FVD beschouwt het eigen huis als een fundamenteel recht en wil het bezit ervan beschermen door belastingmaatregelen te versoepelen en de woningmarkt te dereguleren. De partij pleit voor het bouwen van 100.000 woningen per jaar, het afschaffen van belemmerende regels en het geven van voorrang aan Nederlanders bij woningtoewijzing. Betaalbaarheid, eigenaarschap en het beperken van sociale huur staan centraal in hun visie op wonen.
FVD wil het bezit van een eigen woning stimuleren door fiscale lasten te verlagen en het belastingstelsel te vereenvoudigen. Dit moet het kopen van een huis aantrekkelijker en betaalbaarder maken, en het eigendomsrecht beschermen.
“De eigen woning vormt het fundament van vrijheid, veiligheid en gezinsleven. Wat ons betreft is bezit daarvan heilig. Daarom blijft de eigen woning in box 1: nooit belasting over je eigen huis, dus ook geen eigenwoningforfait. De hypotheekrenteaftrek behouden we en het maximale aftrektarief gaat terug omhoog naar 52%.”
Om de toegang tot de koopwoningmarkt te vergroten, wil FVD de overdrachtsbelasting verlagen voor iedereen en starters volledig vrijstellen. Dit verlaagt de drempel voor het kopen van een huis, vooral voor jonge mensen.
“De overdrachtsbelasting wordt 2% voor iedereen, met uitzondering van starters, die een volledige vrijstelling ontvangen.”
FVD wil het woningtekort aanpakken door fors meer woningen te bouwen, waarbij Nederlanders voorrang krijgen. Dit moet de druk op de woningmarkt verlichten en de betaalbaarheid verbeteren.
Volgens FVD vertragen milieuregels en duurzaamheidseisen de bouw en maken ze woningen duurder. Door deze regels af te schaffen, wil de partij sneller en goedkoper bouwen mogelijk maken.
FVD vindt dat een studieschuld geen belemmering mag vormen voor het kopen van een huis, terwijl een goede huurgeschiedenis juist moet meetellen.
“Studieschuld mag nooit meetellen bij een hypotheekaanvraag, maar een goede huurgeschiedenis wél.”
De partij wil familieverbanden versterken en het eigenaarschap vergroten door generatiewoningen te stimuleren en huurders de kans te geven hun woning te kopen.
FVD wil de huurmarkt liberaliseren door de Wet Betaalbare Huur af te schaffen en het aandeel sociale huurwoningen te verkleinen, met voorrang voor Nederlanders boven statushouders.
“De Wet Betaalbare Huur is een aanval op het eigendomsrecht en leidt tot minder aanbod. Wij schaffen deze wet af, zodat verhuurders weer durven investeren en middenhuurwoningen terugkeren.”
“We verkleinen het aandeel sociale huurwoningen, zeker in grote steden.”
“Statushouders krijgen geen voorrang meer in de sociale sector – Nederlanders gaan voor.”
JA21 positioneert zich als een partij die staat voor een nuchtere, rechtse koers met nadruk op nationale soevereiniteit, individuele vrijheid en het beperken van overheidsbemoeienis. De partij wil duidelijke grenzen aan migratie, meer zeggenschap voor burgers, een kleinere overheid, en een sterk accent op economische groei en veiligheid. Kernvoorstellen zijn onder meer het beperken van migratie, het terugdringen van bureaucratie, het hervormen van het pensioen- en belastingstelsel, en het centraal stellen van kernenergie in het energiebeleid.
JA21 wil de invloed van burgers vergroten en de macht van de EU en de overheid beperken. Dit wordt gezien als essentieel voor het herstel van democratische controle en nationale soevereiniteit.
“JA21 wil invloed teruggeven aan de Nederlandse burger. Dat betekent dat burgers meer zeggenschap krijgen over grensbeleid, de totstandkoming van nieuwe wetten, en de manier waarop met (belasting)geld wordt omgegaan. Nederlanders zijn vrij om hun eigen regels te bepalen en hun eigen keuzes te maken. JA21 wil dus meer referenda, minder EU, meer economische vrijheid en meer invloed op ons grensbeleid.”
