is de eerste vijf miljoen euro vermogen vrijgesteld, dus 99,7 procent van Nederland zal hier niet mee te maken hebben.”
“We voeren een vermogensplafond in, waarmee we het vermogen bóven 50 miljoen euro kunnen inzetten voor beter onderwijs, onderzoek, infrastructuur, zorg, politie en al die andere zaken waarmee we Nederland tot de top van de wereld laten behoren.”
“Met deze aanpassing zorgen we voor minder erfbelasting voor het grootste deel van Nederland en meer financiering voor onze belangrijke voorzieningen als zorg en onderwijs.”
“We gaan die gaten in de belastingwetgeving dichten en de weggesluisde miljarden opsporen.”
Alle plannen zijn financieel gedekt door alternatieve belastingmaatregelen
De SP stelt dat haar plannen financieel zijn doorgerekend en gedekt, vooral door de verschuiving van belastingdruk naar kapitaal en grote vermogens. De partij erkent echter dat niet alles tegelijk kan en dat uitvoering afhankelijk is van capaciteit en coalitieonderhandelingen.
“De plannen in dit programma kunnen allemaal en zijn hard nodig voor een beter Nederland. Veel van deze plannen hebben we uitgewerkt en voor elk plan voor vooruitgang hebben wij een financiële dekking.”
Investeringen verdienen zichzelf terug
De SP betoogt dat investeren in mensen, publieke voorzieningen en preventie op termijn leidt tot economische groei, hogere belastinginkomsten en lagere maatschappelijke kosten. Dit vormt een aanvullend argument voor de bekostiging van hun plannen.
“Door te investeren in mensen, middelen en innovatie zorgen we voor de groei en ontwikkeling van de Nederlandse economie.”
“Voorkomen is beter dan genezen, ook voor de begroting. Met ambitieuze inzet op preventie voorkomen we dat gezondheidsproblemen ontstaan... en voorkomen we hogere kosten op de langere termijn.”
“Armoede verhelpen levert geld op.”
GroenLinks-PvdA wil hun plannen vooral bekostigen door hogere bijdragen van de rijkste Nederlanders, grote bedrijven en vervuilers, en door het afschaffen van belastingvoordelen en speculatiewinsten. Ze kiezen voor collectieve financiering van publieke voorzieningen zoals zorg, wonen en onderwijs, waarbij de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Concrete voorstellen zijn onder meer het verlagen van de zorgpremie via progressieve financiering, investeren in woningbouw met publieke middelen en het inzetten van financiële buffers voor eenmalige uitgaven.
Hogere lasten voor rijksten, bedrijven en vervuilers
GroenLinks-PvdA wil de bekostiging van hun plannen realiseren door hogere belastingen op vermogen, winst en vervuiling, en het afschaffen van speciale belastingkortingen. Dit moet zorgen voor meer collectieve middelen om te investeren in publieke voorzieningen en ongelijkheid te verkleinen.
“We maken ruimte voor de grote uitgaven door een eerlijke bijdrage te vragen aan de topinkomens, vermogenden en meest winstgevende bedrijven. Voor ons geldt altijd: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.”
“We maken een einde aan speciale belastingkortingen voor de rijkste Nederlanders en aandeelhouders van multinationals.”
“We laten grote vervuilers een eerlijke bijdrage leveren aan de kosten van de duurzaamheidstransitie.”
“De belasting op de grote erfenissen gaat omhoog.”
Collectieve financiering van zorg en verlaging zorgpremie
De partij wil de zorg collectiever financieren, waarbij de rijksten meer betalen en de middenklasse minder. Dit moet leiden tot een lagere zorgpremie en een eerlijker verdeling van de zorgkosten.
“We gaan de zorg op een andere manier financieren. Dat betekent dat de rijkste Nederlanders meer gaan betalen, de middenklasse minder. Mensen gaan minder premies betalen en we financieren een groter deel collectief.”
Investeringen in woningbouw via publieke middelen en afromen speculatiewinsten
GroenLinks-PvdA wil fors investeren in woningbouw met publieke middelen, onder meer door het inzetten van financiële buffers, het afromen van speculatiewinsten en het aanpassen van belastingregels voor woningcorporaties. Eenmalige uitgaven worden deels uit reserves betaald, structurele uitgaven via nieuwe inkomstenbronnen.
“Een eerlijk deel van deze speculatiewinst vloeit terug naar de samenleving, zodat we het kunnen gebruiken voor woningbouw.”
“Eenmalige of tijdelijke uitgaven kunnen deels gefinancierd worden door onze financiële buffers in te zetten. Denk bijvoorbeeld aan uitgaven aan infrastructuur. Voor de financiering van jaarlijks terugkerende uitgaven kijken we naar het afromen van speculatiewinsten, het versoberen van belastingkortingen voor grondbezitters en het afbouwen van prijsopdrijvende subsidies.”
“De Woningcorporaties Nieuwe Stijl betaalt geen winstbelasting. De wet passen we daarvoor aan. Daarmee ontstaat extra investeringsruimte voor de bouw van nieuwe woningen, renovatie en verduurzaming.”
Doorrekening en financieel overzicht bij CPB en PBL
De partij belooft transparantie over de bekostiging van hun plannen door het programma te laten doorrekenen en een gedetailleerd financieel overzicht te publiceren.
“Wij laten het verkiezingsprogramma doorrekenen door het CPB en het PBL. Een gedetailleerd financieel overzicht van het verkiezingsprogramma zal bij de doorrekening beschikbaar komen.”
Volt wil haar plannen bekostigen door het belastingstelsel te hervormen, subsidies en fondsen gerichter in te zetten, en bestaande regelingen te vereenvoudigen of af te schaffen. Grote investeringen worden gekoppeld aan nieuwe inkomstenbronnen zoals CO₂-heffingen, het afbouwen van fiscale voordelen, en het invoeren van een progressieve vermogensbelasting. De partij benadrukt dat een volledige financiële onderbouwing volgt na doorrekening door het CPB.
Belastinghervorming en nieuwe inkomstenbronnen
Volt stelt voor om de bekostiging van plannen te realiseren door het belastingstelsel te vergroenen, fiscale voordelen af te bouwen en nieuwe belastingen in te voeren op vermogen, vervuiling en digitale activiteiten. Hiermee wil Volt zowel sociale als duurzame doelen financieren en de lasten eerlijker verdelen.