“De Europese Unie moet zich leren beperken. De EU moet terug naar haar kerntaken waarmee we onze soevereiniteit behouden en economische groei kunnen veiligstellen.”
Het beperken van migratie is een kernpunt voor JA21, met als doel het beschermen van de Nederlandse identiteit en het beheersbaar houden van bevolkingsgroei en integratie.
JA21 pleit voor een kleinere, efficiëntere overheid en wil bureaucratie en het aantal ambtenaren terugdringen.
“Daarom pleit JA21 voor een Minister voor Overheidsefficiëntie en Autonomie. Dit is geen extra bestuurslaag, maar een instrument om de overheid kleiner en doeltreffender te maken.”
“De minister dient regels, instanties en het woud aan ongekozen adviesraden en overheidsorganen kritisch tegen het licht te houden, zodat onnodige bureaucratie wordt teruggedrongen.”
JA21 wil het pensioenstelsel en het belastingstelsel vereenvoudigen en eerlijker maken, met meer keuzevrijheid voor burgers en minder risicovolle beleggingen door pensioenfondsen.
“Wij willen dat werknemers bij pensionering tot 10% van hun ouderdomspensioen in één keer kunnen opnemen (“bedrag ineens”). Pensioenfondsen moeten zich daarnaast richten op hun kerntaak: een welvaartsvast pensioen realiseren. Risicovolle, activistische beleggingen die andere belangen dienen, horen daar niet bij.”
“We vereenvoudigen het belastingstelsel door box 2 af te schaffen en aanmerkelijk belang te belasten in box 3, wat ook ondernemerschap stimuleert.”
JA21 kiest expliciet voor kernenergie als basis voor een betrouwbaar en betaalbaar energiebeleid, en wil minder afhankelijk zijn van ideologische keuzes.
“JA21 kiest voor een betrouwbaar, betaalbaar energie- en klimaatbeleid op Nederlandse voorwaarden. Kernenergie staat hierin centraal.”
Volt wil jongeren vanaf 16 jaar stemrecht geven en hun invloed op beleid vergroten, onder andere via een Derde Kamer (jongerenberaad) en een generatietoets op beleid. Hiermee wil Volt waarborgen dat de belangen van jongeren en toekomstige generaties structureel worden meegenomen in politieke besluitvorming.
Volt wil de stemgerechtigde leeftijd verlagen naar 16 jaar, zodat jongeren eerder kunnen meebeslissen over beleid dat hun toekomst beïnvloedt. Dit moet het democratisch tekort verkleinen en jongeren meer invloed geven op thema’s als klimaat, wonen en onderwijs.
“De stem van jongeren vergroten we door de stemgerechtigde leeftijd te verlagen van achttien naar zestien jaar.”
“Daarom verlagen we de leeftijd dat je mag stemmen naar zestien jaar.”
Volt stelt een Derde Kamer voor: een permanent jongerenberaad dat gevraagd advies geeft over politieke voorstellen en wetten. Dit orgaan bestaat uit jongeren van 15 tot 20 jaar en moet representatief zijn voor alle jongeren in Nederland.
“We voeren een Derde Kamer voor jongeren in. De Derde Kamer krijgt een permanent raadgevend jongerenberaad. Dat is een orgaan, bestaande uit een groep jongeren tussen de 15 en 20 jaar, dat op aanvraag van de Tweede Kamer en/of de Eerste Kamer haar mening geeft over politieke voorstellen en wetten.”
“We voeren een Derde Kamer in: een jongerenberaad dat wetten beoordeelt en de politiek adviseert.”
Volt wil een generatietoets invoeren om de langetermijneffecten van beleid op toekomstige generaties te onderzoeken. Zo wordt beleid systematisch getoetst op de belangen van jongeren en mensen die nu nog niet kunnen stemmen.
“Met een generatietoets onderzoeken we de langetermijneffecten van beleid, zodat we weten wat de gevolgen zijn over tien, twintig en dertig jaar.”
“Onderdeel hiervan is een generatietoets waarbij nieuw beleid wordt systematisch getoetst op de belangen van toekomstige generaties.”
BBB benadrukt het belang van lokale gemeenschappen, vrijwilligerswerk en het ondersteunen van lokale cultuur en tradities. De partij wil dat de overheid actief lokale initiatieven tegen armoede en eenzaamheid steunt, lokaal ondernemerschap stimuleert en lokale tradities beschermt.
BBB vindt dat vrijwilligers en lokale verenigingen essentieel zijn voor het sociale weefsel en wil dat de overheid deze actief ondersteunt, vooral bij het bestrijden van armoede en eenzaamheid. Dit standpunt adresseert het belang van sociale cohesie en het voorkomen van sociaal isolement in alle leeftijdsgroepen.
“De overheid ondersteunt lokale verenigingen en vrijwilligerswerk actief. (Lokale) initiatieven tegen armoede en eenzaamheid kunnen rekenen op steun van de overheid. Want eenzaamheid is een groot probleem. In alle leeftijdsgroepen.”
BBB ziet lokaal ondernemerschap en lokale cultuur als belangrijke pijlers van de samenleving. De partij wil deze versterken door lokale ondernemers te steunen en lokale tradities en talen te beschermen.
“Bij noaberschap hoort stimuleren en steunen van lokaal ondernemerschap, dat in lokale gemeenschappen immers een belangrijke rol heeft voor de samenleving.”
“De lokale cultuur klinkt hoorbaar door in streektalen en dialecten. Het Fries is al een volwaardige taal en moet zoveel mogelijk kunnen worden gebruikt. De Limburgse taal verdient steun om status 3 te verkrijgen op de Unescolijst van kwetsbare talen.”
“We komen op voor lokale tradities en gebruiken, zoals kermissen, schutterijen, trekkertrek, sinterklaasintochten, paasvuren, carbidschieten en jaarmarkten.”
De PVV wil de btw op energie verlagen van 21% naar 9% om de energierekening voor Nederlanders betaalbaarder te maken. Zij zien de huidige hoge btw als een onrechtvaardige lastenverzwaring en koppelen dit direct aan het bestrijden van energiearmoede. De partij verzet zich tegen klimaatmaatregelen die de energiekosten verhogen en kiest expliciet voor lastenverlichting via een lagere btw.
De PVV vindt de huidige 21% btw op energie te hoog en beschouwt dit als een belangrijke oorzaak van energiearmoede onder Nederlanders. Door de btw te verlagen naar 9% wil de partij de energierekening structureel verlagen en energie weer betaalbaar maken voor iedereen. Dit voorstel wordt gepresenteerd als alternatief voor klimaatbeleid dat volgens de PVV vooral leidt tot hogere lasten.
Het CDA wil de minimumleeftijd voor tabaksverkoop verhogen naar 21 jaar en stelt een leeftijdsgrens van 21 jaar in voor online gokken. Hiermee beoogt het CDA jongeren beter te beschermen tegen verslaving en gezondheidsrisico’s, door de toegang tot risicovolle producten en diensten te beperken.
Het CDA wil de leeftijdsgrens voor het kopen van tabak verhogen naar 21 jaar om jongeren beter te beschermen tegen de schadelijke gevolgen van roken. Dit sluit aan bij hun bredere inzet op preventie en het terugdringen van tabaksgebruik onder jongeren.
“We verhogen de leeftijdsgrens van tabaksverkoop naar 21 jaar en willen een generatiegebonden rookverbod waarbij we roken stapsgewijs verbieden.”
Om gokverslaving onder jongeren tegen te gaan, stelt het CDA een minimumleeftijd van 21 jaar voor online gokken voor. Dit is onderdeel van een bredere aanpak om kwetsbare groepen te beschermen tegen de risico’s van de gokindustrie.
“Er komt een leeftijdsgrens van 21 jaar voor online gokken.”