“Ons huidige belastingsysteem houdt vervuiling in stand. Dat veranderen we. We belasten vervuiling, verspilling en overmatig gebruik van grondstoffen zwaarder. De vervuiler betaalt voor de schade die hij aanricht. We schaffen het belastingvoordeel op kerosine af. Duurzame keuzes maken we aantrekkelijker. We zorgen dat gezond en duurzaam eten de goedkoopste optie is. Grote vermogens en bedrijven gaan meer bijdragen, net als dat grote techbedrijven een eerlijke belasting gaan betalen over hun digitale advertentie-inkomsten.”
“We voeren binnen heel de EU een inwonerschapsfictie in. Wanneer iemand bijvoorbeeld vanuit Nederland naar een land met lagere belastingen verhuist, waarmee geen belastingverdrag bestaat, moet diegene het verschil voor een bepaalde tijdsperiode blijven afdragen aan Nederland.”
“Er wordt een progressieve vermogensbelasting geïntroduceerd voor vermogens boven één miljoen euro.”
“We werken toe naar een stelsel waarbij een gedeelte van de inkomsten van CO₂-heffingen (o.a. belasting en ETS) beschikbaar gesteld wordt om de verduurzaming te financieren bij inwoners die dit...”
Afschaffen en vervangen van toeslagen en fiscale regelingen
Volt wil bestaande toeslagen, heffingskortingen en aftrekposten afschaffen en vervangen door een basisinkomen, gefinancierd via een eenvoudiger en progressiever belastingstelsel. Dit moet zorgen voor een transparantere en eerlijkere bekostiging van sociale plannen.
“We schaffen alle toeslagen, heffingskortingen, aftrekposten, vrijstellingen en de werkgevers- en werknemerspremies af. Al deze regelingen worden afgedekt door invoering van het nieuwe basisinkomen en door uitbreiding van de inkomstenbelasting met een aantal schijven.”
“Van toeslagen, heffingen en aftrekposten worden gecompenseerd door nieuwe en simpeler belastingtarieven. We gaan uit van het basisprincipe ‘de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’.”
Gerichte inzet en hervorming van subsidies en fondsen
Volt wil subsidies en publieke fondsen gerichter inzetten, met meer voorwaarden en focus op maatschappelijke relevantie, duurzaamheid en lange termijn. Ook worden bestaande fondsen gebundeld en krijgen ze een financiële injectie om investeringen mogelijk te maken.
“We willen bij subsidiëring meer focus op projecten die op de langere termijn maatschappelijk relevant, duurzaam en rendabel zijn, maar nu niet kunnen opstarten door tekort aan fondsen en ook niet op een andere wijze gefinancierd kunnen worden.”
“Om te zorgen dat woningbouwprojecten in de overbelaste markt vaker rondkomen zorgt het ministerie voor een bundeling van de verschillende financieringsmaatregelen voor woningbouw, zoals Woningbouwimpuls, Startbouwimpuls, Realisatiestimulans, Volkshuisvestingsfonds, Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen. De instrumenten en fondsen krijgen een financiële injectie, zodat...”
Financiële onderbouwing volgt na CPB-doorrekening
Volt geeft aan dat een volledige financiële paragraaf met concrete cijfers en dekking pas volgt na doorrekening door het Centraal Planbureau. Tot die tijd blijven de exacte bekostigingsdetails open.
“In dit hoofdstuk wordt later (tussen het Congres op 30 augustus 2025 en de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober 2025) een financiële paragraaf toegevoegd. De cijfers in deze paragraaf hangen af van de doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB) die pas na het congres bekend zullen worden.”
BBB wil plannen alleen bekostigen als ze maatschappelijk rendement opleveren en kiest voor een solide, transparant financieel beleid met prioriteit voor brede welvaart. De partij wil bezuinigen op inefficiënt beleid, investeren in noodzakelijke sectoren, en een eerlijker belastingstelsel invoeren, waarbij plannen worden doorgerekend door het CPB om financiële houdbaarheid te waarborgen.
Alleen plannen bekostigen met maatschappelijk rendement
BBB vindt dat overheidsmiddelen alleen moeten worden ingezet voor plannen die aantoonbaar bijdragen aan brede welvaart en maatschappelijk rendement. Inefficiënt beleid en uitgaven zonder sociaal rendement worden geschrapt, en investeringen worden gericht op woningbouw, zorg, infrastructuur en veiligheid.
“We stellen andere prioriteiten daar waar nodig en stoppen met beleid dat geld kost als dat geen maatschappelijk rendement levert.”
“Te bezuinigen op inefficiënt beleid en uitgaven die geen sociaal rendement opleveren.”
Financiële onderbouwing en CPB-doorrekening verplicht
BBB hecht aan transparantie en financiële onderbouwing van plannen, en laat het verkiezingsprogramma doorrekenen door het Centraal Planbureau (CPB). Dit moet aantonen dat de plannen binnen de officiële rekenregels financieel houdbaar zijn, ondanks kritiek op de beperkingen van CPB-modellen.
“Wij geloven in de kracht van cijfers, transparantie en financiële onderbouwing... onze plannen houden ook binnen de officiële reken regels stand.”
“BBB staat voor realistisch, degelijk en toekomstgericht financieel beleid. Daarom kiest BBB er bewust voor om deel te nemen aan de doorrekening van het verkiezingsprogramma door het Centraal Plan bureau (CPB).”
Eerlijker belastingstelsel als inkomstenbasis
Om plannen te bekostigen wil BBB de inkomstenbasis versterken via een eerlijker, eenvoudiger belastingstelsel en minder afhankelijkheid van toeslagen. Dit moet zorgen voor meer zekerheid, minder complexiteit en een stabielere financiering van overheidsplannen.
“We versterken de inkomstenbasis met een eerlijker belastingstelsel en verminderen de afhankelijkheid van inefficiënte toeslagen.”
“Op korte termijn moet er een eenvoudiger belasting- en toeslagenstelsel met vaste bedragen als toelage in plaats van ingewikkelde regelingen komen.”