Het ChristenUnie verkiezingsprogramma benoemt het getal "21" uitsluitend in de context van de abortuswetgeving, specifiek rond de discussie over de wettelijke wekengrens. De partij pleit voor een lagere grens dan 24 weken, met als argument dat de levensvatbaarheid van ongeboren kinderen toeneemt. Er zijn geen andere concrete of relevante standpunten over "21" in het programma.
De ChristenUnie vindt dat de wettelijke abortusgrens gekoppeld moet blijven aan de levensvatbaarheid van het ongeboren kind, en verzet zich tegen voorstellen om deze grens op 24 weken vast te leggen. De partij pleit voor een lagere wekengrens, omdat de overlevingskansen van te vroeggeboren kinderen verbeteren.
“Voorstellen om de wekengrens vast te leggen op 24 weken laten de koppeling met levensvatbaarheid los en leggen de grens te hoog. Wij wijzen die voorstellen af. Levensvatbaarheid blijft het wettelijk uitgangspunt. Als er een wettelijke maximumgrens komt, pleiten wij voor een lagere wekengrens.”
“We willen investeren in perinatale zorg zodat Nederland voorop gaat in zorg voor te vroeggeboren kinderen.”
D66 wil dat jongeren pas rond hun 15e een definitieve schoolkeuze maken en pleit voor een publieke voorziening voor alle kinderen van 1 tot 15 jaar, zodat iedereen langer de tijd krijgt zich te ontwikkelen. Hiermee wil D66 kansenongelijkheid tegengaan en het probleem van te vroege selectie in het onderwijs aanpakken.
D66 vindt dat jongeren niet te vroeg vastgezet moeten worden in hun schoolkeuze en wil brede brugklassen tot 15 jaar. Dit moet de kansenongelijkheid verkleinen en kinderen langer de tijd geven hun talenten te ontwikkelen.
“D66 wil dat jongeren pas rond de leeftijd van 15 jaar kiezen welke route dan het best bij ze past. Tot die tijd zitten ze in brede brugklassen. Zo krijgen ze langer de tijd om zich te ontwikkelen. Hiermee verkleinen we ook het probleem van een te laag schooladvies.”
D66 wil één publieke voorziening creëren voor alle kinderen van 1 tot 15 jaar, waarin kinderopvang, peuteropvang en voor- en vroegschoolse educatie samenkomen. Dit moet zorgen voor een stevige basis en gelijke kansen voor ieder kind, ongeacht achtergrond.
“We bouwen aan één publieke voorziening voor alle kinderen van 1 tot 15 jaar. Daarin kan ieder kind, in eigen tempo en vanuit de eigen achtergrond, groeien. Zo verdwijnt ook het verschil tussen kinderopvang en peuteropvang of voor- en vroegschoolse educatie.”
GroenLinks-PvdA wil de leeftijdsgrens voor jeugdhulp versoepelen, zodat jongeren tot minstens 21 jaar gebruik kunnen maken van jeugdzorg als zij dat willen. Daarnaast verhogen ze de minimumleeftijd voor het gebruik van 'Buy Now, Pay Later'-diensten in winkels naar 21 jaar, om jongeren beter te beschermen tegen schulden. Deze voorstellen zijn gericht op het bieden van meer bescherming en ondersteuning aan jongeren in de overgang naar volwassenheid.
GroenLinks-PvdA erkent dat jongeren vaak in de knel komen bij de overgang van jeugdzorg naar volwassenzorg. Door de leeftijdsgrens te verhogen naar 21 jaar, willen ze continuïteit van zorg waarborgen en problemen bij deze overgang verminderen.
“Daarom versoepelen we de leeftijdsgrens van 18 jaar, zodat jongeren nog tot minstens 21 jaar gebruik kunnen maken van jeugdhulp die ze al hebben, als ze dat zelf willen.”
Om jongeren te beschermen tegen problematische schulden, stelt GroenLinks-PvdA voor om de minimumleeftijd voor het gebruik van 'Buy Now, Pay Later'-diensten te verhogen naar 21 jaar. Dit moet voorkomen dat jongeren te makkelijk in de schulden raken door deze financiële producten.