Investeringen en bezuinigingen herprioriteren
BBB wil ruimte maken voor investeringen door te bezuinigen op uitvoeringskosten buiten de prioritaire sectoren en door nationale koppen op Europees beleid af te schaffen. Zo worden middelen gericht ingezet waar ze het meeste effect hebben.
“Te bezuinigen op uitvoeringskosten buiten wonen, veiligheid, zorg en onderwijs.”
“Het afschaffen van nationale koppen op Europees klimaatbeleid (zoals extra CO₂heffing).”
FVD kiest ervoor hun plannen niet door het CPB te laten doorrekenen en stelt dat hun beleid vooral bekostigd wordt door het stopzetten van grote uitgaven aan immigratie, klimaat- en stikstofbeleid, en het heropenen van het Groninger gasveld. De partij belooft lastenverlichting en investeringen in publieke taken, gefinancierd uit deze besparingen en extra gasbaten, en pleit voor een kleinere overheid met structurele bezuinigingen.
Geen CPB-doorrekening, focus op hoofdrichting en megabesparingen
FVD wijst de traditionele CPB-doorrekening af omdat deze volgens hen geen recht doet aan hun fundamentele koerswijzigingen. Ze stellen dat hun plannen betaalbaar zijn doordat ze tientallen miljarden besparen door te stoppen met immigratie, klimaat- en stikstofbeleid, en door het Groninger gasveld te heropenen. Deze besparingen vormen de kern van hun bekostigingsstrategie.
“Zodoende hebben we ervoor gekozen ons programma niet aan het CPB voor te leggen. De uitkomst van hun ‘doorrekening’ zou immers volstrekt betekenisloos zijn en vermoedelijk vooral verwarring zaaien omdat de hoofdrichting erdoor uit het zicht verdwijnt.”
“Dan hou je jaarlijks ten minste tientallen miljarden over. Praktisch onze gehele welvaart gaat al jarenlang op aan deze Grote Projecten. Wij willen stoppen het geld dat Nederlanders verdienen daaraan uit te geven.”
“De bespaarde 1.000 miljard euro geven we terug aan de Nederlander via lastenverlichting.”
“We hervatten de gasboringen in Groningen, waar nog eens voor circa 585 miljard euro aan gasbaten gerealiseerd kunnen worden.”
Structurele krimp van de overheid en lastenverlichting
FVD wil de overheid jaarlijks verplicht laten krimpen en de belastingdruk fors verlagen. Dit moet bijdragen aan de bekostiging van hun plannen door minder overheidsuitgaven en meer ruimte voor burgers en bedrijven.
Pragmatische inzet van doorrekeningen bij grote investeringen
Hoewel FVD het CPB afwijst voor de hoofdlijn, erkennen ze dat bij grote infrastructurele projecten of investeringen soms wel degelijk een financiële berekening nodig is om prudent te werk te gaan.
De PVV wil haar plannen vooral bekostigen door fors te bezuinigen op uitgaven aan asielopvang, ontwikkelingshulp, de Europese Unie, klimaatbeleid, het ambtenarenapparaat en fiscale subsidies voor bedrijven. Daarnaast stelt de partij enkele specifieke financieringsmaatregelen voor, zoals het invoeren van een planbatenheffing bij bestemmingswijziging van grond en het schrappen van de winstbelasting voor woningcorporaties om huurverlagingen te compenseren. De kern van hun visie is dat geld dat nu naar het buitenland, klimaat en bureaucratie gaat, voortaan aan Nederlandse burgers wordt besteed.
Bezuinigen op asiel, ontwikkelingshulp, EU en klimaat
De PVV wil de bekostiging van haar plannen realiseren door miljarden te besparen op asielopvang, ontwikkelingshulp, afdrachten aan de EU, klimaatmaatregelen en het ambtenarenapparaat. Dit geld moet direct ten goede komen aan Nederlandse burgers en publieke voorzieningen.
“We dekken onze voorstellen door elders de uitgaven te beperken. We sluiten onze grenzen voor alle asielzoekers en sturen Oekraïense mannen terug naar Oekraïne. Alleen al dit jaar besteden we € 6 miljard aan de asielopvang en € 3 miljard aan de opvang van Oekraïners.”
“De PVV stopt ook met ontwikkelingshulp. Elk jaar maken we vele miljarden over naar Afrika. Ook willen we miljarden minder afdragen aan de Europese Unie.”
“Verder zetten we het mes in het uitdijende ambtenarenapparaat. Het aantal rijksambtenaren is van 100.000 fte (in 2012) doorgegroeid naar 150.000. Dat kan met zoveel minder. Ook snijden we fors in de vele ondoelmatige fiscale subsidies voor het bedrijfsleven.”
“We schrappen alle uitgaven uit het Klimaatfonds. We zetten de financiële middelen die vrijkomen met de verkoop van de laatste aandelen van ABN Amro.”
Planbatenheffing bij bestemmingswijziging grond
Om extra woningbouw te financieren, wil de PVV een planbatenheffing invoeren op de waardestijging van grond bij bestemmingswijziging naar woningbouw. Dit moet bijdragen aan meer betaalbare woningen en het tegengaan van grondspeculatie.
“Door wijziging van de bestemming (woningbouw) wordt grond meer waard. Met de invoering van een planbatenheffing zetten we een deel daarvan in om méér betaalbare woningen te bouwen en gaan we grondspeculatie tegen.”
“Planbatenheffing bij wijziging van de bestemming van grond naar woningbouw”
Schrappen winstbelasting woningcorporaties voor huurverlaging
De PVV wil de sociale huren met 10% verlagen en compenseert woningcorporaties hiervoor door de winstbelasting voor hen te schrappen, zodat hun bouwopgave niet in gevaar komt.
“De PVV verlaagt volgend jaar de sociale huren met 10%. Woningcorporaties worden gecompenseerd: door voor hen de winstbelasting te schrappen, komt de bouwopgave niet in gevaar.”
“De PVV gaat de sociale huren volgend jaar met 10% verlagen. Woningcorporaties compenseren we door voor hen de winstbelasting te schrappen, zodat de bouwopgave niet in gevaar komt.”