“Verder moet minimaal een derde van de aankoopprijs vooraf worden voldaan, verhogen we de minimumleeftijd naar 21 jaar en maken we nieuwe aankopen onmogelijk als er nog een aanzienlijk bedrag openstaat.”
NSC wil de minimumleeftijd voor prostitutie verhogen naar 21 jaar om kwetsbare jongeren beter te beschermen tegen uitbuiting en misstanden. Dit gaat samen met strengere maatregelen tegen mensenhandel en dwang in de seksindustrie. De partij kiest hiermee voor een duidelijke verhoging van de leeftijdsgrens als beschermingsmaatregel.
NSC stelt voor om de minimumleeftijd voor prostitutie te verhogen van 18 naar 21 jaar. Hiermee wil de partij jonge volwassenen extra beschermen tegen uitbuiting, mensenhandel en dwang, en de kwetsbaarheid van jongeren in de seksindustrie verminderen. Dit standpunt wordt gekoppeld aan bredere maatregelen tegen misstanden in de sector.
De SGP wil de minimumleeftijd voor het bekijken van pornografie verhogen naar 21 jaar en pleit voor een verbod op het blootstellen van kinderen aan onzedelijke beelden, zowel fysiek als digitaal. Hun beleid is gericht op het beschermen van jongeren tegen schadelijke invloeden en het bevorderen van een veilige, morele omgeving.
De SGP vindt dat jongeren beter beschermd moeten worden tegen pornografie en wil daarom de leeftijdsgrens verhogen naar 21 jaar. Dit moet bijdragen aan het tegengaan van schadelijke effecten van pornografie op de ontwikkeling van jongeren.
“De SGP wil productie, distributie en bezit van pornografie verbieden. Op z’n minst wordt de huidige leeftijdsgrens verhoogd naar 21 jaar.”
De partij pleit voor een verbod op het blootstellen van kinderen onder de 18 jaar aan onzedelijke beelden, zowel offline als online. Dit beleid is bedoeld om kinderen te beschermen tegen schadelijke invloeden en hun ontwikkeling te waarborgen.
“De SGP pleit voor een verbod op het blootstellen van kinderen jonger dan 18 jaar aan onzedelijke beelden in de fysieke, dan wel digitale wereld.”
De SP wil het minimumjeugdloon vanaf 18 jaar afschaffen, zodat jongeren vanaf die leeftijd een volwaardig loon ontvangen. Daarnaast heeft de partij het jeugdloon al verlaagd van 23 naar 21 jaar, waarmee jongeren eerder recht krijgen op een volwassen loon. Dit beleid is bedoeld om jongeren meer bestaanszekerheid te bieden en uitbuiting tegen te gaan.
De SP vindt dat jongeren vanaf 18 jaar recht hebben op een volwaardig minimumloon, omdat zij volwassen werk verrichten en bestaanszekerheid verdienen. De partij heeft het jeugdloon al van 23 naar 21 jaar teruggebracht en wil nu verdere stappen zetten om jongeren financieel gelijk te behandelen met volwassenen.
“De SP heeft samen met Young & United voor elkaar gekregen dat het jeugdloon nu al van 23 naar 21 jaar is teruggebracht. Nu gaan we het minimumjeugdloon vanaf 18 jaar afschaffen, zodat je vanaf die leeftijd een volwaardig loon krijgt.”
“Vanaf 15 jaar moet je ten minste 75 procent van het minimumloon verdienen.”
De VVD wil het onderwijs flexibeler en meer op maat maken, zodat leerlingen vakken op verschillende niveaus kunnen afronden en hun talenten optimaal kunnen ontwikkelen. Het partijprogramma benadrukt het belang van maatwerkdiploma’s en passend onderwijs voor elk kind, met speciale aandacht voor leerlingen met bijzondere talenten of ondersteuningsbehoeften.