De SGP benadrukt dat plannen met financiële gevolgen zorgvuldig moeten worden doorgerekend en gefinancierd binnen duidelijke, verantwoorde kaders. Ze willen investeringen in onder andere defensie, infrastructuur en verduurzaming, maar pleiten tegelijk voor beperking van overheidsuitgaven, doelmatige besteding van belastinggeld en het vermijden van onnodige belastingverhogingen. Concrete voorstellen worden doorgerekend door het Centraal Planbureau en bekostiging moet transparant en toekomstbestendig zijn.
Plannen met financiële gevolgen worden doorgerekend
De SGP vindt dat alle voorstellen met financiële impact transparant moeten worden doorgerekend, zodat duidelijk is wat de gevolgen zijn voor de overheidsfinanciën en de samenleving. Dit moet voorkomen dat plannen ongedekt blijven of tot onverantwoorde uitgaven leiden.
“Onze voorstellen die financiële gevolgen hebben, doorgerekend door het Centraal Planbureau. De resultaten hiervan vindt u in de publicatie ‘Keuzes in Kaart 2027-2030’.”
“Veel keuzes in dit verkiezingsprogramma hebben gevolgen voor de staatsschuld, voor de koopkracht, voor de werkgelegenheid en voor andere zaken. Om dit goed in beeld te krijgen, worden onze voorstellen die financiële gevolgen hebben, doorgerekend door het Centraal Planbureau.”
Beperking van overheidsuitgaven en doelmatige besteding
De SGP wil dat de overheid haar kerntaken uitvoert en efficiënt werkt, met een kritische blik op uitgaven en zonder onnodige belastingverhogingen. Bekostiging van plannen moet verantwoord gebeuren, met oog voor toekomstige generaties en zonder verspilling.
“We gaan dus ook niet zomaar allerlei belastingen verhogen. ... Om de overheidsuitgaven te kunnen beteugelen, is een kleinere en daadkrachtige overheid nodig. Een overheid die haar grenzen kent.”
“Het is niet meer dan logisch dat het belastinggeld op een doelmatige en doel- ven niet enkel door de huidige generatie te worden betaald.”
“Wij willen dat er goed gekeken wordt hoe de groei van de overheidsuitgaven beperkt kan worden, zeker nu de Defensie-investeringen gaan stijgen. De SGP kijkt daarom kritisch naar de uitgaven aan (onnodige) zorg, sociale zekerheid en de uitgaven bij de overheid zelf.”
Investeringen koppelen aan lasten en belastingbeleid
De SGP koppelt investeringen aan een eerlijk belastingbeleid, waarbij lasten op arbeid omlaag gaan en consumptie en milieu zwaarder worden belast. Zo willen ze plannen financieren zonder de lasten voor burgers en bedrijven onnodig te verhogen.
“Geld dat voornamelijk wordt opgehaald via belastingen bij bedrijven en gezinnen. Daarvoor zijn heldere spelregels nodig.”
“De SGP wil dat werken lonender wordt en dat er meer belast wordt naar gebruik. Daarom verlagen we de lasten op arbeid en verhogen we de belastingen op consumptie.”
“Ondernemers gaan we niet uitmelken, wat helaas maar al te veel gebeurt. Wel moet ook deze groep uiteraard hun eerlijke deel afdragen.”
BIJ1 wil haar plannen grotendeels bekostigen door bestaande subsidies en fiscale voordelen voor de rijken en bedrijven af te schaffen, en deze middelen direct te herinvesteren in publieke voorzieningen zoals sociale woningbouw, openbaar vervoer en onderwijs. De partij kiest voor herverdeling van middelen via het beëindigen van marktmechanismen, het nationaliseren van sectoren en het invoeren van progressieve belastingen. Zo wil BIJ1 structureel miljarden vrijmaken voor sociale investeringen, zonder te vertrouwen op vage of ongedekte financiering.
Subsidies en fiscale voordelen afschaffen voor herinvestering
BIJ1 stelt voor om bestaande subsidies en fiscale voordelen voor vermogenden en bedrijven af te schaffen, waardoor jaarlijks miljarden vrijkomen voor publieke investeringen. Dit is een kernmechanisme voor de bekostiging van hun plannen, met name op het gebied van wonen en sociale voorzieningen.
“Op termijn komt daardoor elk jaar ruim € 10 miljard vrij. Die miljarden gaan naar sociale woningbouw op grote schaal, coöperatieve woonvormen, en bestaande huurwoningen circulair renoveren en verduurzamen.”
“Onze staat geeft geen subsidies aan de rijken, maar geeft de mensen een thuis.”
Nationaliseren en publieke investeringsfondsen oprichten
De partij wil publieke banken, investeringsfondsen en sectoren nationaliseren om publieke middelen directer te kunnen inzetten voor maatschappelijke doelen. Dit vermindert afhankelijkheid van private investeerders en maakt gerichte bekostiging van plannen mogelijk.
Progressieve belastingen en afschaffen van marktmechanismen
BIJ1 wil extra middelen genereren door het invoeren van progressieve belastingen en het beëindigen van marktwerking in essentiële sectoren. Dit zorgt voor structurele herverdeling en bekostiging van publieke voorzieningen.
“We brengen BTW op vliegtickets terug en we heffen BTW en accijns op kerosine. We introduceren een vliegtaks voor zakelijke veelvliegers.”
“Tarieven voor autogebruik, zoals een parkeervergunning, verkeersboetes en belasting worden afhankelijk van iemands inkomen en vermogen. Hogere inkomens betalen flink hogere tarieven dan nu.”
Besparingen door vereenvoudiging en afschaffing van bureaucratie
Door het vereenvoudigen van toeslagen en het afschaffen van onnodige bureaucratie, verwacht BIJ1 geld te besparen dat kan worden ingezet voor hun plannen.
“We maken het stelsel van onze toeslagen radicaal eenvoudiger. Zo voorkomen we toekomstige toeslagenschandalen. En door onnodige trage en ingewikkelde procedures voor toeslagen te bestrijden, besparen we veel geld.”
BVNL wil overheidsplannen alleen uitvoeren als er volledige financiële dekking is en pleit voor strikte begrotingsdiscipline. Ze stellen voor om fors te snijden in overheidsuitgaven, jaarlijkse kostenreducties bij overheidsdiensten verplicht te stellen, en politici persoonlijk aansprakelijk te maken bij budgetoverschrijdingen. Alle fondsen en uitgaven moeten transparant via de Rijksbegroting lopen en onder parlementaire controle vallen.
Geen beleid zonder volledige financiële dekking
BVNL vindt dat plannen alleen mogen worden uitgevoerd als de financiering volledig geregeld is. Dit moet voorkomen dat er beleid wordt gemaakt zonder dat de kosten daadwerkelijk zijn gedekt, wat begrotingstekorten en financiële risico’s minimaliseert.
“Zonder deugdelijke financiële dekking wordt er geen beleid gemaakt.”
Alle uitgaven via Rijksbegroting en parlementaire controle
BVNL wil dat alle fondsen en grote uitgaven transparant via de Rijksbegroting lopen, zodat het parlement volledige controle heeft over de bekostiging van plannen. Dit voorkomt het gebruik van aparte fondsen buiten het zicht van het parlement.
“Er wordt een einde gemaakt aan het gebruik van fondsen, zoals het stikstoffonds en het klimaatfonds. Alle bedragen moeten via de Rijksbegroting lopen en onderworpen zijn aan parlementaire controle.”
Jaarlijkse kostenreductie en persoonlijke aansprakelijkheid bij overschrijding
Om de bekostiging van plannen beheersbaar te houden, wil BVNL dat overheidsdiensten jaarlijks 5% kostenreductie realiseren en dat politici en topambtenaren persoonlijk aansprakelijk zijn bij structurele budgetoverschrijdingen.
“Iedere overheidsdienst wordt jaarlijks verplicht tot 5% kostenreductie, zonder automatische groei van ambtelijke staf of budgetten.”
“Politici, bestuurders en topambtenaren worden hoofdelijk aansprakelijk bij structurele budgetoverschrijding of inefficiëntie.”
“Budgetoverschrijding van meer dan 10% zonder parlementaire toestemming leidt automatisch tot: terugbetalingsplicht, ontslag uit de functie, uitsluiting van herbenoemingen en opname in een openbaar register.”
Eerst fors snijden in overheidsuitgaven vóór invoering nieuwe plannen
BVNL koppelt grote hervormingen, zoals de vlaktaks, expliciet aan het eerst fors reduceren van overheidsuitgaven. Nieuwe plannen worden pas ingevoerd als er voldoende is bezuinigd.
JA21 stelt dat structurele uitgaven alleen mogen plaatsvinden bij structurele dekking en benadrukt begrotingsdiscipline: investeringen zijn slechts toegestaan als ze economisch rendement opleveren. De partij wil lagere lasten, een kleinere overheid, en duidelijke prioriteiten bij het besteden van meevallers, met een focus op lastenverlaging, een stabiele staatsschuld en investeringen in strategische voorzieningen.
Structurele uitgaven alleen bij structurele dekking
JA21 vindt dat de overheid alleen structureel geld mag uitgeven als daar structurele inkomsten tegenover staan. Dit moet voorkomen dat de staatsschuld uit de hand loopt en zorgt voor een houdbare begroting. Investeringen mogen tijdelijk tot extra uitgaven leiden, maar alleen als ze aantoonbaar economisch nut hebben.
“Structurele uitgaven alleen bij structurele dekking. Begroten doen we op basis van gezond verstand en met een sterk besef dat je een euro maar een keer kan uitgeven. Investeringen mogen tijdelijk leiden tot extra uitgaven, maar alleen met een duidelijk rendement of economisch nut.”
Prioriteiten bij besteding van meevallers en tegenvallers
JA21 wil dat meevallers niet automatisch aan incidentele wensen worden uitgegeven, maar volgens een vaste volgorde: eerst lastenverlichting, dan schuldafbouw, daarna strategische investeringen. Bij tegenvallers wordt niet direct de belasting verhoogd, maar eerst bezuinigd op niet-kernuitgaven.
“Meevallers verstandig gebruiken. We gebruiken door meevallers vrijgekomen geld niet automatisch voor incidentele politieke wensen, maar volgen een duidelijke prioriteitenvolgorde. Onze prioriteiten liggen bij het verlagen van de lasten, een stabiele staatsschuld, en daarna investeren in strategische voorzieningen zoals defensie, infrastructuur en energie.”
“Dat tegenvallers niet automatisch lastenverhoging betekenen. Begrotingsdiscipline staat voorop. De eerste stap is het versoberen of temporiseren van niet-kernuitgaven.”
Investeringen in woningbouw, infrastructuur en OV: percentage BBP
JA21 koppelt specifieke investeringsplannen aan een vast percentage van het BBP, waarmee ze de bekostiging van deze plannen concreet willen borgen. Dit geldt voor woningbouw, infrastructuurvervanging en openbaar vervoer.
“Handhaven van ondersteuning van de woningbouw middels de investering van 0,5% van het BBP.”
“Het kwaliteitsniveau van het openbaar vervoer niet verder verschralen: het verdient daarom een investering van 0,04% van het BBP jaarlijks.”
“JA21 stelt vast dat structureel een extra investering nodig is van circa 0,5% van het BBP om deze V&R-opgave te kunnen uitvoeren.”
Geen verdere bezuinigingen op maatschappelijke ondersteuning; Gemeentefonds kortingen terugdraaien
JA21 vindt dat er niet verder bezuinigd mag worden op maatschappelijke ondersteuning via de Wmo. Om deze taken te bekostigen, moeten de kortingen op het Gemeentefonds worden teruggedraaid.
“Dit vindt JA21 dusdanig belangrijk dat hier niet verder op bezuinigd mag worden. Om dit alles te bekostigen is de financiële positie van gemeenten van groot belang. De kortingen op het Gemeentefonds waarmee gemeenten worden geconfronteerd, moeten dan ook van tafel.”
De VVD wil haar plannen vooral bekostigen door te kiezen voor minder uitgaven in plaats van hogere belastingen, waarbij de overheid efficiënter moet werken en prioriteiten moet stellen. Ze willen investeren in economische groei, veiligheid en innovatie, maar bezuinigen op sociale zekerheid en zorg door onder andere het basispakket te verkleinen en meer eigen bijdragen te vragen. De VVD benadrukt transparantie over deze keuzes en laat het programma doorrekenen door het CPB.