De VVD pleit voor het aanbieden van flexibele leerroutes in het voortgezet onderwijs, zodat leerlingen vakken op verschillende niveaus kunnen afronden. Dit vergroot de kans op succesvolle doorstroom en sluit beter aan op de individuele talenten van leerlingen.
“leerroutes aan te bieden, waarin leerlingen vakken op verschillende niveaus kunnen afronden. Op het diploma wordt zichtbaar welk vak op welk niveau is behaald. Zo sluiten we beter aan op de talenten van leerlingen en vergroten we hun kans op succesvolle doorstroom.”
De VVD wil onnodige barrières in het reguliere onderwijs wegnemen en passend onderwijs bieden dat aansluit bij de vaardigheden van elk individueel kind. Ook kinderen met bijzondere talenten of behoeften, zoals hoogbegaafdheid of topsport, verdienen een passende plek.
“We zetten ons in voor passend onderwijs dat aansluit bij de vaardigheden van elk individueel kind. Ook kinderen met bijzondere talenten of behoeften verdienen een passende plek. Of het nu gaat om topsporters, hoogbegaafde leerlingen of kinderen die extra ondersteuning nodig hebben – het onderwijs moet hen uitdagen én ondersteunen.”
BIJ1 is expliciet tegen het verhogen van de minimumleeftijd voor sekswerk van 18 naar 21 jaar en wil deze op 18 houden. Het programma noemt geen andere concrete beleidsvoorstellen of standpunten die direct betrekking hebben op het getal "21" of een leeftijdsgrens van 21 jaar.
BIJ1 verzet zich tegen het verhogen van de minimumleeftijd voor sekswerk naar 21 jaar, omdat zij sekswerk als werk erkennen en geen extra barrières willen opwerpen voor volwassenen van 18 tot 21 jaar. Dit standpunt adresseert het probleem van mogelijke uitsluiting en stigmatisering van jonge volwassenen in de sekswerksector.
“De leeftijdsgrens voor sekswerk blijft op 18 jaar en gaat niet naar 21 jaar.”
DENK wil de minimumleeftijd voor het kopen van sigaretten en alcohol verhogen naar 21 jaar om de gezondheid van jongeren beter te beschermen. Dit is een concrete maatregel binnen hun bredere inzet op preventie en het bevorderen van een gezonde leefstijl onder jongeren.
DENK stelt voor om de leeftijdsgrens voor de verkoop van sigaretten en alcohol te verhogen naar 21 jaar. Hiermee wil de partij het roken en drinken onder jongeren ontmoedigen en bijdragen aan een gezondere generatie. Dit sluit aan bij hun bredere visie op preventie en het beschermen van jongeren tegen schadelijke invloeden.
“Wij verhogen per direct de leeftijd voor de verkoop van sigaretten en alcohol naar 21 jaar.”
De Partij voor de Dieren wil de leeftijdsgrens voor jeugdhulp verhogen naar 21 jaar, zodat jongeren langer toegang houden tot passende zorg en ondersteuning. Dit sluit aan bij hun bredere visie op het versterken van jongerenrechten en het verbeteren van de jeugdzorg, met meer inspraak voor jongeren zelf. De partij ziet het verlengen van de jeugdhulp als essentieel om kwetsbare jongvolwassenen beter te beschermen en te begeleiden naar zelfstandigheid.
De PvdD pleit ervoor om de leeftijdsgrens voor jeugdhulp te verhogen van 18 naar 21 jaar, omdat zij vinden dat jongeren langer recht moeten hebben op ondersteuning, zeker in kwetsbare situaties. Hiermee willen ze voorkomen dat jongeren op hun 18e plotseling zonder hulp komen te staan, en zorgen voor een geleidelijke overgang naar volwassenheid. Dit beleid is bedoeld om de kwaliteit en continuïteit van jeugdzorg te verbeteren.
“De leeftijdsgrens gaat naar 21 jaar en de jeugdhulp wordt vanaf 18 jaar geleidelijk afgebouwd.”
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma
Niet expliciet genoemd in verkiezingsprogramma