Minder uitgaven, geen hogere belastingen
De VVD kiest ervoor om plannen te bekostigen door de overheidsuitgaven te beperken en niet door belastingen te verhogen voor burgers en ondernemers. Dit betekent scherpe keuzes in waar geld naartoe gaat, met nadruk op economische groei en veiligheid, en minder op sociale zekerheid en zorg.
“We kiezen voor minder uitgeven in plaats van hogere belastingen. Zo leggen we de rekening niet bij hardwerkende Nederlanders of ondernemers neer, maar bij de overheid zelf. Omdat we transparant zijn over die keuzes, laten we ons programma doorrekenen door het CPB.”
“We willen dat overheidsuitgaven niet harder groeien dan de economie.”
Bezuinigen op zorg en sociale zekerheid
Om ruimte te maken voor investeringen in andere sectoren, wil de VVD besparen op zorg en sociale zekerheid. Dit doen ze door het basispakket te verkleinen, meer eigen bijdragen te vragen en het stelsel efficiënter te maken.
“Dat betekent wel dat we keuzes zullen moeten maken in de zorg en de sociale zekerheid, zoals een kleiner basispakket, meer eigen bijdragen, een efficiënter zorgstelsel en een veel meer activerende sociale zekerheid.”
“De VVD wil het basispakket beperken tot de meest effectieve behandelingen, zodat de patiënt altijd de meest passende zorg krijgt.”
Investeren in economische groei en innovatie
De VVD wil extra investeren in sectoren die economische groei stimuleren, zoals innovatie, topsectoren en kunstmatige intelligentie. Hiervoor richten ze een investeringsmaatschappij op en verhogen ze de uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling.
“Met een investeringsagenda voor nationale groei gaan we de komende jaren extra investeren om de knelpunten weg te halen die onze economische groei in de weg staan, zodat toekomstige generaties ook in een schoon en welvarend land opgroeien.”
“We spannen ons in om de investeringen in onderzoek en ontwikkeling in Nederland te laten stijgen naar minimaal 3% van de totale omvang van de economie.”
Prioriteit voor veiligheid en defensie
De VVD maakt expliciet geld vrij voor defensie en veiligheid, ten koste van andere uitgaven.
“De VVD kiest voor investeren in onze veiligheid, van je eigen straat tot op mondiaal niveau. We maken geld vrij om de economie flink te laten groeien, zodat we ook in de toekomst een welvarend land zijn.”
Het CDA benadrukt dat structurele en langjarige financiering essentieel is voor het realiseren van hun plannen, vooral op het gebied van woningbouw en sociale huur. Ze willen investeringen van onder andere pensioenfondsen stimuleren en zorgen dat woningcorporaties voldoende financiële armslag hebben. Daarnaast pleiten ze voor het inzetten van opbrengsten uit heffingen en het aanpassen van financieringsinstrumenten om maatschappelijke doelen te bekostigen.
Langjarige en structurele financiering voor woningbouw
Het CDA vindt dat het bestrijden van het woningtekort alleen mogelijk is met adequate, langjarige financiering en investeringen van verschillende partijen, waaronder pensioenfondsen. Ze willen dat woningcorporaties voldoende financiële ruimte krijgen om gemaakte afspraken na te komen en dat succesvolle pilots structureel worden gefinancierd.
“Regie van het Rijk, doorzettingsmacht, ruimtelijk beleid en adequate financiering zijn harde voorwaarden. We vragen pensioenfondsen een belangrijke rol te spelen in investeringen. De Nationale Prestatieafspraken zijn de basis voor investeringen van woningcorporaties. We zorgen ervoor dat corporaties voldoende financiële armslag hebben om de afspraken die ze ook zelf gemaakt hebben waar te maken.”
“We schalen de lessen van de pilots ‘parallel plannen’ op en zorgen voor langjarige financiering voor de Woningbouwimpuls en de realisatiestimulans.”
Geborgde financiering voor sociale huur en middenhuur
Het CDA wil dat woningcorporaties voor het bouwen van middenhuurwoningen – net als bij sociale huur – toegang krijgen tot geborgde financiering via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Dit moet de bouw van betaalbare huurwoningen voor specifieke doelgroepen mogelijk maken.
“Woningcorporaties spelen hierin een belangrijke rol. We zorgen dat zij hiervoor – net als bij sociale huur – geborgde financiering via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw krijgen.”
Inzet van opbrengsten uit heffingen en planbaten
Het CDA stelt voor om opbrengsten uit heffingen en waardestijgingen van grond (planbaten) gericht in te zetten voor gebiedsontwikkeling en infrastructuur. Dit zorgt ervoor dat financiële middelen direct ten goede komen aan maatschappelijke doelen.
“Met de planbatenheffing kunnen winsten vanwege gestegen waarden van grond gericht worden ingezet in gebiedsontwikkeling.”
“We introduceren een leegstandsheffing in de wet: nu staan nog te veel panden onnodig leeg. We stimuleren gemeenten werk te maken van de leegstandsverordening.”
“We willen een tijd- en plaatsgebonden congestieheffing – een heffing tijdens de spits in drukke gebieden om bij te dragen aan een betere doorstroming, schonere lucht en een leefbaarder straatbeeld, te beginnen op de drukste verbindingen rondom grote steden. We investeren de opbrengst in verbetering van de infrastructuur.”
D66 wil haar plannen bekostigen door te investeren binnen de Europese begrotingsruimte, fiscale voordelen te hervormen, en slimme keuzes te maken in de overheidsuitgaven. De partij stelt voor om belastingvoordelen af te bouwen, opbrengsten te herinvesteren in lagere inkomstenbelasting, en een Nationale Investeringsbank op te richten voor grote transities. D66 benadrukt het belang van begroten voor brede welvaart en het zichtbaar maken van langetermijninvesteringen.
Investeren binnen Europese begrotingsruimte en keuzes maken
D66 belooft haar plannen te financieren zonder de Europese begrotingsregels te overschrijden en benadrukt het maken van scherpe keuzes om de staatsschuld beheersbaar te houden. Investeringen worden gericht op klimaat, woningbouw, onderwijs en natuurherstel, terwijl de stijging van zorgkosten wordt beperkt.
“De plannen van D66 blijven binnen de door Europa gestelde begrotingsruimte, zodat Nederland verantwoord investeert in de toekomst.”
“We staan in Nederland voor een grote budgettaire opgave. Als we niets doen, loopt de staatsschuld op. Onze kinderen en kleinkinderen moeten dat betalen. ... Om onze economie blijvend te laten bloeien moeten we dus keuzes maken.”
Hervormen en afbouwen van fiscale voordelen
D66 wil fiscale regelingen die niet effectief zijn afschaffen of aanpassen en opbrengsten uit het afbouwen van belastingvoordelen voor woningbezit inzetten voor lagere inkomstenbelasting. Zo wil de partij de bekostiging van plannen eerlijker en transparanter maken.
“We verkleinen de verschillen in fiscale voordelen tussen huurders en mensen met een koopwoning. Dit doen we onder andere via de afbouw van de hypotheekrenteaftrek, verlaging van het btw-tarief op nieuwbouw en aanscherping van het eigenwoningforfait voor de duurste huizen. We ontzien mensen die net een hypotheek hebben afgesloten. We steken de opbrengsten helemaal in lagere inkomstenbelasting voor iedereen.”
“D66 wil oneerlijke belastingvoordelen verminderen. Daarom evalueren we fiscale regelingen die niet doen wat of voor wie ze zijn bedoeld goed. We passen ze aan of schaffen ze eventueel af.”
Nationale Investeringsbank voor grote transities
Voor grote maatschappelijke transities richt D66 een Nationale Investeringsbank op, die publieke middelen inzet voor projecten die Nederland vooruithelpen, zoals energie, innovatie en infrastructuur. Dit is bedoeld om structurele investeringen mogelijk te maken buiten de reguliere begroting om.
“We willen een Nationale Investeringsbank voor grote transities. Deze publieke instelling krijgt meer middelen en een breed mandaat. Het Nationaal Groeifonds, dat we hervormen, wordt onderdeel van de Nationale Investeringsbank.”
Begroten voor brede welvaart en langetermijninvesteringen
D66 wil dat de overheid niet alleen kijkt naar directe kosten, maar ook naar maatschappelijke baten en vermeden kosten op de lange termijn. Zo worden investeringen in bijvoorbeeld kansengelijkheid en het voorkomen van klimaatschade als waardevol gezien voor toekomstige generaties.
“D66 verandert dit, door te begroten voor de brede welvaart. Hierin wegen ook de lange-termijn-effecten van beleid mee in de begroting. Zo wordt bijvoorbeeld het oplossen van een groot probleem als kansenongelijkheid een investering die waarde oplevert, in plaats van een kostenpost. Het voorkomen van klimaatschade maken we ook zichtbaar als vermeden kosten.”
NSC wil plannen bekostigen door structurele hervormingen in belastingen, begrotingsdiscipline en het kritisch inzetten van subsidies en fondsen. Ze kiezen voor transparante, betrouwbare overheidsfinanciën, accepteren tijdelijk een hoger tekort voor investeringen, en willen bestaande uitgaven doelmatiger maken. De partij pleit voor minder vaagheid in begrotingsfondsen en meer normeren en beprijzen in plaats van subsidiëren.
Structurele begrotingsdiscipline en transparantie
NSC benadrukt het belang van gezonde overheidsfinanciën, transparantie en het kritisch doorlichten van uitgaven. Ze accepteren op korte termijn een hoger tekort voor investeringen, maar willen op lange termijn een structureel evenwicht. Dit moet voorkomen dat investeringen onnodig worden uitgesteld en dat begrotingen onbetrouwbaar zijn.
“Het begrotingssaldo moet op de lange termijn structureel in evenwicht zijn. Op korte termijn geven we prioriteit aan hoognodige investeringen, zonder dat dit ten koste gaat van de sociale zekerheid of gezondheidszorg in ons land. We geven daarom minder prioriteit aan het terugdringen van het begrotingstekort en accepteren dat het tekort in 2030 ongeveer -2,8% van de economie bedraagt.”
“Nieuw Sociaal Contract heeft eerder aangetoond dat het huidige begrotingssysteem structurele tekortkomingen kent. Te vaak bleken begrotingen achteraf niet betrouwbaar, met als gevolg dat belangrijke investeringen onnodig werden uitgesteld. Daarom nemen we maatregelen voor meer transparantie, betrouwbaarheid en slagkracht in de overheidsfinanciën.”
“Doorlichting van de begroting. Zo krijgen we beter inzicht in hoe doelmatig bestaande en nieuwe uitgaven zijn.”
Kritisch op begrotingsfondsen en subsidiëring
NSC wil minder vaagheid en meer doelmatigheid bij het reserveren van geld voor maatschappelijke problemen. Ze stellen dat normeren en beprijzen soms effectiever is dan subsidiëren, en willen begrotingsfondsen alleen inzetten als ze echt toegevoegde waarde hebben.
“Maatschappelijke problemen worden soms ‘aangepakt’ door grote potten geld (‘begrotingsfondsen’) te reserveren met soms vaag omschreven doelen. Dit komt de transparantie over de relatie tussendoelen, maatregelen en middelen niet ten goede. We bezien kritisch waar begrotingsfondsen een toegevoegde waarde hebben. Hierbij stellen we ook de vraag of doelen niet beter bereikt kunnen worden door in te zetten op normeren en beprijzen in plaats van subsidiëren.”
Hervorming belastingstelsel en afbouw toeslagen
NSC wil het belastingstelsel hervormen om plannen te bekostigen, met hogere lasten voor de sterkste schouders en afbouw van toeslagen. Dit moet het systeem eenvoudiger en eerlijker maken, en zorgen dat werken meer loont.
“We hervormen het stelsel van belastingen en toeslagen. Het minimumloon en de daaraan gekoppelde uitkeringen gaan omhoog. Tegelijk bouwen we toeslagen af, te beginnen bij de zorgtoeslag en de kinderopvangtoeslag. Ook hervormen we fiscale regelingen zoals de arbeidskorting, de algemene heffingskorting en aftrekposten. Hierdoor wordt het stelsel eenvoudiger, eerlijker (de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten) en merken mensen dat ze meer geld overhouden als ze (meer) gaan werken.”
Eerlijke belasting op vermogen
Om plannen te bekostigen, wil NSC daadwerkelijke inkomsten en winsten uit vermogen belasten in plaats van fictief rendement, en ontwijking tegengaan.
“In box 3 gaan we daadwerkelijke inkomsten en winsten (in plaats van fictief rendement) uit vermogen eerlijk belasten. We houden hierbij rekening met de problematiek rondom de nog niet verzilverde papieren winsten van zogeheten ‘incourante vermogensbestanddelen’, zoals grond en panden. We beperken de mogelijkheden om deze heffing te ontwijken, zowel in binnen- als in buitenland.”
50PLUS wil hun plannen vooral bekostigen door besparingen op bestaande overheidsuitgaven, het tegengaan van verspilling en fraude, en het beperken van kosten bij nieuwe wetgeving. Ze pleiten voor een breed consolidatiepakket, het begrenzen van uitvoeringskosten en het schrappen van belastingfaciliteiten die als ondoelmatig worden gezien. Concrete bedragen en maatregelen worden slechts op enkele punten genoemd.
Besparen op overheidsuitgaven en belastingfaciliteiten
50PLUS stelt dat veel van hun plannen gefinancierd kunnen worden door het terugdringen van fraude, verspilling en ondoelmatigheden binnen de overheid en het belastingstelsel. Ze willen een topteam inzetten om minimaal 10 miljard euro aan inefficiënties op te sporen en per saldo 5 miljard te besparen op belastingfaciliteiten. Dit moet leiden tot een behoedzaam begrotingsbeleid binnen Europese normen.
“Een topteam ambtenaren en ondernemers onderzoekt alle overheidsuitgaven van alle ministeries op effectiviteit met als doel ten minste 10 miljard euro aan fraude, verspilling en ondoelmatigheden op te sporen aan de uitgavenkant van de collectieve sector.”
“Besparing van, per saldo, 5 miljard op fraude, verspilling en ondoelmatigheden binnen het woud van belastingfaciliteiten.”
“Een behoedzame ontwikkeling van het begrotingstekort binnen de grenzen van de Europese begrotingsafspraken.”
Begrenzen uitvoeringskosten nieuwe wetgeving
Bij nieuwe wetgeving, zoals de Wet Toekomst Pensioenen, wil 50PLUS expliciet dat de uitvoeringskosten niet uit de hand lopen. Dit moet voorkomen dat nieuwe plannen onnodig duur worden.
“De kosten van de wet Toekomst Pensioenen worden begrensd om te zorgen dat zij niet uit de hand lopen.”
Specifieke dekking voor klimaatmaatregelen
Voor enkele concrete voorstellen, zoals het Nationaal Hitteplan, noemt 50PLUS expliciet een jaarlijkse kostenraming en stelt dat de baten opwegen tegen de kosten.
“Deze maatregelen redden letterlijk levens. De kosten (800 miljoen euro per jaar) wegen ruim op tegen de gezondheidswinst en verminderde zorgkosten.”
DENK wil haar plannen vooral bekostigen door hogere belastingen voor grote bedrijven, superrijken en vervuilende bedrijven, en door het afschaffen van ondoelmatige belastingvoordelen. Daarnaast staat DENK incidenteel toe dat de staatsschuld oploopt voor investeringen in publieke voorzieningen, zolang dit binnen verantwoorde grenzen blijft. De partij benadrukt dat lastenverlichting voor lage en middeninkomens wordt gefinancierd door een eerlijkere verdeling van de belastingdruk en doelmatiger overheidsuitgaven.
Hogere belastingen voor grote bedrijven en superrijken
DENK kiest ervoor om haar plannen grotendeels te financieren door de belastingdruk te verhogen voor grote bedrijven, superrijken en vervuilende bedrijven. Dit moet zorgen voor een eerlijkere verdeling van de lasten en het verkleinen van de ongelijkheid, zonder dat de rekening bij lage en middeninkomens terechtkomt.
“Wij verhogen daarom de winstbelasting voor grote bedrijven en schaffen ondoelmatige belastingvoordelen die de ongelijkheid vergroten af. Binnen de inkomstenbelasting zorgen wij voor een rechtvaardigere verdeling door van superrijken een eerlijke bijdrage te vragen. Deze eerlijke bijdrage vragen wij ook van zeer grote vermogens. De grote vervuilende bedrijven moeten ook hun eerlijke deel bijdragen, volgens het principe dat de vervuiler betaalt.”
“We verlagen de belasting voor lage- en middeninkomens. Mensen met een heel hoog inkomen of vermogen kunnen een extra bijdrage leveren. Grote bedrijven die flinke winsten maken, gaan een eerlijker deel bijdragen. We verhogen de belasting op banken en schaffen ondoelmatige belastingvoordelen af, zoals de expat regeling. We pakken belastingontwijking steviger aan, zodat iedereen eerlijk bijdraagt.”
Staatsschuld mag incidenteel oplopen voor investeringen
DENK staat toe dat de staatsschuld incidenteel stijgt om investeringen in publieke voorzieningen en brede welvaart mogelijk te maken, mits dit binnen de Europese begrotingsregels blijft en niet leidt tot onverantwoorde schulden voor toekomstige generaties.
“Binnen de bestaande Europese begrotingsregels is het dan ook bespreekbaar voor ons om de staatsschuld te laten oplopen, om investeringen in onze samenleving mogelijk te maken.”
“Wij willen onze maatregelen op een goede manier financieren. Dat betekent dat wij niet toestaan dat rekeningen op een onverantwoorde manier doorgeschoven worden naar komende generaties.”
Doelmatiger overheid en herallocatie bestaande fondsen
Naast hogere belastingen zoekt DENK aanvullende dekking in het efficiënter maken van de overheid en het anders inzetten van bestaande fondsen, waarbij uitgaven aan sociale zekerheid, zorg en onderwijs worden ontzien.
“Aanvullende dekking kan worden gevonden door een doelmatigheidsslag binnen de overheid en het anders inzetten van bestaande fondsen. Tot slot heeft bij optredende begrotingstekorten het altijd eerst de voorkeur om in te zetten op een doelmatigere overheid, waarbij de uitgaven voor de sociale zekerheid, de zorg en het onderwijs worden ontzien en altijd op peil blijven.”